Համաշխարհային բանկը` Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկական համակարգի ֆինանսական առողջացման մասին

Համաշխարհային բանկի կողմից տրամադրվող 30 միլիոն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ «Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկական համակարգի ֆինանսական առողջացման» արդյունքահեն ծրագրով աշխատանք կիրականացվի չորս ուղղություններով:

Այս մասին լրագրողներին հայտնեց Համաշխարհային բանկի Երևանի գրասենյակի ծրագրերի ղեկավար Արթուր Կոչնակյանը: Նրա խոսքով` կդադարեցվի էլեկտրաէներգիա արտադրող պետական ընկերությունների դրամական միջոցների արտահոսքը հիմնական գործունեությանը չառնչվող ուղղություններով, կնվազեցվեն թանկ առևտրային վարկերն ու դեբիտորական պարտքերը, կվճարվի բնական գազի դիմաց «Երևանի ՋԷԿ»-ի կրեդիտորական պարտքը, կսահմանվեն էլեկտրաէներգիայի մատակարարման արժեքի փոփոխություններն արտացոլող սակագներ և կպահպանվի «Երևանի ՋԷԿ»-ի՝ համակցված շոգեգազային ցիկլով (ՀՇԳՑ) կայանի գազատուրբինի արտադրական հզորությունը: 

«Վերջին հինգ տարիների ընթացքում էներգիա արտադրող պետական ընկերությունները իրենց հիմնական ծախսերի ֆինանսավորման համար ունեցել են դրամական միջոցների պակաս, քանի որ իրականացրել են էլեկտրաէներգիա արտադրելու և մատակարարելու իրենց հիմնական գործունեությանը չառնչվող փոխառությունների տրամադրում և ծախսեր: Հայկական ատոմային էլեկտրակայանը (ՀԱԷԿ) և Երևանի ջերմաէլեկտրակայանը («Երևանի ՋԷԿ») կուտակել են 104 միլիոն ԱՄՆ դոլարի հասնող դրամական միջոցների խոշոր պակասուրդ, որը կազմում է նրանց 2015 թ. հաշվարկված ընդհանուր հասույթի 80 տոկոսը»,-ասաց Արթու ր Կոչնակյանը:

Նրա գնահատականով, եթե էլեկտրաէներգիա արտադրող նշյալ երկու ընկերությունների ֆինանսական դժվարությունները չհաղթահարվեն, դա էական ազդեցություն կունենա արտադրության ներկա մակարդակը պահպանելու նրանց ունակության վրա՝ էլեկտրամատակարարման արժեքի և երկրում բավարար էլեկտրաէներգիայի մատակարարման համար դրանից բխող բացասական հետևանքներով: «2012-2014 թթ. նշված երկու կայաններին բաժին է ընկել ներքին կարիքների համար արտադրված ընդհանուր տարեկան էլեկտրաէներգիայի 42 տոկոսը: ՀԱԷԿ-ի և «Երևանի ՋԷԿ»-ի՝ էլեկտրաէներգիայի ներկայիս հզորություններÕ ¨ չպահպանելու դեպքում կարող է բարձրանալ էլեկտրաէներգիայի մատակարարման միջին արժեքը և ինչն էլ կհանգեցնի էլեկտրաէներգիայի պակասի»,-հավելեց մասնագետը:

Կոչնակյանի վստահեցմամբ` նշյալ ծրագրի շահառուները երկրի բոլոր էլեկտրաէներգիա սպառողներն են, ինչպես նաև արտադրող պետական ընկերություններն ու էլեկտրաէներգիայի բաշխիչ մասնավոր ընկերությունը: «ՀԱԷԿ-ի և «Երևանի ՋԷԿ»-ի, ինչպես նաև ՀէՑ-ի ֆինանսական առողջությունը կապահովի բավարար միջոցներ՝ էլեկտրաէներգիայի մատակարարման հուսալիության համար պահանջվող պահպանման և նոր ներդրումների ուղղությամբ անհրաժեշտ ծախսերի մի մասի համար: Ավելին, ցանցին միացած 140 հազար տնտեսվարողներն ու այլ իրավաբանական անձինք ևս կշահեն, քանի որ ծրագիրը կօգնի հ ուսալի կերպով էլեկտրաէներգիայի նրանց պահանջարկի լիարժեք ապահովմանը»,-ավելացրեց բանախոսը:

2012-2014 թթ. ՀԷՑ-ի կրած վնասի գումարային մեծությունը կազմել է շուրջ 50 միլիոն ԱՄՆ դոլար՝ պայմանավորված հասույթի պակասով, որը կուտակվել էր իր վերահսկողությունից դուրս գտնվող պատճառներով (օրինակ՝ սակավաջուր տարիներ, ՀԱԷԿ-ի՝ սպասվածից երկարատև ընթացիկ պահպանման աշխատանքներ): Բացի այդ, գործող կանոնակարգը Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովին (ՀԾԿՀ) չէր թույլատրում ՀԷՑ-ի սակագնային մարժան ճշգրտել՝ գնված էլեկտրաէներգիայի փաստացի և կանխատեսված արժեքի տարբերությունը սակագնային հաջորդ ժամանակահատվածում լիարժեք արտացոլելու համար: 2015 թ. սակագնային մարժան վերանայվել է՝ նախորդ տարիներին կրած վնասները փոխհատուցելու համար: Առաջիկայում ՀԾԿՀ կվերանայի մեթոդաբանությունը՝ տալով վերը նշված տարբերության հետևանքով կրած վնասի (շահույթի) 100 տոկոսը, ինչպես նաև տոկոսային ծախսը (շահույթը) արտացելու հնարավորություն:

Համաշխարհային բանկը կտրամադրի 30 միլիոն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ Վրակառուցման և զարգացման միջազգային բանկի փոփոխական տարածմամբ վարկ` 14.5 տարի արտոնյալ և 25 տարի ընդհանուր մարման ժամկետով: 1992 թվականին Համաշխարհային բանկին և 1993 թվականին Միջազգային զարգացման ընկերակցությանն անդամակցելուց ի վեր Հայաստանին ՄԶԸ-ն և ՎԶՄԲ-ն տրամադրել են շուրջ 2.3 միլիարդ ԱՄՆ դոլար: