Ինչ պատմել պատանիներին հակաբեղմնավորիչների մասին (լուսանկարներ)
Սեռական դաստիարակության կարևորագույն բազադրիչն է հակաբեղմնավորիչների մասին զրույցը պատանիների հետ: Որպեսզի պատանին հասկանա, թե ինչ է հակաբեղմնավորիչը, նա պետք է իմանա ինչ է բեղմնավորունը: Այս բլոգում մանրամասն չենք անդրադառնա բեղմնավորման պրոցեսի նկարագրմանը, այլ դրան նվիրված կլինի առանձին բլոգ: Ընդհանրապես բազմաթիվ մասնագետների և գիտնականների կողմից ապացուցված է, որ միակ միջոցը, որ ապահովում է 100% պաշտպանություն հղիությունից դա ժուժկալությունն է (աբստինենցիա, կամ սեռական հարաբերություն չունենալը): Սեռական կյանքի սկսել-չսկսելը սերտորեն կապված է պատանիի ինքնագնահատականից, ինքնավստահությունից: Ապացուցված է, որ գիտակից, տեղեկացված (այս ոլորտից) պատանին ավելի ուշ է սկսում սեռական կյանքը, քան նրանք, ում հետ չի տարվել զրույց սեռական դաստիարակության թեմայի շուրջ: Մեծ է ծնողների դերը պատանիի բարձր ինքնագնահատականի և ինքնավստահության ձևավորման մեջ: Կարևոր է, թե ինչքան է պատանին վստահում ծնողին, որքան ազատ է նա իրեն զգում ծնողների հետ քննարկելու սեքսի հետ կապված հարցերը: Հնարավոր է, որ ծնողը ամոթխածություն զգա պատանիի հետ հակաբեղմնավորիչների մասին խոսելիս: Դրա համար կան հատուկ նյութեր, մշակված բժիշկների, հոգեբանների, մանկավարժների և մասնագետների կողմից, որոնք արտասահմանում կոչվում են sex educator-ներ (բառացի՝ սեքս կրթողներ): Ծնողները կարող են դիմել այդ նյութերին և աննկատ տրամադրել դրանք պատանիին: Իսկ եթե ծնողն ուզում է ինքը խոսել պատանիի հետ հակաբեղմնավորիչների մասին, ապա շատ կարևոր է, որ հենց ծնողը լավ իրազեկված լինի նրանց մասին: Չէ որ կան շատ միֆեր հակաբեղմնավորիչների վերաբերյալ:
Հակաբեղմնավորիչների տեսակներ.
Հակաբեղմնավորիչ սպեղանի. սպեղանին պարունակում է հորմոններ (էստրոգեն, պրոգեստերոն), որոնք կանխարգելում են ձվազատումը՝ օվուլյացիան, հետևաբար տեղի չի ունենում բեղմնավորում: Հակաբեղմնավորիչ սպեղանին փակցվում է դաշտանի առաջին օրը կամ դաշտանը սկսելուց հետո առաջին կիրակին: Սպեղանին փոխվում է ամեն շաբաթ երեք շաբաթվա ընթացքում, չորրորդ շաբաթը սպեղանին չի փակցվում և սկսվում է դաշտանը: Սպեղանին փակցվում է հետևյալ հատվածներից որևէ մեկին՝ որովայն, բազուկի վերևի մաս, նստատեղ կամ մեջքի վերին հատված: Սպեղանին ինքնին կարող է ունենալ նշանակման հակացուցումներ և կողմնակի ազդեցություն: Այդ իսկ պատճառով պետք է անպայման խորհրդակցել մասնագետի հետ:
Հակաբեղմնավորիչ հաբեր (ՀԲՀ). ազդեցության մեխանիզմը նման է հակաբեղմնավորիչ սպեղանիին, այսինքն հաբերը պարունակելով հորմոններ, թույլ չեն տալիս, որ տեղի ունենա ձվազատում: ՀԲՀ լինում են երկու տեսակի՝ 21 և 28 հաբերով: Առաջինը ընդունվում է 7-օրյա ընդմիջմամբ, իսկ երկրորդի վերջին 7 հաբերը հորմոն չեն պարունակում իրենց մեջ (пустышка): ՀԲՀ այլ տեսակ են հաբերը, որոնք պարունակում են պրոգեստերոնի փոքր քանակություններ՝ մինիհաբեր: Արդյունավետ լինելու համար նրանք պետք է ընդունվեն ամեն օր նույն ժամին, առանց ընդմիջման: Ազդում են լորձաթաղանթի կառուցվածքը փոփոխելով, թույլ չտալող, որ բեղմնավորված ձվաբջիջը ներդրվի արգանդի լորձաթաղանթի մեջ: Իրենց արդյունավետությամբ զիջում են ՀԲՀ, որոնք պարունակում են և էստրոգեն, և պրոգեստերոն: ՀԲՀ-ի երկու տեսակն էլ պետք է ընդունվեն ամեն օր, անկախ նրանից, լինելու է սեռական հարաբերություն, թե ոչ: Պետք է հիշել, որ հակաբեղմնավորիչ հաբերը ՉԵՆ պաշտպանում սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններից: Հորմոն պարունակող հակաբեղմնավորիչների էֆֆեկտիվությունը հետևյալն է. մեկ տարի օգտագործելու դեպքում 100-ից 8 դեպքում հնարավոր է հղիացում:
Հակաբեղմնավորիչ օղ. ազդեցոթյան մեխանիզմը երկակի է: Պարունակելով հորմոններ, ընկճում է ձվազատումը, և հաստացնելով արգանդի վզիկի լորձաթաղանթի շերտը մեխանիկական խոչընդոտ է ստեղծում սերմի ներթափանցման համար արգանդի խոռոչ: Օղը տեղադրելուց հետո հակաբեղմնավորիչ ազդեցությունը սկսում է մոտ մեկ շաբաթ անց, այդ իսկ պատճառով այդ մեկ շաբաթվա ընթացքում սեռական հարաբերություն լինելու դեպքում պետք է օգտագործել ալտերնատիվ միջոց՝ պահպանակ: Օղի դիրքը էական չի հակաբեղմնավորիչ ազդեցության էֆեկտիվության առումով: Եթե կինը իրեն հարմարավետ չի զգում, ապա կարող է փոխել օղի դիրքը: Եթե ինչ-ինչ պատճառներով օղը դուրս է եկել, այն պետք է ցողել գոլ ջրով (ոչ տաք!) և կրկին տեղադրել երեք ժամվա ընթացքում: Եթե օղը դուրս է եկել այն կրելուց երեք շաբաթ անց, պետք է խարհրդակցել բժշկի հետ. հնարավոր է անհրաժեշտ լինի նոր օղ դնելու: Էֆեկտիվությունը նույնն է ինչ հորմոն պարունակող այլ հակաբեղմնավորիչներինը, որոնք բոլորն էլ ունեն ընդհանուր կողմնակի ազդեցություններ.
- անկանոն մենստրուալ արյունահոսություն
- սրտխառնոց, գլխացավ, գլխապտույտ
- կրծքերի զգայունություն
- արյան մակարդուկներ
Իսկ այս կողմնակի ազդեցությունները բնորոշ են միայն հակաբեղմնավորիչ օղերին.
- հեշտոցի գրգռվածություն կամ վարակ
- հեշտոցային արտադրություն
- խնդիրներ կոնտակտային լինզաներ օգտագործելիս
Օղը ցանկալի տարբերակ է այն կանանց համար, ովքեր հաճախ մոռանում են խմել հաբերը: Եվ այնուամենայնիվ, կան բժշկական հակացուցումներ հակաբեղմնավորիչ օղի օգտագործման համար և պետք է խորհրդակցել բժիշկի հետ:
Հակաբեղմնավորիչ ներարկում. կատարվում է պրոգեստերոնի ներարկում, ինչը խոչընդոտում է ձվազատմանը: Հակաբեղմնավորիչ ներարկումն ունի բավականին բարձր էֆեկտիվություն. մեկ տարի անընդմեջ օգտագործելու ընթացքում 100 կանանցից 3 մոտ կարող է առաջանալ հղիություն: Ներարկումներն արվում են 3 ամիսը մեկ անգամ: Հղիանալու հավանականությունը մեծանում է, եթե հաջորդ ներարկումը հետաձգվում է: Պետք է նորից շեշտել, որ բոլոր հորման պարունակող հակաբեղմնավորիչները չեն պաշտպանում սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններից: Այդ իսկ պատճառով նրանք ավելի նպատակահարմար են մեկ, ՎՍՏԱՀԵԼԻ սեռական զուգընկեր ունենալու դեպքում:
Հավանական կողմնակի ազդեցություններ.
- անկանոն դաշտանային ցիկլ կամ նրա բացակայություն
- դեպրեսիա
- քաշի ավելացում
- կրծքերի զգայունություն
- գլխացավեր
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հորմոնների երկարատև սրսկումները հանգեցնում են ոսկրերի խտության անկման, որը վերականգնվում է ներարկուները դադարելուց հետո:
Ծխող կանայք պետք է տեղեկացնեն դրա մասին բժիշկին, քանի որ ծխելը էլ ավելի է նպաստում ոսկրերի խտության անկմանը, ինչպես նաև կողմնակի ազդեցությունների հաճախականացմանը:
