Արա Պապյան. «Մեզ պետք է շատ արագ դուրս գալ փակ շրջանից»
Interview
Past.am-ը գրում է.
Քաղաքագետ, «Մոդուս Վիվենդի» քաղաքական, վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Արա Պապյանի կարծիքով, կառավարման խորհրդարանական համակարգի անցնելուց հետո Հայաստանում ոչինչ էլ չի փոխվել, ու չի էլ փոխվի: Ավելին, նրա գնահատականով, այն իբրև թե խորհրդարանական է, քանի որ մեր երկրում դեռևս չկան կայացած կուսակցություններ:
Դրանք, ըստ նրա, պետք է ունենան ներքին ժողովրդավարական գործող համակարգեր, որտեղ որոշումներն ընդունվում են ոչ թե վերևում, այլ՝ ներքին քննարկումների, բանավեճերի և բախումների արդյունքում: Եվ դա որպես նորմ պետք է կիրառվի նաև այլ կուսակցությունների հետ հարաբերություններ կառուցելու ժամանակ:
«Երբ այդ տեսանկյունից նայում եմ մեր ներքաղաքական կյանքին, ցավոք, մեր կուսակցությունների ճնշող մեծամասնությունն այդպիսին չէ: Դրանք կա՛մ անձ-կուսակցություններ են, որոնք ստեղծվել են մեկ անձի ցանկությունները կատարելու համար, կա՛մ լինելով ավանդական, ունենալով որոշակի կենսագրություն, այսօր զբաղված են մեկ կամ մի քանի անձանց կամքը կատարելով: Այսինքն, շեղվել են իրենց հիմնական գաղափարախոսությունից, հաճախ պատեհապաշտ որոշումներ են կայացնում, որը խիստ վտանգավոր է»,- ասաց Ա. Պապյանը:
Մեջբերելով Մարքսի հայտնի՝ «կեցությունն է որոշում գիտակցությունը» թեզը, քաղաքագետն ընդգծեց, որ իրականում ճիշտ հակառակն է: Եվ գիտակցությունն է հիմք հանդիսանում ու ազդում մարդկանց կեցության որակի վրա: Ու քանի որ ցանկացած քաղաքական որոշում, ուզենք թե չուզենք, ազդում է տնտեսական հարաբերությունների վրա, հետևաբար ազդոելով կեցության վրա, ճնշում է գիտակցությունը:
Նրա կրծիքով, աջակողմյան, ազատական տնտեսական քաղաքականություն վարող ՀՀԿ-ի և ձախակողմյան, սոցիալիստական ուղղվածություն ունեցող ՀՅԴ-ի միջև քաղաքական դաշինք ընդհանրապես չի կարող լինել: Ուստի, այն կեղծ և սուտ դաշինք է, քանի որ տնտեսական տարբեր ծրագրեր ունեցող կուսակցությունները երբեք էլ չեն կարող միասնական լինել:
«Ի վերջո Հայաստանը հո որբի գլուխ չէ, որի վրա կարելի է մազ կրտել սովորել: Նախ պետք է կուսակացական համակարգը զարգացնել, հետո նոր միայն երկրում խորհրդարանական կառավարման համակարգ ներդնել: Մեզ մոտ մշտապես ինչ-որ որոշումներ են ընդունվում, հետո ճակատով հարվածում ենք բետոնե պատին, բայց սխալը ուղղելու փոխարեն, ձևացնում ենք, թե ոչինչ էլ չի եղել, ու շարունակում ենք հաջորդ սխալ քայլը կատարել: Ստացվում է, որ ներկայում ոչ թե երկիրը զարգացնելու խնդիր է դրված, այլ կա ընդամենը իշխանությունը պահելու խնդիր: Եվ չնայած դրա հետևանքով երկիրն արդեն սպառվում է, ինչպես ջուրն է շատ աննկատ գոլորշիանում, բայց կարծես թե իշխող քաղաքական կուսակցությունը չի շտապում սրանից հետևություններ անել»,- ասաց Ա. Պապյանը:
Մեջբերելով խորհրդային տարիներին շատ հնչող լոզունգներից մեկը քաղաքագետն ընդգծեց, որ ԽՍՀՄ-ի նպատակն էլ կոմունիզմ կառուցելն էր, որը թեև կառուցվեց, սակայն ոչ թե բոլորի, այլ ընդամենը մի խումբ մարդկանց համար: Հիմա նույն իրավիճակը Հայաստանում է, քանի որ օրվա իշխանությունները չկարողանալով անվտանգ և բարեկեցիկ երկիր կառուցել բոլորի համար, այն մի խումբ մարդկանց համար են միայն անվտանգ ու բարեկեցիկ դարձրել:
«Մեզ մոտ Սահմանադրությունը փոխվեց, որպեսզի Սերժ Սարգսյանը կարողանա շարունակել կառավարել երկիրը, քանի որ երկու անգամից ավել չէր կարող ընտրվել: Բացի այդ, որևէ քաղաքագիտական հիմնավորում չկա, թե ինչու է ՀՀԿ-ն ՀՅԴ-ի հետ կոալիցիա կազմել, եթե ինքնուրույն կարող էր կառավարություն ձևավորել և որոշումներ կայացնել: Կուսակցությունները բարեգործական կազմակերպություններ չեն, բայց մեզ մոտ կարծես այդպես չէ: Ստացվում է, որ այստեղ ոչ թե ձայների խնդիրն է եղել, այլ մեկ այլ կուսակցությանը վերահսկելու, կամ՝ նրանց միջոցով այլ ուժերի վերահսկելու խնդիր է լուծվել: Եվ եթե օրինակ Անգոլայում երկրի ղեկավարը կարող է երկիրը երկար կառավարելուց հետո ինքնակամ որոշում կայացնել և հեռանալ իշխանությունից, ապա ինչու դա չեն կարող անել Հայաստանի իշխանությունները»,- ասաց քաղաքագետը:
Հիշելով իր պաշտոնավարման տարիները, նա ընդգծեց նաև, որ երբ նույն մարդը կամ կուսակցությունը երկար ժամանակ ղեկավարում է որևէ կառույց կամ երկիր, ուզած, թե չուզած կտրվում է իրականությունից: Ժամանակի ընթացքում նախկին ռոմանտիզմը վերածվում է դեպրեսիայի, կորում է էնտուզիազմը, հավեսը և ամեն ինչ դառնում է ոչ իրական:
«Մենք չենք կարող մի 50 տարի այսպես ապրել, մինչև որ կուսակցությունները կայանան: Մենք 100 միլիոնանոց Ֆիլիպիններ չենք, որ կարողանանք երկար սպասել: Մեզ հարկավոր է արագ դուրս գալ փակ այս շրջանից, որի մեջ հայտնվել ենք բոլորս, իսկ թե ինչպես, առայժմ դժվար է ասել»,- ասաց Արա Պապյանը:
Արմինե Գրիգորյան
