«Ասադին հաջողվեց պահպանել իշխանությունը». Է. Օրդուխանյան

Սիրիայի հարցի առնչությամբ ռուս-թուրքական հարաբերությունների լարվածությունը, ՀՀ ԳԱ ակադեմիայի Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն, թուրքագետ Ռուբեն Սաֆրաստյանի գնահատմամբ, սպասելի էր, որովհետեւ աշխարհաքաղաքական առումով նրանք միշտ էլ եղել են հակառակորդներ են թե՛ Մերձավոր Արեւելքում, թե՛ Հարավային Կովկասում:

Քաղաքագետ Էմիլ Օրդուխանյանի կարծիքով, սակայն, Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև փոխհարաբերություները և վարվող քաղաքականությունը բխում է իրենց երկրի ազգային շահերից և եթե դիտարկենք պատմական որոշակի զարգացումներ, ապա կարելի է տեսնել, որ Ռուսաստանը աշխարհաքաղաքական բարդացող զարգացումներից շատ հաճախ Թուրքիային փորձում է փրկել: «Այս տեսանկյունից ներկայումս նույնպես Թուրքիայի և Ռուսաստանի հարաբերությունների միջև վատթարացումը չի կրում խորքային բնույթ: Իհարկե, տարաձայնություններ, հակասություններ միշտ էլ կարող են լինել, բայց եթե մեծ հաշվով դիտարկենք, ապա այդ երկու պետություններն ավելի շատ փորձում են բալանսի բերել հարաբերությունները, քան հակամարտել: Քաղաքական շահի տեսանկյունից միշտ էլ մերձեցում տեղի ունենում է: Օրինակ՝ մի կողմից երկու պետությունները բանակցում են թուրքական գազամուղի կառուցման շուրջ, մյուս կողմից` «հակամարտում»: Իհարկե, վերջին շրջանում գազամուղի կառուցման մասին չի խոսվում, սակայն չի էլ հնչեցվել, որ այն չեղյալ է հայտարարվել»,- ասում է քաղաքագետ Էմիլ Օրդուխանյանը:

Քաղաքագետի կարծիքով` Թուրքիան այն երկիրն է, որը տիրապեtում է Սև ծովի դարպասներին՝ Բոսֆորի նեղուցին, և դրա շնորհիվ է, որ Թուրքիային մշտապես հաջողվում է բալանսավորված վիճակում մնալ: Իսկ ինչ վերաբերում է մեր տարածաշրջանում կայունության պահպանմանը և այդ համատեքստում Իրանի վերադարձին ակտիվ քաղաքականություն, ապա Է.Օրդուխանյանի կարծիքով, այն շահեկան էր ոչ միայն Հայաստանի, այլև սիրիական ճգնաժամի կարգավորման հարցում, ինչը երևաց նաև Արևմուտքի կողմից վարվող քաղաքականության թուլացման հարցում: «Բացի այդ, Իրանը լինելով էներգակիրներով բավականին հարուստ երկիր, նրա ակտիվացումը նշանակում է նաև որոշակի տնտեսական վերադասավորումներ` կապված էներգակիրների արտահանման հետ»,- ասում է քաղաքագետը:

Խոսելով Ռուսաստանի և Իրանի կողմից ձեռնարկված քայլերի արդյունքում Մերձավորարևելյան տարածաշրջանում Թուրքիայի ապագայի ծրագրերն ի չիք դառնալու մասին, Էմիլ Օրդուխանյանը նշեց, որ, երբ Թուրքիան զգա, որ իր շահերին լուրջ վտանգ է սպառնում, բնականաբար, ինքն իր հերթին բանակցություններ կսկսի նախաձեռնել՝ փոխելով ներկայիս հռետորաբանությունը: «Թուրքիան միշտ նման հարցերում, եթե տեսնում է, որ ազգային կամ պետական շահին որևէ սպառնալիք կա, ինքն է օրակարգ փորձում ձևավորել: Ինչ վերաբերում է Ասադի իշխանության պահպանմանը, ապա, իմ կարծիքով, Մերձավոր Արևելքում ներկայիս օրակարգը մի փոքր ճշգրտվել է և կարծեք առաջնային պլան է մղվել «Իսլամական պետություն» խմբավորման դեմ պայքարը, ոչ թե Արևմուտքի կողմից վարվող Ասադի ռեժիմի տապալմանն ուղղված քաղաքականության շարունակումը: Բայց, պետք է նշել, որ Ասադին հաջողվեց մնալ իշխանության, քանի որ իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ նա այն ղեկավարն էր, որը պայքարեց մինչև վերջ»,- ասում է քաղաքագետը:

Օրդուխանյանի կարծիքով, սակայն այս հարցում հետաքրքիր էր այն, որ Ռուսաստանի դիրքոշումը «Իսլամական պետություն» խմբավորման հարցում մի քանի ամսվա ընթացքում փոփոխվեց և եթե սկզբում ռուսական կողմը կարծում էր, թե «Իսլամական պետություն» խմբավորումը չի սպառնում Ռուսաստանին, ապա սեպտեմբերին պարզ դարձավ, որ ռուսական այդ «տրամաբանությունը» փոխվել է և որոշակի սպառնալիք զգալով այն սկսեց պայքարել «Իսլամական պետության» դեմ: Ռուսաստանի դիրքավորումը Մերձավոր Արևելքում և Ասադի ռեժիմի պահպանմանը նպաստելը բխում է իր աշխարհաքաղաքական շահերից, ասում է քաղաքագետը, քանի որ, եթե Ասադը հեռանա իշխանությունից, ապա Ռուսաստանը կկորցնի մուտքն ու ազդեցությունը Միջերկրական ծով, ուստի, մեծ հաշվով, սա էր պատճառը, որ Ռուսաստանն ստիպված եղավ ներքաշվել այս պայքարի մեջ: Ինչ վերաբերում է հարցին, թե հետագայում կրկին Ասադին իշխանությունից հեռացնելու հարցը կդառնա՞ օրակարգային, թե՞ ոչ, Է.Օրդուխանյանի կարծիքով, ցույց կտա ժամանակը, բայց այսօրվա դրությամբ կարելի է ասել, որ Ասադին հաջողվեց պատերազմի գնով պահպանել իր իշխանությունը:

Արմինե Գրիգորյան