Yerevan, 17.November.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Futsal tournament Galaxy Champions League 2024 kicks off Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers

Շաբաթօրյա գրական ընթերցումներ «Փաստ» օրաթերթից

«ՓԱՍՏ» ՕՐԱԹԵՐԹԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒՄ Է «ՇԱԲԱԹՕՐՅԱ ԸՆԹԵՐՑՈՒՄՆԵՐ» ՇԱՐՔԸ՝ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼՈՎ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԳՐՈՂՆԵՐԻ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ: ԱՅՍ ԳՈՐԾՈՒՄ ՄԵԶ ՄԵԾԱՊԵՍ ԱՋԱԿՑՈՒՄ Է ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԳՐՈՂՆԵՐԻ ՄԻՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ, ԳՐԱԿԱՆԱԳԵՏ ԱԲԳԱՐ ԱՓԻՆՅԱՆԸ, ԻՆՉԻ ՀԱՄԱՐ ՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԵՆՔ:

ԽԻԿԱՐ ԳԵՂԱՄՅԱՆ

ԱՂԲՅՈՒՐ ՍԵՐՈԲԻ ՊԱՏԳԱՄԸ

Հատված «Պանդուխտ» վեպից

Երեմը շատ արագ էր քայլում, Պանդուխտը նրա ետևից հազիվ էր հասնում: Երեմն այդպես դեռ չէր շտապել, ընդհակառակը, հետ էր ընկնում, որ Պանդուխտը հանգստանալու առաջարկ անի: Ի՞նչ էր պատահել, Երեմը մատներն էր սեղմում, բռունցք անում, քթի տակ խոսում, հայհոյում, սպառնում...

- Ի՞նչ է պատահել, մարդ Աստծո, ինչո՞ւ ես շտապում, մենք դեռ շատ երկար ենք քայլելու: Կանգնիր, շունչ քաշենք, մի կում ջուր խմենք,-Երեմին դիմեց Պանդուխտը:

- Մի կանգնիր, քայլ իր, արագ, ջուր կխմենք Պայթող Աղբյուրից, գուցե բախտներս բերի, մենք էլ աղբյուրի ակունքից հրեղեն ձիեր դուրս քաշենք, ինչպես Մոսի Իսոն և հասնենք Աղբյուր Սերոբին, նրան թունավորել են, շտապիր, վազենք, շտապիր,- և Երեմը թափով վազեց:

Պանդուխտն ստիպված էր վազել, բայց Երեմին հասնել չէր կարող: Երեմն ավելի երիտասարդ էր և ուժեղ: Հետո, նա հավատում էր, որ դեռ կհասնի ու կփրկի Աղբյուր Սերոբին և կպատժի ծախված, Սասնա Գեղաշեն գյուղի դավաճան ռես Ավեին: Գուցե Երեմն էր ճիշտ, որ հավատում էր և հավատը չէր կորցրել: Հավատը ուժ է, սպասելիք և հույս:

Հավատը բարոյական ամենամեծ արժեքն է, որ տանում է դեպի հաղթանակ: Հավատն ամեն ինչ է: Իսկ ինքը հավատ ունի՞: Պանդուխտը հավատ ունի՞, չի՞ կորցրել,- հարցնում էր ինքն իրեն, մտովի և վախենում էր պատասխանել: Այնուամենայնիվ, Պանդուխտն ուրախ էր, որ Երեմի մեջ հավատ կա, ամուր հավատ: 

Դա շատ լավ է, շատ լավ: Իսկապես, եթե հասնեն Պայթող Աղբյուրին, ծարավը հագեցնեն ու աղբյուրի ակունքից դուրս քաշեն հրեղեն ձիերը, հեծնեն ու սլանան առաջ... Սլանան առաջ ու հրեղեն ձիերի սմբակներով տրորեն թուրք ասկյարներին, հասնեն ու փրկեն Աղբյուր Սերոբին, ազատագրեն Սասունը, Մուշը, ազատագրեն Հայաստան աշխարհը, հայրենիքը:

Այս ի~նչ միտք տվեց Երեմը, այս ինչ արեց, ինչու՞ Պանդուխտին գցեց երևակայության աշխարհը:

- Այ, կտեսնես, Պանդուխտ, հասնենք Պայթող Աղբյուրին, ամեն ինչ լավ է լինելու, ամեն ինչ լավ է լինելու, հրեղեն ձիեր ենք ունենալու, Քուռկիկ Ջալալու նման ձիեր, հրեղեն ձիեր և ազատելու ենք մեր հայրենիքը, ազատելու ենք անօրեններից, Աղբյուր Սերոբին փրկելու ենք, փրկելու,- ոգևորված վազում էր Երեմը:

- Երանի այդպես լիներ, երանի,- Երեմի հետևից վազելով կրկնում էր Պանդուխտը: Այնքան վազեցին, մինչև ուժասպառ ու շնչակտուր կանգ առան, ձեռքերով հենվեցին իրար, ճակատներով հպվեցին: Երկուսն էլ հոգնած ու քրտնած էին, ջուր էին ուզում, սառը ջուր:

Մի կուշտ ջուր խմեցին: Կաթնահամ ու պաղ ջուրն առույգացրեց նրանց: Սակայն շատ էին քայլել ու հոգնել, ջրի ակունքից չէին ուզում հեռանալ: Նրանք, մեջքի վրա պառկած, ձեռքերը գլուխների տակ դրած, անրջում էին:

Ե՞րբ կտեսնեն Աղբյուր Սերոբին, բայց կտեսնե՞ն: Նրանց անուրջներից սթափեցրեց ջրի ճողփյունը:

- Պանդուխտ, Պանդուխտ,- Երեմի լեզուն, ասես, կապ էր ընկել և չէր կարողանում խոսել,- Պանդուխտ, Ս... Աղբյուր Սերոբը, Աղբյուր Սերոբը:

Պանդուխտը նույնպես կաշկանդված էր: Նա մի պահ աչքերը փակեց ու բացեց, ստուգելու ինքն իրեն, հո երազում չէ՞: Բայց ոչ, օրը ցերեկ է, և իր առաջ կանգնած է Մեծ հայդուկապետը, Մեծ ֆիդայի Աղբյուր Սերոբը: 

Նա էլ ծարավ է և կավե փարչով ջուր է խմում:

- Ի՞նչն է ձեզ բերել այստեղ, ծարա՞վը,շատ հանգիստ Երեմին ու Պանդուխտին հարցրեց Աղբյուր Սերոբը,- մարդս միշտ էլ ծարավ է, ես էլ եմ ծարավ, շատ ծարավ:

- Տվեք փարչը, տվեք, ես ձեզ ջուր տամ,ձեռքը երկարեց Երեմը:

- Չէ, բարեկամս, այդ ջուրն իմ ծարավը չի կոտրի, իսկ Պայթող Աղբյուրի ջուրը չկա, ափսոս, ափսոս,- կնճռոտվեց Աղբյուր Սերոբը:

- Իսկ մենք մտածում էինք, որ քեզ Պայթող Աղբյուրի մոտ կհանդիպենք,- ասաց Պանդուխտը: - Չէ, Պայթող Աղբյուր Հայրենիքն այլևս չկա: Դուք Հայրենի՞ք եք փնտրում, Պայթող Աղբյուրն էլ Հայրենիք էր, հիմա չկա, ինչպես ես չկամ, չկան Արաբոն, Գևորգ Չաուշը, չկան հայրենիքի համար հրացանի հետ ամուսնացած ֆիդայիները... Չկան, չկան..

Իմ գլուխը թաղված է Բաղեշում, մարմինս` Անդոկում, իսկ հոգիս, հոգիս թափառում է Հայաստան աշխարհով մեկ, թափառում է, որ սրտիս ծարավը կոտրի, չի կարողանում: Ես շատ ծարավ եմ, սիրտս միայն Պայթող Աղբյուրի ջուրը կհովացնի, իսկ Պայթող Աղբյուրը անօրենի ձեռքում է, չկա...

- Ախր, ինչո՞ւ չհարմարվեցինք թուրքերի հետ, քրդերի հետ,- Երեմն այդ հարցը տվեց և զղջաց: - Դուք թուրքերի՞ կողմից եք եկել ինձ մոտ... Եթե այդպես է, չքվեք այստեղից, թե չէ, Թուխ Մանուկը վկա... Աղբյուր Սերոբը ձեռքը բարձրացրեց, բայց զայրույթը զսպեց և շարունակեց: - Հայն ինչպես կարող է թուրքերի հետ հարմարվել, եթե հայը թուրքի հետ հարմարվի, հայ չի մնա:

Եթե թուրքի կրոնն էլ չընդունի, թուրք էլ չդառնա, միևնույն է հայ չի մնա: Հայ և թուրք իրար հետ ճամփա չեն կարող գնալ, թուրքը նենգ է, կխաբի: Նեղն ընկավ, ոտքերդ էլ կլիզի, հենց մի փոքր իրեն ուժեղ զգաց, գլուխդ կկտրի:

Չէ, թուրքին դուք չեք ճանաչում, թուրքը հայի թշնամին է, թուրքը մեր արժանապատվությունը պղծել է, թուրքը մեր ոտքի տակից հողը խլել է:

Երբեք չպետք է դա մոռանանք: 

Միշտ հո թշնամի չե՞նք մնալու, դրկից-հարևաններ ենք, կարո՞ղ ենք մեր փոքրիկ հողակտորը, Հայաստանը վերցնել և հեռանալ, թուրքերից հեռանալ: Պարզ է, չենք կարող,Երեմն իրեն հուզող հարցերի շարանը բացում էր: Նա Պանդուխտին չէր նայում, բայց լավ կլիներ, իմանար, որ դրանք նրա սրտով էին:

Հիմա ո՞րն է ձեր հայրենիքը, Պայթող Աղբյուր չունենք, Մուշ ու Անդոկ չունենք, ՎանՎասպուրական չունենք,- Երեմը շատ էր ուզում Աղբյուր Սերոբից, Սերոբ փաշայից լսել այս հարցի պատասխանը, որ տարիներ շարունակ իրեն հանգիստ չէր տալիս:

- Իմ եղբայրներ, թղթի վրա հայրենիք չի լինում: Հայը եթե իր գլուխը դնում է քարին ու քնում, քարը բարձ արած, եթե այդ քարի ու ոտքի տակի հողի համար իր կյանքն է զոհաբերում, դա իր հայրենիքն է, այդ քարն ու հողը իր հայրենիքն են այնքան ժամանակ, երբ կառչած է մնում դրանց:

Հեռվից հայրենիք չեն ունենում: Հայրենիքում ապրում են, հայրենիքում, եթե անհրաժեշտ է, տառապում են: - Մենք ունենք անկախ հայրենիք, Հայաստանի Հանրապետություն, այն, ինչը դուք երազում էիք: Մենք ունենք անկախ Լեռնային Ղարաբաղ,- խոսքը Սերոբ փաշային ուղղեց Պանդուխտը:

- Այդ ամենը ճիշտ է, բայց Ղարաբաղը մերը կմնա՞: Մինչև շարժումն այնտեղ երկու անգամ ավելի շատ հայեր էին ապրում, քան հիմա: Փոխանակ բնակչության թիվն այնտեղ շատանա, քչանում է: Շատերը Երևանում, մայրաքաղաքի մերձակա քաղաքներում ու գյուղերում տներ են գնում ու կառուցում, իսկ Ղարաբաղի իրենց հայրական օջախը համարում են ամառանոց, - Երեմը սիրտը բացում էր Աղբյուր Սերոբի առաջ: -Մենք երազող ժողովուրդ ենք, իմ երազում էլ հաճախ Վանա ծովի վրա կնավարկեի, բայց ու՞մ մնաց:

Ուզու՞մ եք հայրենիք ունենալ, այդ հայրենիքում, այդ հայրենիքի հող ու ջրի, քար ու ժայռի վրա պիտի ապրեք:

Հեռակա հայրենիք ոչ ոք չունի, հեռակա ոչ ոք չի կարող հայրենիք ունենալ: Հողը նրանն է, ով հողի վրա ապրում է ու կապրի: Իմ գլուխը Բաղեշում է, մարմինս` Անդոկում, բայց դրանք մե՞րն են հիմա: Ոչ, մերը չեն:

Եթե իմ գլուխը Բաղեշում ու մարմինս Անդոկում չլիներ, այս փոքրիկ հայրենիքն էլ չէինք ունենա, Ղարաբաղն էլ չէինք ունենա:

- Ձեզ բարև է ուղարկել Լեռնահայաստանի սպարապետ Գարեգին Նժդեհը,- ասաց Պանդուխտը:

- Ինքն ինձ կճանաչե, ես իրեն չեմ ճանչնար, որտե՞ղ կապրի,- հարցրեց Սերոբ փաշան:

- Հեռու-հեռվում, - միջամտեց Երեմը և շարունակեց,- այդ մեծ մտածողը ճիշտ չարեց, որ գնաց, հետո էլ միացավ Հիտլերին:

Հիտլերն ո՞վ է,- հետաքրքրվեց Աղբյուր Սերոբը: 

-Հիտլերը Գերմանիայի ղեկավարն էր և Թուրքիայի դաշնակիցը:

- Ափսոս, ափսոս, դուք եկել եք իմ հոգին պղտորելու, դուք ինձ կրկին սպանում եք, ոնց չեմ կարող իմ քաջերին, իմ ֆիդայիներին հավաքել, ոնց չեմ կարող,- Աղբյուր Սերոբը շատ էր դառնացած,- գնացե՛ք, գնացե՛ք, ձեր ոտքի տակի հողը պահե՛ք, պահպանե՛ք, մեր ոտքերի տակի հողն է մեր հայրենիքը, մնաք բարյավ... 

Պանդուխտն ու Երեմը չիմացան, թե ինչպես Մեծ հայդուկապետը աներևութացավ: Նրանք թեև Աղբյուր Սերոբին այլևս չէին տեսնում, բայց նրա պատգամը երկար հնչում էր երկու ընկերների ականջներում.

- Գնացե՛ք, գնացե՛ք, ձեր ոտքերի տակի հողը պահե՛ք-պահպանե՛ք, դա է մեր հայրենիքը..

ԱՐՇԱԿ ՔՈՉԻՆՅԱՆ

***

Ո՞ւր են մարդն ու մարդկայինը

Պոեզիայում մեր նոր,

Ասում են, թե անմեղեդի

Երգն է վսեմ ու խոր:

 

Կարծիքներն այդ ոգեշնչված

Իբր նորի երթով

Հայտնվում են հովի նման՝

Անհայտանում հերթով:

Հերն անիծեմ ես էն ստի,

Թե լեզվիս եմ տալիս,

Երգ չէ երգը, եթե սրտի

Մեղեդուց չէ գալիս:

ՄՈՒՏԱՑԻԱ

Ժամանակի արագ հարահոսում,

Կոդավորած բջիջն իր պատկերի,

Սարսափազդու ձայնով վարժախոսուն

Սլանում է հորդան մուտանտների:

Սլանում է ճախրուն հաղթակառքով,

Ապասերված, ան Ոք ու այլատարր,

Վարակելով օդը կախարդանքով,

Պաշարելով անոթն արյունատար:

Ու մինչ փիքր ես անում,– փոքրիկ հյուլեն

Ի՞նչ կորուստներ կրեց ժառանգական,–

Դղրդում է դարը ահագնորեն,

Մուտանտների դարը` գեր-բնական:

ՋԻՆ

Փողոցներից մինչև նորոգ գահատներ`

Պտտվում է հողմը ծաղկող անարգանքի,

Թե ուզում ես այրված մաշկը փրկագնել,

Պիտի ապրես, իմ Ջին, օրենքներով կյանքի:

 

Պիտի ապրես մարդկանց տխուր շրջապատում,

Ուր իշխում են գոյի բարքերն օրինազանց

Ի՞նչ հոգ, թե հարմարված մեր

նյարդերն են հատում`

Եվ հավատը հերձում լլկումներով անսանձ:

Մենք ձանձրույթին խառնած օրը միապաղաղ,

Բարձրացնում ենք աջը` անորոշ ու անդեմ,

Ծիծաղում է, ծաղրում ճակատագիրը կաղ`

Կամ կողմ պիտի լինել կեցությանը, կամ դեմ:

Ես կանգնում եմ կողքին հավատավոր մարդկանց,

Եվ խցանը բացում կախարդական շշի.

Ջին-հովիվը կգա մի օր մահակն առած,

Որ մեր հոգու վախկոտ ոչխարներին քշի:

 

***

Աբգար Ափինյանին և նրա Օֆելյա մայրիկին՝ սիրով

Հոգուց-հոգի և սրտից-սիրտ

Ծիածան կա կարոտի

Քնքշանքներով ծաղկափթիթ

Կապով ծնող ու որդի:

Կապով ընկեր, եղբայր ու քույր,

Հայրենի հող, սիրած կին,

Նրանց սրտում իմ սիրտն է հուր,

Նրանց հոգում` իմ հոգին:

Ծիածանի երանգներից

Թե մոլորվի մեկը գեթ,

Հոգին հոգուց, սիրտը սրտից

Թե տրոհվի ինչ-որ կերպ,

Ու թե խզվեն կուռ կապերը,

Ապրումները այն վսեմ,

Ափսոսանքի տագնապները

Գան ու խիղճս ակոսեն.

Ես կաղոթեմ գիշեր ու տիվ,

Որ չլինի սառցապատ

Հոգուց-հոգի և սրտից-սիրտ

Օտարացնող ոչ մի պատ:

***

Լույս խավարելը դյուրակատար գործ,

Լույս արարելն է չափազանց դժվար,

Մանչ արեգակն է դուրս եկել փողոց,

Դեմը սադրում է ամպը խժդժանք:

Ո՛չ հեղեղազարկ շիթերով ջրի

Ո՛չ մահակների դոփյունով ուժգին

Չի կարող սադրիչ ամպը արևի

Լույսը ստվերել , սասանել ոգին:

 

Զի խարազանված սկավառակից

Ծլարձակվում են ծիածաններ բոց

Եվ Ազատության հրապարակից

Սփռվում ի վեր՝ Բաղրամյան փողոց…

***

Եթե սիրեինք քեզ՝ հող-հայրենի,

Ճիշտ հասկանայինք քո պատմությունը,

Մեր շեմը՝ մաքուր, պլպլան, կոկիկ,

Չէինք աղտոտի համայնատունը:

Որքա՜ն էլ զարկի ոսոխն արտաքին,

Որքա՜ն էլ տեղա մահացու հարված,

Մեր տուն քանդողը հենց դո՛ւ ես՝ ներքին

Փնթիաբարո թշնամի պահվածք:

 

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan"The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representativeRate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic futureUcom Service Center in Artashat Reopens at a New AddressUcom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfersUcom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics OlympiadIDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological DevelopmentIDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor