Անիրատեսական եմ համարում և չեմ հավատում, որ Լավրովը գալիս է Հայաստան որևէ բան պարտադրելու. Խ.Հարությունյան
Interview
Հայ-ռուսական հարաբերությունները պետք չէ զգացմունքային մակարդակում դիտարկել, քանի որ երկու երկրների հարաբերություններն իրականում ռազմավարական են և բազմաթիվ հարցերով միմյանց փոխլրացնում են, այդ թվում՝ անվտանգության հետ կապված հարցերի տեսանկյունից: Orer.am-ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց ԱԺ պատգամավոր, ՀՔԴԿ նախագահ Խոսրով Հարությունյանը:
Պատգամավորի դիտարկմամբ՝ միջազգային պրակտիկայում քիչ չեն նաև դեպքերը, երբ ռազմավարական լուրջ գործընկերները տարբեր հարցերի դեպքում տարբեր մոտեցումներ են ունենում, ինչպես Միացյալ Նահանգներ-Իսրայել, կամ Միացյալ Նահանգներ-Թուրքիա կամ Եվրամիություն հարաբերությունների դեպքում է:
«Չի կարելի այդպիսի բաները դարձնել էմոցիոնալ մակարդակի դրսևորումներ: Ինչի՞ համար են ցույցերը: Ի՞նչ է, մենք դե՞մ ենք, որ Ռուսաստանը կոնֆլիկտի կարգավորման հարցում միջնորդի դերակատարություն է ստանձնում և արդյո՞ք դեմ ենք նաև, որ Ռուսաստանը փորձում է անվտանգություն ապահովել տարածաշրջանում»,- ասում է Խ. Հարությունյանը:
Նա հանրությանը կոչ է անում հանդարտվել և ավելի լայնախոհ հայացքով դիտարկել Հայաստան-Ռուսաստան գործընկերային հարաբերություններին վերաբերող հարցերը բոլոր մակարդակներում: Միգուցե առանձին հարցերում խնդիրներ կան, բայց գործընկերները դրանք պետք է քննարկեն, ոչ թե ըմբոստանան, կարծում է պատգամավորը, քանի որ նման ընդվզումները ոչինչ չեն տալու, փոխարենը միայն ու միայն փչացնելու են փոխհարաբերությունները.
«Եթե նրանք ուզում են ջուր լցնել Ադրբեջանի ջրաղացին, ճիշտ են անում, որովհետև դրանից շահելու են ռուս-ադրբեջանական հարաբերությունները: Մնում է՝ մտածեն մարդիկ, թե ում է դա ձեռնտու: Հայաստանին ձեռնտու չէ նման քայլը և, փառք աստծո, ՀՀ նախագահը հստակ հարցադրումներ է հնչեցրել: Եվ խնդիրները քաղաքական բանակցային մակարդակով քննարկելու փոխարեն ի՞նչ իմաստ ունի հուզական մթնոլորտ առաջացնելով հակառուսական հիստերիա բարձրացնելը»,- ասում է Խ. Հարությունյանը:
Խոսելով քառօրյա պատերազմի մասին՝ նա նշեց նաև, որ այն ցույց տվեց, որ ադրբեջանական կողմը կամ նրա ղեկավար Ալիևը ոչինչ չշահեց, մինչդեռ հոխորտում էր, իսկ հիմա թե ինքը և թե իր բանակը իր քաղաքական դեմքը փրկելու խնդիր ունեն:
«Սա, ցավոք սրտի, փաստ է և դա է պատճառը, որ ադրբեջանցիները կարող են գնալ ավելի խորը արկածախնդրության, որից կտուժեն ոչ միայն կոնֆլիկտում ներգրավված կողմերը, այլև ողջ տարածաշրջանը: Սա ակնհայտ է և պետք է կույր լինել այդ ամենը չհասկանալու համար»,- ասում է Խ. Հարությունյանը:
Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանին էլ ձեռնտու չեն նման բախումները, ուստի նա պետք է փորձի ամեն ինչ անել, որպեսզի այդ պարագայում իրավիճակն ավելի չսրվի: Քաղաքական գործչի խոսքով՝ Ռուսաստանն իր այդ միջնորդական ջանքերով միջազգային հանրությանը փորձելու է ապացուցել և կապացուցի, որ այդ տարածաշրջանի թիվ մեկ խաղացողը, պատասխանատուն և խնդիր լուծողը ինքն է.
«Եվ հիմա Ռուսաստանին խիստ պետք է, որ կարողանա տարածաշրջանում խաղաղություն ապահովել և եթե չկարողանա դա անել, ապա նրա գործադրած ջանքերը Սիրիայում և Մերձավոր Արևելքում, կդառնան զրո: Սա նաև Ռուսաստանի քաղաքական դեմքը փրկելու ևս մեկ հնարավորույթյուն է, որը նույնպես մենք պետք է հասկանանք»,- ասում է Խ. Հարությունյանը:
Նա նաև անիրատեսական է համարում և չի հավատում, որ Սերգեյ Լավրովը գալիս է Հայաստան՝ ԼՂՀ-ի հարցում որևէ բան պարտադրելու, քանի որ հնարավոր չէ կողմերին որևէ բան պարտադրել: Պետք է համատեղ լուծում գտնել, որպեսզի հետագայում կողմերի միջև ռազմական գործողություններ ծավալելու անհրաժեշտությունն իսպառ վերանա:
«Այդպիսի համաձայնությունները պարտադրանքներով չեն լինում, այլ երկկողմ փոխզիջումների գնալով պետք է այնպիսի դիրքորոշման հանգել, ինչը կարող է ռազմական գործողությունները դադարեցնելու երաշխիքներ լինել: Կարևոր է նաև այն, որ ռազմական գործողությունների վերսկսումը որևէ կողմին ձեռնտու չլինի: Հեշտ խնդիր չէ, բայց այդ խնդրի ճանապարհը ռազմի դաշտը չէ, ոչ էլ ռազմական գործողությունները»,- ասում է Խ. Հարությունյանը:
Բանախոսի կարծիքով՝ ԼՂՀ կոնֆլիկտն ավելի արագ կլուծվեր, եթե Արցախը հանդիսանար բանակցային կողմ: Խ. Հարությունյանը, բերելով Եվրոպայի ամենաթեժ կետերից մեկի` Հյուսիսային Իռլանդիայի օրինակը, որտեղ մինչև 2008 թվականը անջատողականների թևն ամեն ինչ անում էր վիճակն ապակայունացնելու համար, հիշեցրեց, որ երբ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Թոնի Բլերն իշխանության եկավ, հայտարարեց, որ ինքն է հանդես գալու որպես բանակցային կողմ և փաստը, որ այդ հայտարարությունից հետո արդեն 16 տարի Հյուսիսային Իռլանդիայում ոչ մի անկայունություն չկա:
«Այսինքն՝ կոնֆլիկտները հարթելու ամենակարճ ճանապարհը հակամարտող կողմերի միջև բանակցություններն են, և պատահական չէր, որ հանրապետության նախագահն ասաց, որ կապ չունի, թե ադրբեջանցիներին դուր են գալիս ղարաբաղցիները, թե ոչ, պետք է այդ փաստի հետ հաշվի նստեն և նրանց հետ բանակցային սեղանի շուրջ նստեն: Սա է ամենակարճ ճանապարհը և նույնիսկ այսօրվա բանակցային ձևաչափի պարագայում Ղարաբաղն ամենապատասխանատու պահին մասնակցելու է բանակցություններին և դա շատ լավ գիտակցում են բանակցող բոլոր կողմերը»,- ասում է Խ.Հարությունյանը:
Արմինե Գրիգորյան
