«Շոր» է կարվել ինչ–որ կոնկրետ մարդու համար՝ հստակ խնդիր լուծելու տրամաբանությունից ելնելով». «Փաստ»
Society«Համայնքների ֆինանսիստների միավորում» հ/կ նախագահ, համայնքների գծով միջազգային փորձագետ Վահան Մովսիսյանի կարծիքով, համայնքների խոշորացման գործընթացն ինչքան էլ թերություններ ունենա, միևնույն է, դրական քայլ էր մեր իրականությունում, որն, այնուամենայնիվ, երկու կարևոր հարց է լուծել համայնքների կառավարման արդյունավետության իրականացման հարցում:
Առաջինը բարեկամական կապերով զիջումներ անելու, հարկեր չհավաքելու, ավագանու անդամ, համայնքի ղեկավար դառնալու «ինստիտուտներն» է վերացրել: Երկրորդ՝ աշխատակազմերի քանակական և որակական փոփոխության շնորհիվ մի կողմից կառավարման որակն է բարելավվել, մյուս կողմից՝ ֆինանսական խնայողություններն են ավելացել: Մնացած առավելությունները պետք է որ ավելի տեսանելի լինեն իշխանափոխությունից հետո:
«Նոր իշխանությունը փակել է նաև մարզպետի կամ նախարարի «դաբրոյով» ավագանու անդամ կամ համայնքի ղեկավար ընտրվելու համակարգը: Սա հնարավորություն է տալիս համայնքների ղեկավար դառնալ բանիմաց մարդկանց, ինչը որակական փոփոխություն կբերի: Այս ամենը կարելի է համակարգի ամենամեծ հաղթանակը համարել: Հաջորդ դրական քայլն այն է, որ այլևս ոչ ոք չի վախենա իր համայնքի բնակչից հարկ հավաքել: Համայնքի բնակիչը չի կարող այլևս հարկ վճարելու պատճառով ընտրությունների ժամանակ համայնքի ղեկավարի թեկնածուի հետ «հաշվեհարդար» տեսնել, քանի որ եթե ընտրողը իր ձայնը մեկին չտա, մյուսին տա, ապա նա նույնպես հարկ է հավաքելու: Այսինքն, այլևս համայնքի ընտրողից կախվածությունն այնքան էլ մեծ չէ, և ով էլ ընտրվի, նույն հարկը հավաքելու է»,- ասաց Վ. Մովսիսյանը:
Նախկինում եղել են դեպքեր, երբ կրթական ցենզն անգամ չի բավարարել այս կամ այն պաշտոնում նշանակվելու համար, որի վրա նույնպես աչք է փակվել: Հիմա այն նույնպես վերացվել է: Ի դեպ, փորձագետի դիտարկմամբ, համայնքների խոշորացման գործընթացին հիմնականում բացասական են վերաբերվում նախկին գյուղապետերը, ովքեր հասկացել են, որ խոշորացման արդյունքում նախկին «քյոխվայական» կարգերը վերանալու են: Այդ պատճառով էլ ժողովրդին խոշորացման դեմ են տրամադրել: Խոսելով համայքների փնջերի ձևավորման տրամաբանության մասին Վ. Մովսիսյանը նշեց, որ նախկին իշխանությունները գնացել են իրենց վերընտրվելու հավանականությունը մեծացնելու և ամրացնելու ճանապարհով և այդ տրամաբանությամբ են ձևավորել փնջերը, ինչը հանգեցրել է այլ խնդիրների առաջացման:
«Օրինակ՝ Կապանում մենք ունենք 38 բնակավայր միավորող համայնք: Եվ այս պայմաններում դժվար է պատկերացնել տեղական ինքնակառավարման մարմինի աշխատանքը և այդ ամենին բնակչության մասնակցությունը: Այսինքն, այն ժամանակ «շոր» է կարվել ինչ-որ կոնկրետ մարդու համար՝ հստակ խնդիր լուծելու տրամաբանությունից ելնելով, ինչն էլ հանգեցրել է խնդիրների: Այսինքն, ոչ թե անհրաժեշտությունից ելնելով է փունջն ընտրվել և ձևավորվել, այլ քաղաքական, անձնական, կլանային սկզբունքներից ելնելով: Եվ բնակչության շրջանում, դրա հետևանքով, ավտոմատ կերպով դժգոհություն է առաջացրել: Խնդիրն այն է, որ այս ամենի մասին մարդիկ ժամանակին չեն տեղեկացվել, փնջերի ձևավորման ժամանակ հանրային քննարկումներ չեն իրականացվել, և հիմա մարդիկ չեն պատկերացնում, թե ինչ առավելություններ են ստացել ու ինչ կարող են անել»,- ասաց Վ. Մովսիսյանը:
Նրա խոսքով՝ նախկինում տարածքային կառավարման նախարարը հայտնի չէր, ում հետ, ում հորդորով էր փնջերի ձևավորման քարտեզները «գծում»՝ հիմքում դնելով հարցը, թե ինչ անեն, որ համապետական ընտրությունների ժամանակ այս կամ այն համայքնում այս կամ այն կուսակցության թեկնածուին անցկացնեն: Մինչդեռ ողջ Եվրոպան այդ ճանապարհով է ժամանակին գնացել, ասում է Մովսիսյանը, ու հիմա բավականին լավ կառավարման համակարգ ու ֆինանսական կայություն է ձեռք բերել:
«Ուստի հիմա պետք է շարունակել ու ավարտին հասցնել գործընթացը և զբաղվել համակարգի զարգացմամբ: Երբ գործընթացը բաց և թափանցիկ է իրականացվում, բոլորը հասկանում են, թե ինչն ինչի համար է արվում, իսկ որոշումը չարդարացնելու դեպքում՝ ով է պատասխանատուն: Իսկ երբ գործընթացներն իրականացվում են փակ, գաղտնի, անհասկանալի ձևերով, ինֆորմացիան էլ մի կերպ է հասանելի դառնում և ամեն ինչ այլ ընթացք է ստանում: Վերջին 34 խոշորացված համայնքներում, որոնք իրենց մեջ մոտավորապես նախկին 350 համայնք ներառեցին, նման ձևով է խոշորացվել, այդ պատճառով էլ խոշորացված համայքների բնակիչները բողոքում են: Նրանք նաև բողոքում են այն պատճառով, որ ընտրական համակարգը շարունակեց «դաբրոների» վրա կառուցվել: Եվ բավական չէր, որ մի կողմից ոնց ցանկացան, այնպես խոշորացրեցին, դեռ մի բան էլ որոշեցին, թե ով պետք է լինի խոշորացված համայնքի ղեկավարը: Բայց հույս ունենք, որ նոր իշխանություններն ավելի լուրջ, սթափ և պրոֆեսիոնալ կմոտենան այս ամենին, և կլսեն նաև նրանց կարծիքները, ովքեր այս ամենի մասնագետներն են»,- ասաց փորձագետը:
Արմինե Գրիգորյան
