Հարաբերությունները վերականգնելու համար Թուրքիան պայմաններ է դրել Իսրայելի առաջ

 Թուրքիան համառում է Իսրայելի հետ հարաբերությունները լավացնելու համար իր կողմից առաջ քաշված բոլոր պայմանները կատարելու մեջ:

Ինչպես հաղորդում է «Արմենպրես»-ը` վկայակոչելով «Անատոլու» լրատվական գործակալությունը, Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Մեւլութ Չավուշօղլուն այսօր Անկարայում կազմակերպված մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ «Թուրքիան չի հրաժարվի «Համաս»-ի հետ շփումներից եւ Գազայի շրջափակումը հանելու պահանջից»:

«Մենք չեն քննարկելու «Համաս»-ի հետ Թուրքիայի շփումները շարունակելու թեման, եւ չեն հրաժարվելու Գազայի հատվածի շրջափակումը հանելու մասին պայմանից: Այդ երկու պահանջները պետք է կատարվեն: Մենք Իսրայելի հետ բանակցում ենք, թե ինչպես պետք է դրանք իրագործվեն եւ ինչպես պետք է մենք օգնություն հասցնենք Գազայում պաղեստինցիներին», -ասել է նա:

Չավուշօղլուն հավելել է, որ եթե Անկարան հրաժարված լիներ այդ երկու պահանջներից, թուրք-իսրայելական հարաբերությունները վաղուց լավացած կլինեին:

Թուրք նախարարը նաեւ հայտնել է, որ Իսրայելի հետ բանակցությունների հաջորդ ռաունդը «ամենայն հավանականությամբ, տեղի կուենան հունիսի ընթացքում»:

ԶԼՄ-ների տվյալներով, երկու երկրների ներկայացուցիչների միջեւ շփումները կարող են տեղի ունենալ հունիսի 26-ին եվրոպական երկրներից մեկում:

Հարաբերությունների նորմալացման համար Թուրքիան Իսրայելից ներողություն եւ փոխհատուցում է պահանջել 2010 թվականի մայիսին «Մավի Մարմարա» նավում 9 թուրք քաղաքացիների մահվան դիմաց, որոնք, կարծես իսրայելյան կողմը համաձայնվել է կատարել: Մնում է չկատարված Պաղեստինի Գազայի հատվածի շրջափակումը հանելու մասին պայմանը:

Թել Ավիվն, իր հերթին, ուզում է, որպեսզի Անկարան փակի «Համաս»-ի ստամբուլյան գրասենյակը: Սակայն, ինչպես այսօր, այնպես էլ չորեքշաբթի, Չավուշօղլուն հայտարարել է, որ իր երկիրը դրան չի գնա:

«Առանց «Համաս»-ի, պաղեստինյան խնդրի լիարժեք լուծում հնարավոր չէ: Եւ դա հասկանում են Իսրայելում: Մենք չեն թաքցնում մեր շփումները «Համաս»-ի հետ եւ շարունակելու ենք դրանք», -ասել է Չավուշօղլուն:

Իսրայելի «10-րդ ալիք» հեռուստաալիքն ավելի վաղ հայտնել էր, որ Իսրայելյան եւ թուրքական պատվիրակությունները հաղթահարել են հարաբերությունների նորմալացման մասին բանակցություններում հիմանական հակասությունները, եւ արդեն հաջորդ ռաունդը կարող է պսակվել համաձայնության ձեռքբերմամբ: «Իսրայելը եւ Թուրքիան հետ են կանգնել պահանջներից, որոնք իրենցից խոչընդոտ էին ներկայացնում նորմալ հարաբերությունների վերադառնալու համար: Իսայելյան գնատականներով, արդեն բանակցողների հաջորդ հանդիպման ժամանակ կարող է համաձայնություն ձեռք բերվել 5 տարի ք աղաքական խզվածությունից հետո դեսպանների վերադառնալու մասին», -հայտնել է հեռուստաալիքը:

Փոխզիջումը, հեռուստաալիքի տվյալներով, ենթադրում է, որ «ՀԱՄԱՍ»-ի ներկայացուցչությունը կկարողանա մնալ Ստամբուլում, բայց թուրքական իշխանությունները հետեւելու են նրա աշխատանքին եւ թույլ չեն տալու Իսրայելում եւ Հորդանան գետի արեւմտյան ափին ահաբեկչական գործունեության մեջ նրա մասնակցությունը: Իսրայելցիները Գազայում Թուրքիային առաջարկում են հատուկ կարգավիճակ, որը նրանց կտա ընդլայնված հնարավորություններ մարդասիրական նախագծեր իրականացնելու համար:

Անկարայի եւ Թել Ավիվի միջեւ հարաբերությունները զգալիորեն վատացել են այն բանից հետո, երբ 2010 թվականի մայիսին այսպես կոչված «ազատության նավաշարասյան» 6 նավեր փորձել էին ճեղքել Պաղեստինի Գազայի հատվածի շրջափակումը եւ մարդասիրական օգնություն հասցնել այնտեղ, բայց կանգնեցվել էին հրեական պետության իշխանութունների կողմից:

Իսրայելը «նավաշարասյան» հանդիման երկու ռազմական նավակ էր ուղարկել, որոնք պետք է նավերին ուղեկցեին Աշդոդ նավահանգիստ: Այնտեղ իշխանությունները խոստացել էին ստուգել բեռը եւ ՄԱԿ-ի ուղիներով այն փոխանցել Գազայի հատված:

Այն բանից հետո, երբ թուրքական «Մավի Մարմարա» նավի անձնակազմը հրաժարվել է կատարել իշխանությունների պահանջները, Իսրայելի զինծառայողները դեսանտ էին իջեցրել նավի վրա: Իսրայելյան կողմի համաձայն` թուրքական նավում գտնվող մարդիկ գրոհել են հատուկ նշանակության ջոկատայինների վրա` հարձակվելով դանակներով եւ մահակներով: Դրանից հետո թուրքերին հաջողվել էր խլել մի զինվորի զենքը, սկսվել է փոխհրաձգություն, որի արդյունքում 9 թուրք ակտիվիստներ սպանվել են:

Արդեն 5 տարի է` Թուրքիան Իսրայելից պահանջում է պաշտոնապես ներողություն խնդրել կատարվածի համար եւ տուժածներից յուրաքանչյուրի ընտանիքին 1 մլն դոլար փոխհատուցում կատարել: Թել Ավիվը մերժում է Անկարայի պահանջը` պնդելով, որ իր զինծառայողները գործել են միջազգային համաձայնագրերի եւ իրավունքի շրջանակում: Այդ միջադեպից հետո երկու երկրների միջեւ դիվանագիտական հարաբերությունները խզվել են: