Yerevan, 17.November.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Futsal tournament Galaxy Champions League 2024 kicks off Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers

Տաշած քարը գետնին չի մնա. «Վիշապաքար» ՀԿ նախագահի մտորումները քարերի և արվեստի քարոտ ճանապարհի մասին

 Օրերս տեղի ունեցած հարցազրույցի ընթացքում ՀՀ վաստակավոր նկարիչ Ալբերտ Վարդանյանի որդին՝ «Վիշապաքար» ՀԿ-ի նախագահ Ավետիք Վարդանյանը, կիսվել է արվեստի մասին իր մտորումներով, իր ղեկավարած կազմակերպության տեսլականով և արձանագրած նվաճումներով:

Արվեստագետի տառապանքը

Ավետիք Վարդանյանի պատկերացմամբ՝ արվեստը տառապանքի ու երանության, զրկանքների ու վայելքի, պատմական ժառանգության ու ժամանակակից իրականության հատման կետն է. «Արվեստն ապրելակերպ է, տաժանակիր աշխատանք, ֆինանսականի ու կենսապայմանների հետ բացարձակապես կապ չունեցող մի բան: Ստեղծագործելիս չես մտածում՝ տվյալ ստեղծագործությունը կվաճառվի, թե՞ չէ: Քեզ բոլորովին այլ հարցեր են մտահոգում: Մեծ ռեսուրս ես ծախսում՝ առանց իմանալու՝ արդյունքում ինչ կստացվի: Դա անմնացորդ նվիրում է, տառապալից աշխատանք: Տառապանքը միշտ արժեքավոր է դարձնում ամեն ինչ: Միևնույն ժամանակ, ամեն ինչ բալանսի մեջ  պետք է պահել: Երջանիկ ժամանակաշրջանները տառապանքի հետ զուգահեռ են զարգանում»:

Ավետիքը վստահ է, որ ժամանակակից արվեստի հիմքը դարերի խորքից մեզ հասած մշակութային ժառանգությունն է. «Անգամ եթե դու մերժում ես ինչ-որ բան՝ այլ որակ ցույց տալու համար, միևնույնն է, հիմնված ես հին արժեքների վրա: Պատմությունը շատ կարևոր է, այն պատմությունը, որն ապրել ես, որը զարգացրել ես քո կյանքում: Մեր հիշողություններն են, որ մեզ դարձնում են այն, ինչ ենք»:

Հատկանշական է, որ Ավետիք Վարդանյանի գլխավորած ՀԿ-ի հիմնական առաքելությունը մշակութային ժառանգության պահպանումը և հանրայնացումն է. «Գաղափարը միշտ նույնն է, ձևերն են փոխվում: Մենք ինչ-որ պահի կորցրել ենք մեզ ժառանգված մշակույթի ընկալման բանալին: Հիմա փորձում ենք ոչ թե ձևափոխել այդ մշակույթը, այլ հասկանալ, թե այն որտեղից է սնվել և դա հասկանալով՝ նոր,  ժամանակին համահունչ դրսևորում գտնել՝ շղթայի շարունակականությունն ապահովելու համար»:

Ժամանակակից արվեստի և ոչ պակաս ժամանակակից տեխնոլոգիաների միահյուսումը

 Հակառակ տարածված տեսակետի, թե թվային դարաշրջանը մարդուն ռոբոտացնում է և կտրում արվեստից, Ավետիք Վարդանյանը գտնում է, որ նորագույն տեխնոլոգիաները հզոր գործիք են Հայաստանում ժամանակակից արվեստը հանրայնացնելու գործում: Ավետիքի խոսքերով՝ արվեստագետը հաճախ ակամայից վաճառականի է վերածվում: Մի կողմ թողնելով իր բուն առաքելությունը՝ արվեստը, նա ստիպված է անձամբ զբաղվել իր ստեղծագործությունների վաճառքով. «Հայաստանում արվեստի կայացած կուրատորական կամ մենեջմենտական դպրոց չկա: Անգամ երբ պոտենցիալ գնորդը գնում է  արվեստագետի տուն կամ արվեստանոց՝ նրա նկարները դիտելու և գնելու նպատակով, նա հայտնվում է մի շատ տարօրինակ իրավիճակում: Ստեղծագործողները հաճախ աշխատում են այնտեղ, որտեղ ապրում են իրենց ընտանիքների հետ: Այդ միջավայրում գործնականորեն անհնար է ստեղծագործությունները ճիշտ գնահատել: Շատ հաճախ հավանական գնորդները նաև ընտրություն կատարելու վախ ունեն, որովհետև չգիտեն՝ արդյոք տվյալ նկարն իրենց հարմար է, կամ արդյոք այն կհամապատասխանի իրենց տան միջավայրին: Այդ պահին նկարը կարող է  գնորդին դուր գալ, բայց երեք ամիս անց նա այլևս չուզենա այն իր տանը կախել»:

Այս խնդիրը լուծելու նպատակով «Վիշապաքար» ՀԿ-ի անդամները նախաձեռնեցին «PromInnArt» նախագիծը, որը 2017 թ.-ին հաղթող ճանաչվեց «Գարաժ 48» միջազգային հաքաթոնում: Նախագիծը միտված է կազմակերպել բարձրարժեք արվեստի գործերի առցանց վաճառքը և վարձակալությունը: Այն նոր դռներ կարող է բացել մասնավորապես երիտասարդ արվեստագետների համար, ովքեր լինելով տակավին անփորձ՝ բավականաչափ համբավ և ռեսուրս չունեն գնորդներ ներգրավելու համար:

Նախագծի թիրախային խումբը ոչ միայն անհատ արվեստասերներն են, այլև բիզնես կառույցները՝ ռեստորանները, հյուրանոցները, բանկերը: «Օրինակ՝ հյուրանոցները չեն ուզում մեծ ներդրում կատարել արվեստի գործեր ձեռք բերելիս, որովհետև  չգիտեն, թե հետո ինչ են անելու այդ ստեղծագործությունները, քանի որ նրանք պետք է որոշ հաճախականությամբ փոխեն դրանք։ Այդ պատճառով էլ գնում են հնարավորինս էժան և հաճախ ոչ բարձրարժեք ստեղծագործություններ»:

Հենց այստեղից էլ ծագեց արվեստի գործերը վարձակալության հանձնելու գաղափարը, ինչը հնարավորություն կընձեռի բիզնես կառույցներին իրենց միջավայրը համալրել բարձրարժեք ստեղծագործություններով՝ առանց որոշ ժամանակ անց դրանց պահեստավորման, տեղափոխման կամ վաճառքի մասին մտահոգվելու: «Արվեստագետներն ունեն հանրայնացվելու, տեսանելի լինելու, գումար վաստակելու խնդիր: Բիզնեսներն ունեն արվեստի գործեր ձեռք բերելու խնդիր: Մենք էլ փորձեցինք հանդիսանալ այն կապող օղակը, որի միջոցով կկայանա արվեստագետի և գնորդի/բիզնեսի հանդիպումը,  ձևավորել մի միջավայր, որտեղ բոլորը շահող դուրս կգան, մշակութային կյանքը կակտիվանա, մարդիկ ավելի ոգևորված կսկսեն  ստեղծագործել»:

Միաժամանակ, մեր զրուցակիցը ցավով արձանագրում է, որ բազում արվեստագետներ հարկադրված են «արտագաղթել» այլ ոլորտներ՝ օրվա հացի խնդիրը լուծելու համար. «Շատ արվեստագետներ սկսում են գործունեություն ծավալել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնագավառում, դառնում գրաֆիկ դիզայներ կամ անիմատոր կամ առհասարակ մասնագիտությունը փոխում զուտ այն պատճառով, որ չեն կարողանում արվեստով գումար վաստակել»:

Ավետիք Վարդանյանը շեշտում է, որ  «PromInnArt»-ի կայքում զետեղված ցանկացած արվեստի գործ՝ լինի դա լուսանկար, գեղանկար, քանդակ, թե որևէ այլ  ստեղծագործություն,  պետք է նախապես հավանության արժանանա կայացած արվեստագետներից կազմված պրոֆեսիոնալ ժյուրիի կողմից, որպեսզի գնորդն էլ իր հերթին վստահություն ունենա, որ կայքում  բացառապես բարձրարժեք ստեղծագործություններ են ներկայացված:

 «Երբ մարդը վատ է աշխատում, որպեսզի ավելի էժան ստացվի, ավելի հեշտ վաճառվի, դա ինձ համար ընդունելի մոտեցում չէ: Միջավայրը շատ կարևոր է: Անգամ նույն արվեստի գործը կարող է ցուցասրահում մի զրո ավել ունենալ, իսկ վերնիսաժային միջավայրում՝ մի զրո պակաս: Վերնիսաժում որևէ արվեստի գործ որակի ստուգատես չի անցնում: Դա ազատ տարածք է, որտեղ մարդիկ բերում են իրենց ստեղծագործությունները՝ լավ, վատ, մեծ, փոքր»...

Մինչդեռ ըստ Ավետիքի՝ արվեստի առողջ քննադատությունը կարող է մեծապես հեշտացնել գնորդի գործը. «Մենք ուզում ենք մարդկանց տրամադրել մի հարթակ, որտեղ նրանք չեն անհանգստանա արվեստի որակի մասին, այլ պարզապես կընտրեն այն, ինչն իրենց դուր է գալիս»:

 «Ամեն քար իր բնավորությունն ունի»

 Պատմելով իր գործունեության մասին՝ Ավետիքը նշում է. «Չէի ասի, որ ես արվեստագետ եմ կամ քանդակագործ, թեպետ ստեղծագործում եմ ժամանակ առ ժամանակ` իմ ընկալումներն ու մոտեցումները զանազան արտահայտչամիջոցներով դրսևորելու համար: Երբեմն դա ճարտարապետական գործունեությունն է, երբեմն` քանդակագործությունը, երբեմն էլ տեքստը։ Եթե ստացվում է՝ լավ, եթե չէ՝ ինձ համար խնդիր չէ: Դա իմ  կոչումը չէ։ Ես իմ ուժն ու կարողությունները արվեստի զարգացման և տարածման գործում ներդնելու պարտավորությունն եմ ստանձնել»։   

Անդրադառնալով իր հեղինակած ստեղծագործություններին՝ Ավետիքը պատմեց Հայկական Ընդհանուր Բարեգործական Միության շենքում տեղադրված մի ինստալիացիայի մասին, որն օդում կախված քարերի յուրօրինակ սիմֆոնիա է հիշեցնում. «Մի լավ խոսք կա. ասում են՝ տաշած քարը գետնին չի մնա: Ես պարզապես ուզում էի այդ վերացական ու տարօրինակ միտքը, որ հիմնականում փոխաբերական իմաստով է օգտագործվում, ուղիղ իմաստով ցույց տալ։ Երբ քարը տաշում ես, այն նոր որակ է ձեռք բերում: Քարը, որ միշտ գետնին է եղել, կարող է նաև օդ բարձրանալ: Պարտադիր չէ բոլոր քարերը նույն շաբլոնով տաշել. ամեն քար իր բնավորությունն ունի, իր փայլն ունի, իր ծանրությունն ունի, ինչպես յուրաքանչյուրս: Առհասարակ, կախված քարեր ունենալու միտքն ինձ միշտ դուր է եկել: Երբ հարմար պահ ստեղծվեց, որոշեցի իրագործել այդ գաղափարը: Հետո կվաճառվի-չի վաճառվի՝ ինձ համար երկրորդական էր: Այնուամենայնիվ, շատ ուրախացա, երբ մարդիկ այնքան հավանեցին մտահղացումս, որ որոշեցին գնել այն»:

Երբ մարդիկ  մոռանում են իրենց մշակութային արժեքները

Ավետիքը խոր կսկիծով է խոսում մշակութային արժեքների  նկատմամբ դրսևորվող  անփույթ վերաբերմունքի մասին։ Մասնավորապես վիշապաքարերի մասին խոսելիս մեր զրուցակիցը նշեց, որ այս բազմադարյա հոյակերտ կոթողները ներկայումս պատշաճ հոգածության չեն արժանանում:

«Սարսափելի է տեսնել, թե 4000-5000-ամյա վիշապաքարի հետ ինչպես են վարվում օրինակ՝ Առագաստ սրճարանի հարակից տարածքում: Եթե Ճապոնիայում մի նմանատիպ քար գտնվեր, թույլ չէին տա՝ որևէ մեկը մատով դիպչեր, իսկ մենք չենք գնահատում մեր ունեցածը: Երեխաներն այդ քարի վրա կանգնած խաղում են, իսկ հասարակությունը նույնիսկ չգիտի, թե դա ինչ է և ինչու է հայտնվել այդտեղ։ Այդ վիշապաքարի ստորին հատվածում հրաշալի զարդանախշեր կան, որոնք այսօր տեսանելի չեն, որովհետև ժամանակին որոշ մարդիկ չգիտես ինչու որոշել են պառկեցնել այն: Եթե այդ քարն իր բնական՝ կանգնած դիրքով լինի, ավելի ընկալելի կլինի մարդկանց համար, թեպետ ամենաճիշտ լուծումն այն իր նախնական վայր՝ Գեղամա լեռներ տեղափոխելն է. չէ՞ որ մշակութային շերտը ոչ միայն քարն է, այլև այն լանդշաֆտը, որտեղ այն ի սկզբանե դրված է եղել»:

Ավետիքը կարծում է, որ պատմամշակութային նախագծերի իրականացումը կարևոր քայլ է անուշադրության մատնված մշակութային շերտերը հանրայնացնելու և ընկալելի դարձնելու ուղղությամբ. «Ինչպես մարդիկ գնում են եկեղեցիներ տեսնելու, այդպես էլ պետք է գնան վիշապաքարեր և այլ մշակութային արժեքներ տեսնելու»: 

Վիշապաքարերի մասին հասարակության շրջանում իրազեկությունը բարձրացնելու նպատակով «Վիշապաքար» ՀԿ–ի նախաձեռնությամբ առաջիկայում կմեկնարկի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Արսեն Բոբոխյանի և գերմանացի լուսանկարիչ Ուտե Լանգկաֆելի համագործակցությամբ իրականցվող մի նախագիծ, որի շրջանակներում նախատեսվում  է հրատարակել վիշապաքարերի լուսանկարների ֆոտոալբոմ՝ համալրված Բոբոխյանի հեղինակած հնագիտական աշխատություններից քաղվածքներով և կոնցեպուալ տեքստերով:

Երևան-մարզեր բևեռացում

Ավետիք Վարդանյանը նշում է, որ մայրաքաղաքի և մարզերի անհամաչափ զարգացումը չի կարող բացասաբար չանդրադառնալ արվեստի ոլորտի վրա: Նա իր մտահոգությունն է հայտնում առ այն, որ գրեթե բոլոր խոշոր մշակութային միջոցառումները մայրաքաղաքում են կենտրոնացած. «Դա սարսափելի բան է, որովհետև մայրաքաղաքային մշակույթն առհասարակ աշխարհում շատ տարբերվող մշակույթ է: Սովորաբար մշակույթը երկրորդ քաղաքներում է ավելի ակտիվ զարգանում: Նույն Պետերբուրգը, Ռիո դե Ժանեյրոն, Սիդնեյը, Նյու Յորքը մայրաքաղաքներ չեն: Մինչդեռ մեզ մոտ ամեն ինչ ծփում է դեպի Երևան: Մարզերի հաշվին է, որ Երևանը զարգանում է, ընդ որում, ինձ համար ոչ ցանկալի ուղղությամբ է զարգանում: Կուզեմ՝ մարդիկ իմանան, թե ինչ կունենան, երբ գնան Գորիս, Սիսիան, Իջևան, Գյումրի: Հիմա մարդիկ ասում են՝ գնամ Երևան՝ այնտեղ ամեն ինչ կունենամ: Մենք անգամ ներքին զբոսաշրջությունը չենք կարողանում պատշաճ կերպով զարգացնել, թեպետ ամեն օր խոսում ենք արտասահմանից զբոսաշրջիկներ ներգրավելու մասին»:

Ավետիքի պատկերացմամբ՝ թվարկված խնդիրների լուծման համար շատ բան հարկավոր չէ. բավական է և այն, որ յուրաքանչյուրը սրտացավորեն և պատվախնդրորեն վերաբերվի սեփական աշխատանքին. «Կարևոր է, որ ցանկացած մարդ իր գործը լավ անի, փողոց մաքրողն իր գործը լավ անի, արվեստագետը՝ իր գործը, ճարտարապետը՝ իր գործը: Երբ բոլորն իրենց գործը լավ անեն, ԱՄԵՆ ԻՆՉ ԼԱՎ ԿԼԻՆԻ»:

Աստղիկ Մկրտչյան

 

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan"The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representativeRate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic futureUcom Service Center in Artashat Reopens at a New AddressUcom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfersUcom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics OlympiadIDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological DevelopmentIDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor