Ռազմական մեկնաբան. «Նորերը դեռ կիրառում են նույն մարտավարությունը, ինչ նախորդ իշխանությունները»
Ադրբեջանին զենք վաճառելու գործընթացն ու ՀՀ-ի ազդեցությունը
Ադրբեջանին զենք վաճառելու խնդրահարույց հարցը կրկին օրակարգում է: Այս անգամ թիրախում ԵԱՏՄ-ում և ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի դաշնակից Բելառուսն է: Չնայած ամիսներ շարունակ հայկական կողմից հնչող քննադատություններին, Բելառուսն Ադրբեջանին վաճառեց «Պոլոնեզ» տեսակի համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգերը:
Անդրադառնալով թեմային` ռազմական մեկնաբան Դավիթ Հարությունովը «Փաստ»-ի հետ զրույցում նախ ընդգծեց, որ Բելառուսի համար իր ռազմարդյունաբերական համալիրի զարգացումը ու զենքի շուկայում որոշակի դիրքեր ձեռք բերելը տնտեսական գերակա ճյուղ է. «Նրանք բավականին վաղուց են դրանով զբաղվում: Իսկ նրանց դիրքորոշման վրա ազդելու համար մենք պետք է համարժեք տնտեսական լծակներ ունենանք, որը չունենք: Բացի քաղաքական, դիվանագիտական հռետորաբանությունից, ռեալ մեխանիզմներ Հայաստանը գործնականում չի կիրառում, որովհետև իրականում այդ պրոցեսի վրա ազդելու մեխանիզմները սահմանափակ են»:
Ռազմական մեկնաբանը շեշտեց` Ռուսաստանի կողմից նաև Ադրբեջանին զենք վաճառելու հանգամանքը աշխարհաքաղաքական և տնտեսական շահերով է պայմանավորված, իսկ Բելառուսի դեպքում`հիմնականում տնտեսական:
«Զենքի համաշխարհային շուկայում ցանկացած գործարք իրենց համար կարևոր է: Եթե Հայաստանը ավելի ռեգուլյար խոսի այդ մասին, քննադատի, մեկ է` մնալու է դիվանագիտության հայտարարությունների դաշտում: Եթե մենք նույնիսկ տեսականորեն փորձենք ինչ-որ տնտեսական պատժամիջոցներ կիրառել Բելառուսի նկատմամբ, արդյունքում ոչ թե իրենք, այլ ավելի շատ մենք կտուժենք: Այսինքն` հաշվի առնելով ՀՀ-ի փոքր տնտեսությունը ու հետևաբար նաև տնտեսական ու քաղաքական փոքր լծակները, մենք գործնականում ռեալ ռեսուրսներ չունենք: Այսինքն`մենք այդ նույն հռետորաբանությունը կիրառելով`պետք է նաև ռեալ պատկերացնենք իրավիճակը»,-ասաց նա` հավելելով, որ այս պահին միակ ուղղությունը մեր ռազմական ոլորտն է, ուշադրությունն այնտեղ սևեռելը:
«Դրանից զատ ցանկացած այլ տարբերակ ռեալ դաշտում չէ: Ընդհանրապես համաշխարհային քաղաքականության մեջ պրոցեսները հիմնված են խաղացող դերակատարների ուժերի հնարավորության վրա: Հնարավոր է, որ դաշնակից երկրները խախտեն պայմանագրային դրույթներ, և իրականության մեջ ՀԱՊԿ-ն այս առումով միակը չէ: ՆԱՏՕ-ի դեպքում ևս կա իրավիճակ, երբ այդ կառույցի ներսում գտնվող դաշնակից երկրներն ունենում են հակասություններ, ռազմական խնդիրներ: Ընդհանուր առմամբ`այդ պրոցեսների վրա ազդելու հնարավորությունը կախված է զուտ երկրի կշռից: Երկրորդ տարբերակն այլընտրանքային լուծումներ գտնելն է, որոնք կարող են ազդել դաշնակից մյուս երկրի վրա: Բայց երկու դեպքում էլ մեր հնարավորությունները սահմանափակ են, որովհետև կշիռը փոքր է, իսկ այլընտրանքային տարբերակներ գտնելն էլ մեզ համար թե′ ֆինանսական, թե′ քաղաքական առումով թանկ կարժենա: Բարդ իրավիճակ է, իրականում այն փակուղային է Հայաստանի համար: Միանշանակ լուծում, որը կարող է հարցը միանգամից լուծել, չկա: Մեզ ռազմավարություն է պետք, ըստ որի կարող ենք մտածել, թե ինչպես ազդել մեր դաշնակիցների` ՀԱՊԿ անդամ մյուս երկրների դիրքորոշման վրա»,-նշեց Դ. Հարությունովը:
Քաղաքացիներն արտաքին քաղաքականության համար պատասխանատու նորանշանակ ներկայացուցիչներից այս առումով ավելի հստակ պահանջներ են ակնկալում: Դիտարկմանն արձագանքելով` մեր զրուցակիցը նշեց, որ միանգամից ակնկալել, թե նրանք կլուծեն այն խնդիրը, որը նախկին իշխանությունները երկար տարիներ չեն կարողացել, սխալ է:
«Հիմա տեսնում ենք, որ նրանք դեռ կիրառում են նույն մարտավարությունը, որը նախկին իշխանությունն է կիրառել: Միգուցե մի փոքր ակտիվ, քան նախկինները, բայց, այնուամենայնիվ, նույն դաշտում են, և այլընտրանք չկա: Սեղանի վրա լուծումներ չկան, որոնց համաձայն կարող ենք ասել, թե իշխանություններն անտեսում են դրանք: Դաշնակից երկրների դիրքորոշման վրա ազդելու հնարավոր լուծումներից մեկն էլ հետևյալն է`դառնալ զենքի այնպիսի գնորդ, ինչպիսին Ադրբեջանն է, բայց դա երկարատև գործընթաց է: Այն ենթադրում է ֆինանսական մեծ ռեսուրսներ, որը մենք հիմա չունենք: Հաշվի առնելով սա` տրամաբանական է, որ նոր իշխանության ներկայացուցիչների հայտարարությունները զուտ դիվանգիտական հարթության մեջ են»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը:
Աննա Բադալյան
