Հայոց մշակույթը փրկելու և զարգացնելու մեկ եղանակ կա, որը երկար տարիներ անտեսվում է

Կառավարության ապրիլի 25-ի նիստի ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձավ մշակույթի ոլորտում վարվող քաղաքականությանը և նշեց, որ այդ ոլորտում տրամաբանությունը փոխելու անհրաժեշտություն կա: Նա առաջարկեց պատասխանել մի պարզ հարցի, թե, օրինակ, աշխարհահռչակ երաժիշտ դառնալու համար Հայաստանից հեռանալն ինչո՞ւ է այդքան անհրաժեշտ:

«Գուցե կառավարման շղթայում կան բացեր, որոնք պետք լուծել, բայց գործնականում հարկավոր է այնպիսի պայմաններ ստեղծել, որ երաժիշտները, ապրելով Հայաստանում, կարողանան դրսում ներկայանալ և անուն վաստակել»,- ասաց վարչապետը:

Առհասարակ, արվեստի ոլորտի ցանակացած ճյուղի ներկայացուցիչ՝ նկարիչ, դերասան, երաժիշտ, սովորաբար հոգու խորքում մտածում է, որ եթե դրսում ապրեր և ստեղծագործեր, ապա ավելի շուտ հաջողության կհասներ: Մինչդեռ, աշխարհահռչակ երաժիշտ, նկարիչ կամ դիզայներ դառնալու համար այսօր ամենևին էլ հարկավոր չէ Հայաստանից գնալ ԱՄՆ, Վիեննա, Գերմանիա, կամ այլ երկիր:

Ներկայիս ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաները թույլ են տալիս ապրել և ստեղծագործել մի վայրում, բայց հայտնի դառնալ մեկ այլ վայրում: Ամեն դեպքում հարցը, որը կառավարության նիստի ժամանակ հնչեցրեց վարչապետը, մնաց օդում կախված: Ուստի շատ կարևոր է հասկանալ, թե ինստիտուցիոնալ ի՞նչ խնդիրներ կան, որոնք խանգարում են ստեղծագործողի մասնագիտական աճին:

Orer.am-ն այս թեմայի շուրջ զրուցեց արվեստի տարբեր բնագավառների մասնագետների հետ: Եթե հանրագումարի բերենք ասվածը, բոլորն էլ նշեցին, որ Հայաստանում կան խնդիրներ, որոնք իսկապես խոչընդոտում են այս կամ այն ճյուղի զարգացմանը, ուստի դրանք պետք է ոչ թե անտեսել, այլ ընդհակառակը՝ լուծել:

Ինչ վերաբերում է հանրահռչակմանը, ապա սա էլ լուրջ հարց է, սակայն ամենից առաջ հարկավոր է մենեջմենթի հարցերը լուծել, քանի որ միշտ չէ որ տաղանդավոր արվեստագետը նաև լավ մենեջեր կարող է լինել:

Հաջորդ կարևոր խնդիրը բանակում ծառայելու հարցին է վերաբերում: Օրինակ, բալետ պարողները, երաժիշտները երկու տարի եթե հեռու լինեն իրենց մասնագիտությունից, ապա կկորցնեն տարիների ընթացքում ձեռք բերածը: Խոսքն ամենևին բանակից ազատելու մասին չէ, պարզապես հարկավոր է նրանց համար այլընտրանքային ծառայության տարբերակներ մշակել, որպեսզի նրանք հնարավորություն ունենան ծառայելու ընթացքում չկտրվել մասնագիտությունից և միևնույն ժամանակ կարողանան իրենց պարտքը կատարել հայրենիքի հանդեպ:

Հաջորդ կարևորագույն խնդիրը ֆինանսական ապահովությանն է վերաբերում, քանի որ հայտնի իրողություն է, որ արվեստագետները՝ երաժիշտները, երգիչները, նկարիչները և այլն, միշտ չէ, որ ապահովված են լինում կայուն աշխատանքով: Նրանք հաճախ, ստիպված են լինում մի քանի տեղ աշխատել, կամ իրենց մասնագիտության հետ կապ չունեցող որևէ այլ գործով զբաղվել: Ի դեպ, այս խնդիրը կա նաև աշխարհի ամենաբարձր վարկանիշ ունեցող երկրներում, քանի որ հատկապես արագ փոփոխվող աշխարհում մարդիկ պետք է կարողանան ճկունություն ցուցաբերեն և շուկայի պահանջներին համահունչ վերապատրաստվեն: Հակառակ դեպքում դուրս կմնան պահանջարկի ցանկից:

Ինչ վերաբերում է Հայաստանի մշակութային կյանքը բիզնեսի վերածելուն, ապա մեր զրուցակիցները համոզված պնդում էին, որ այստեղ ևս կան շատ բացթողումներ, որոնք հարկավոր է հատ առ հատ ուսումնասիրել ու ազգային մշակույթի զարգացման հայեցակարգի վերածել: Միայն այդ դեպքում հնարավոր կլինի պատմականորեն մեզ հասած ժառանգությունն աշխարհին ճիշտ մատուցել և մյուս կողմից էլ հոգ տանել, որ տաղանդավոր մարդիկ կարողնանան արվեստի իրենց ճյուղը զարգացնել: Բայց, ցավոք, ոլորտը ղեկավարող անձինք, դժբախտաբար, այնպիսի անհատներ են եղել, որոնց հետաքրքիր չի եղել նման հարցերով զբաղվելը:

Դրա փոխարեն նրանք զբաղվել են միջանձնային և ճղճիմ հարցեր լուծելով և ոլորտը քայքայելով: Այդ պատճառով էլ այսօր ունենք քանդվող հուշարձաններ, լքված արվեստագետներ և առհասարակ վատ կառավարվող մշակույթ, ինչի իրավունքը չունենք:

Արմինե Գրիգորյան