«Մեկ անձից կատարվող գնումների գործընթացը շարունակում է խնդիր լինել». ի՞նչ կարող են անել տնտեսվարողները
InterviewՀակակոռուպցիոն պայքարի մասին վերջին մեկ տարվա ընթացքում արվել են բազմաթիվ հայտարարություններ, շատ հաճախ նաև շեշտվում է մեր երկրում համակարգային կոռուպցիայիվերացման մասին:«Թրանսփարենսիինթերնեյշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի ծրագրերի ղեկավար ՎարուժանՀոկտանյանը չի շտապում այս առումով միանշանակ գնահատականներ հնչեցնել:
Նա առաջին հերթին ընդգծում է, որ վերոնշյալ ժամանակահատվածի համար միջազգային հայտնի կառույցների կողմից դեռևս չկան այն զեկույցները, որոնց հիման վրա էլ հնարավոր կլինի գնահատականներ հնչեցնել:
«Հայաստանում ևս չկան ուսումնասիրություններ,ընթացիկ ուսումնասիրություններ՝ ևս: Եթե զուտ սուբյեկտիվ առումով ենք դիտարկում, իհարկե, առաջընթացկա: Վերևներում, կարծես թե,կոռուպցիան կրճատելու և այս համակարգային կոռուպցիայի արատավոր շղթայից դուրս գալու քաղաքական կամք կա: Այդուհանդերձ, այսօր շատ լուրջ խնդիրներ կան»,-Past.am-ի հետ զրույցում ասաց Վ. Հոկտանյանը՝ հավելելով, որ միայն վերոնշյալ ուսումնասիրություններից հետո կարելի է գնահատել, թե մեզ մոտ որքանո՞վ հաղթահարվել համակարգային կոռուպցիան:
«Քաղաքական կամքի շնորհիվհամակարգայինկոռուցիայիարդյունքումառաջացածկոռուպցիոնբուրգնամենավերև ներում, կարծեսթե, ընդհատված է, իսկթեմիջին և ստորին օղակներում այդ շղթան արդյոք կա՞, թե՞ ոչ, շատդժվար է բացահայտել»,-ասաց մեր զրուցակիցը:
Խոսելով խնդիրների մասին՝ նա շեշտեց.«Այժմ չկան այնպիսի հստակ քայլեր, որոնք պետք է թելադրվեին հեղափոխությամբ: Խոսքն ինստիտուցիոնալ համակարգի ստեղծման, ռազմավարության հնարավորինս արագ մշակման, ինչպես նաև կանխարգելիչ գործունեության մասին է: Առայժմ գործընթացները միայն նախկին կոռուպցիոներների ունեցվածքների պարզման ուղղությամբ են: Փորձում են պարզել, թե որքանո՞վ են դրանք թալանի հետևանք հանդիսանում, և փորձ է արվում հետ բերել թալանվածը: Բացի միայն սա բավարար չէ, այլ քայլ երևս պետք է արվեն»:
Վարուժան Հոկտանյանն ընդգծեց, որ շատ դեպքերում հույսը միայն լրատվամիջոցներն են, բայց ԶԼՄ-ների կողմից ստորին և միջին օղակները քիչ են ուշադրության արժանանում:
«Վերջին շրջանում վերևներում առկա է պիզոտիկ դեպքերի մասին հայտարարվեց՝ ՊՎԾ, առողջապահության փոխնախարար… Բայց ես հակված չեմ դրանք համակարգային կոռուպցիայի վերադարձ համարել:Հուսով ենք, որ դրանք նորմ չեն դառնա:Բայց, մեծ հաշվով, շատ կարևոր խնդիր կա: Առայժմ ապահոված չէ անշրջելիությունը:Այսինքն, լավ,վերևներում համակարգային կոռուպցիան վերանում է, բայց արդյոք դա անշրջելի կլինի: Ի դեպ՝ կան մեխանիզմներ, որոնք հնարավորություն կտան, որ այլևս չլինենք այդ իրավիճակում:Այդ առումով կա Վրաստանի օրինակը: Բացի այդ,շատ կարևոր է հասկանալ համակարգային կոռուպցիայի հիմնական էությունը, այն է՝ համակարգը չիկ արող առանց կոռուպցիայի գործել, ինչը չկայացածին ստիտուտների հետևանքն է: Այսինքն, հեղափոխությունից հետոինստիտուտները հնարավորինս արագ պետք է կայացվեին: Այդ ուղղությամբ, սակայն,ես մեծ առաջընթաց չեմ տեսնում»,-ասաց նա՝ ընդգծելով, որ դրա հետևանքով շատ ոլորտներում հիմա մեկ այլ խնդիր է առաջացել:
Մեջբերելով այն տեսակետները, թե որոշ ոլորտներում կոռուպցիանն վազել է, Վ. Հոկտանյանը հավելեց. «Այդուհանդերձ, դրա փոխարեն առկա է մի գործընթաց,որը շատերն անվանում են սաբոտաժ: Առաջին չպե՞ս էր հարցլուծվում.կաշառքը վերցնում էին,ծառայությունը մատուցվում էր: Իսկ հիմա վախենում են վերցնել: Շատ ոլորտների մասին եմ լսել,որ չենվ երցնում,բայց ծառայություն էլչեն մատուցում: Երբ մենք ունենանք այնպիսի համակարգ,եր բկաշառք չենվ երցնի ու դրա հետ մեկտեղ որակյալ ծառայություն կմատուցեն,այդդ եպքում կարող եմ ասել, որ համակարգայի կոռուպցիանան դառնալի է հաղթահարված:
Վ. Հոկտանյանի հետզրույցում անդրադարձանք նաև պետականգնումների ոլորտին, ռիսկերին ու այնկասկածելի մրցույթներին, որոնք արձանագրվում են նաևհ ետհեղափոխականՀայաստանում:
Մերզրուցակիցը նշեց, որ այստեղ առկա են այն խնդիրները, որոնք կայի ննաևնախկինում:
«Մեկանձից կատարվող գնման գործընթացը պարունակում է ամենալուրջ կոռուպցիոն ռիսկը:Իհարկե, սա չի նշանակում,որ մյուս գործընթացները մաքուր են ու կոռուպցիոն ռիսկեր չկան, բայց մեկ անձից կատարվող գնումներ իգործընթացը շարունակում է խնդիր լինել: Դժբախտաբար, առայժմ ականատես ենք լինում այդ երևույթին: Բայց մի կարևոր հանգամանք կա.ես կուզենայի, որ մրցույթներին մասնակցող կամգնումների շուկա մուտք գործելու փորձանող տնտեսվարողները ավելի համարձակ բարձրաձայնեն հնարավոր խնդրահարույց դեպքերի մասի: Պետքէ փորձել հենց նույն մասնակիցների միջոցով առաջընթաց գրանցել: Դաշատկարևորինդիկատորկլինի: Շատ կոռուպցիոն դրսևորումներ հի մահնարավոր է այնպես քողարկել,որ ոչ մի բան չերևա: Այդ երևույթի համաձայն, օրինակ, պայմանավորվում են, որ այս տենդերը նա կշահի, մյուսը՝ նա»,-շետեց Վարուժան Հոկտանյանը՝ նշելով, որ պետք է սպասել ու հասկանալ, թե նշված ոլորտում ի՞նչ ազդեցություն կունենան օրենքի փոփոխությունները, ինչի մասին արդեն հայտարարվել է:
ԱննաԲադալյան
