Իրավիճակը բարդ է, լարված. Հայաստանը նոյեմբերին կհեռացվի՞ ՀԱՊԿ-ից. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
kapital-rus.ru–ն «Հայաստանը սպառնաց Ռուսաստանին, բայց հայտնվեց իր սեփական թակարդում. Փաշինյանը անկյունում է հայտնվել» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ փորձելով շանտաժի ենթարկել Ռուսաստանին ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու սպառնալիքներով՝ Հայաստանը հասել է ճիշտ հակառակ էֆեկտի։ Մասնագետները կարծում են, որ Մոսկվան արդեն պատրաստել է գործողությունների ծրագիր վերջնական խզման դեպքում, որը կարող է լուրջ աշխարհաքաղաքական հետևանքներ ունենալ Երևանի համար՝ կապված Ռուսաստանի՝ տարածաշրջանում ռազմական ներկայության կորստի հետ։
ՀԱՊԿ նախկին գլխավոր քարտուղար Նիկոլայ Բորդյուժան կոշտ հայտարարություն է տարածել՝ պահանջելով Հայաստանին հեռացնել Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունից։ Նրա խոսքով, Երևանը չի մասնակցում կազմակերպության աշխատանքներին, բայց, այնուամենայնիվ, պահանջում է բոլոր որոշումների համակարգում։ Բորդյուժան կարծում է, որ Հայաստանը պետք է կամավոր դուրս գա ՀԱՊԿ-ից, եթե ձգտում է լինել լուրջ գործընկեր։ «Ես կբացառեի նրանց։ Նրանք չեն վճարում իրենց անդամավճարները, չեն մասնակցում աշխատանքներին։ Լուրջ եմ ասում, նրանք պարզապես պետք է վեր կենան և հեռանան, եթե լուրջ գործընկերներ են», - ասել է նա ՌԻԱ Նովոստիի հետ զրույցում։
Հիշեցնենք, որ ՀԱՊԿ-ի ներկայիս անդամներն են Ռուսաստանը, Բելառուսը, Ղազախստանը, Ղրղզստանը, Տաջիկստանը և Հայաստանը: Սակայն Հայաստանը հայտարարել է իր անդամակցության «սառեցման» մասին 2024 թվականին, չնայած դա նախատեսված չէ կազմակերպության կանոնադրությամբ, նաև դադարեցրել է անդամավճարների վճարումը։
Քաղաքագետ Դանիլա Գուրեևը «Ցարգրադի» հետ զրույցում կարծիք է հայտնել, որ Հայաստանի դուրս գալը ՀԱՊԿ-ից որոշակի ռազմավարական սպառնալիք է ներկայացնում հենց այդ երկրի համար: Նա նշել է, որ Հայաստանում գտնվող ռուսական զինված ուժերը կատարում են հակամարտությունների կանխարգելման առաջադրանքներ, ինչպես նաև ապահովում են Ռուսաստանի հարավային թևերի պաշտպանությունը և ռադիոլոկացիոն կայանի շահագործումը:
Գուրեևը կարծում է, որ Ռուսաստանի ղեկավարությունը Նիկոլ Փաշինյանի սպառնալիքների ողջ ընթացքում պատրաստվում էր զորքերի հնարավոր դուրսբերմանը: Նա կարծում է, որ իրավիճակը կկարգավորվի նոյեմբերի 11-ին: Եթե Հայաստանը դուրս գա ՀԱՊԿ-ից կամ վտարվի, հետո, հավանաբար, Ռուսաստանը կհանի իր զորքերը Հայաստանի տարածքից: Գուրեևը նաև նշել է, որ ռուսական զինված ուժերն արդեն պատրաստ են նման սցենարի: «Ամեն դեպքում, ռուսական զինված ուժերն արդեն պատրաստ են այս, խստորեն ասած, դուրս բերմանը», կարծիք է հայտնել փորձագետը:
Գուրեևը ընդգծել է, որ Հայաստանի համար ռուսական զորքերի ներկայությունը կարևոր պաշտպանություն է ապահովում առաջին հերթին Թուրքիայի աշխարհաքաղաքական ճնշումից և նրա՝ Երևանն իր ազդեցության ոլորտ ներգրավելու փորձերից: Ռուսական զորքերի հավանական դուրսբերումից հետո Հայաստանը ստիպված կլինի ինչ-որ կերպ լուծել իր անվտանգության հարցերը: Քաղաքագետը հիշեցրել է, որ Հայաստանը շրջապատված է հայերի և հենց Հայաստանի նկատմամբ անբարյացակամ պետություններով, այդ թվում՝ Թուրքիայով և Ադրբեջանով: Գուրեևը կասկած է հայտնել Հայաստանի ղեկավարության այս խնդիրները ինքնուրույն լուծելու ունակության վերաբերյալ: «Ռուսական զորքերի ենթադրական դուրսբերումից հետո (կրկնեմ՝ նրանք դեռ դուրս չեն եկել, բայց եթե դուրս գան) հարց կառաջանա՝ ի՞նչ պետք է անի Հայաստանի ղեկավարությունը հաջորդիվ: Դե, դրա պատասխանը բաց է, և ես վախենում եմ, որ Հայաստանի ղեկավարությունը հիմա դրան անդրադառնա ավելի արդիական ձևաչափով... Ինչպե՞ս է Հայաստանը լուծելու այս խնդիրը: Ցավոք, Հայաստանի ղեկավարությունը պատասխանում է, որ սրանք Հայաստանի խնդիրներն են, և Հայաստանը կլուծի դրանք: Դե ինչ, շատ լավ», - հավելել է փորձագետը:
Գուրեևը Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև առկա աշխարհաքաղաքական իրավիճակը պատկերել է հայտնի ասացվածքով. «Վախեցիր քո ցանկություններից, քանի որ դրանք կարող են մի օր իրականություն դառնալ»։ Նա նշել է, որ երկար ժամանակ Հայաստանը ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու սպառնալիքներն է օգտագործել Ռուսաստանի Դաշնության վրա ճնշում գործադրելու համար։ «Մենք տեսնում ենք շատ պարզ միտում։ Մի միտում, որի դեպքում Հայաստանը շատ երկար ժամանակ ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու վերաբերյալ սպառնալիքներն է օգտագործել Ռուսաստանի Դաշնության դեմ», - նշել է Գուրեևը։
Չնայած Կրեմլի կողմից Երևանի սպառնալիքներին տեսանելի արձագանքի բացակայությանը, Գուրեևը կարծում է, որ Ռուսաստանի ղեկավարությունը ակտիվորեն ուսումնասիրում է հնարավոր սցենարները։ «Իմաստուն քաղաքականությունը միշտ պահանջում է հաշվի առնել ապագայի բոլոր տարբերակները», - ընդգծել է քաղաքագետը՝ հավելելով, որ Ռուսաստանը պարտավոր էր պատրաստվել Հայաստանի՝ ՀԱՊԿ-ից հնարավոր դուրս գալուն։ Սա նշանակում է, որ Ռուսաստանը ձեռնարկել է անհրաժեշտ քայլեր Երևանի՝ նման քայլի հետևանքները նվազագույնի հասցնելու համար։
Քաղաքագետ Պետր Կոլչինը ուշադրություն է հրավիրել ՀԱՊԿ-ին Հայաստանի անդամակցության և ԵԱՏՄ-ին նրա մասնակցության միջև եղած կապի վրա։ Նա կարծում է, որ Փաշինյանը փորձում է պահպանել ԵԱՏՄ-ի և Արևմուտքի հետ համագործակցության առավելությունները։ Սակայն այս երկակի դիրքորոշումը ձեռք չի տալիս ՀԱՊԿ անդամ երկրներին։ Չնայած իրավիճակի լարվածությանը, Կոլչինը կարծում է, որ նոյեմբերին Հայաստանի՝ ՀԱՊԿ-ից փաստացի հեռացումը քիչ հավանական է։ Նա ընդունել է, որ կան բազմաթիվ հարցեր կազմակերպության շրջանակներում Հայաստանի դիրքորոշման և իր պարտավորությունները կատարելու պատրաստակամության վերաբերյալ։ «Ես կարծում եմ, որ քիչ հավանական է, որ նոյեմբերին ՀԱՊԿ-ից Հայաստանի հեռացման հեռանկարը իրատեսական լինի», իր կարծիքն է հայտնել Կոլչինը «Ցարգրադի» հետ զրույցում։ Միաժամանակ, քաղաքագետը վստահ է՝ Փաշինյանը լավ գիտակցում է, որ ՀԱՊԿ-ից դուրս գալը կվտանգի Հայաստանի անվտանգությունը։ «Իրավիճակը բարդ է, լարված։ Եվ մինչ այժմ մենք տեսնում ենք, որ Հայաստանը որևէ արձագանք չունի ներկայիս ճգնաժամին», - եզրափակել է Կոլչինը։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
