Քաղաքագետ. «Հայաստանում կարող է շատ կտրուկ շրջադարձ լինել». «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Երբ հեղափոխականը գալիս է իշխանության և պետական համակարգ, ինքն արդեն պետք է պետական գործիչ դառնա, որ կարողանա լուծել խնդիրները:
Իսկ երբ հեղափոխականը մնում է հեղափոխական ու չի կարողանում պետական գործիչ դառնալ, գնում է ձախողումների. կա՛մ պետական համակարգն է փլուզվում, կա՛մ նույն համակարգը դիմադրում է իրեն:
Այս կարծիքին է քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանը, ով նաև շեշտում է, որ նկարագրված դեպքում ղեկավարը ձախողումների պատճառներն իր մեջ չի փնտրում:
«Փորձում է գտնել քավության նոխազներ. մեկը կարող է լինել այս գործիչը, այն գործիչը, հետո մամուլի ներկայացուցիչը, հետո ՍԴ-ն և այլն:
Կարծում եմ՝ Նիկոլ Փաշինյանի մոտ այդ իրավիճակն է. նա եկել է իշխանության, բայց չի կարողանում դառնալ պետական գործիչ, ու քանի որ չի կարողանում, բնականաբար, խնդիրները ևս չեն լուծվի:
Այդ ամենի հետևանքով նույն պետական համակարգը սկսում է դիմադրել իրեն, և ինքն այդ դիմադրության մեջ քողարկված դավադրություն է տեսնում:
Այդ դավադրությունը տեսնում է տարբեր ուժերի կողմից՝ նախկիններից, իր շրջապատից, ուժայիններից, մամուլից, հոգևորականներից ու այսպես շարունակ:
Իսկ երբ պետության ղեկավարը թշնամանք ու ատելություն է արտահայտում, ինքն այդ երևույթները որպես կնիք դնում է նաև ամբողջ հասարակության վրա: Սա օբյեկտիվ է, քանի որ ցանկացած պետության ղեկավար իր տեսակով է փորձում տարածել իր պատկերացումները»,-«Փաստի» հետ զրույցում նկատում է քաղաքագետը՝ հավելելով, որ եթե երկրի ղեկավարը հանդուրժող է ու գիտակից, այլ պատկեր ունի նաև հասարակությունը:
«Իսկ թշնամանքը շերտերով է տարածվում. աղքատները հարուստներին են ատում, դատավորները սկսում են ատել փաստաբաններին, փաստաբանները՝ դատավորներին, հետո միասին սկսում են ատել դատախազական համակարգի աշխատակիցներին ու այսպես շարունակ:
Այս ամենի վերջնարդյունքը հասարակության խորը պառակտմանն է հանգեցնում:
Այս պարագայում բացի վնասից ուրիշ բան, առավել ևս՝ օգուտ հնարավոր չէ ունենալ, և ամբողջ խնդիրը հենց դա է»,-ասաց Ե. Բոզոյանը՝ ընդգծելով, որ թշնամանքի ու ատելության մթնոլորտի հետևանքների օրինակները առկա են թե՛ հարևան, թե՛ այլ պետություններում:
Հաշվի առնելով վերջին իրադարձությունները՝ կապված նաև իշխանության ներսում առկա իրավիճակի հետ, քաղաքագետը նշեց. «Աշխարհի բոլոր հեղափոխությունների ժամանակ հեղափոխությունը կամաց-կամաց խժռում է իր զավակներին, իսկ վերջում խժռում է իր ղեկավարին: 1937թ.- ին ժողովրդի թշնամի հայտարարվեց 1917թ. հեղափոխականների վերնախավի առնվազն 90 տոկոսը:
Շատ հեռու չգնանք: Մենք տեսանք, թե 90-ականներին ինչ բաժանումներ եղան մեզ մոտ. Վազգեն Մանուկյան, Աշոտ Մանուչարյան, Ալբերտ Բաղդասարյան և այլն: Փուլերով այդ գործընթացը շարունակվեց, բայց ամեն մի գործընթացից հետո հռետորաբանությունը նույն մակարդակի ու որակի էր: Այսօր տարբերվում է.
տեսեք, անկախ ամեն ինչից, այնուամենայնիվ, Արթուր Վանեցյանը մաքուր հեղափոխական չի եղել: Եղել է պետական համակարգի ներկայացուցիչ, փորձել է կոմպրոմիսի գնալ պետական համակարգի տրամաբանության և հեղափոխական պահանջների հետ:
Հեղափոխականներն իր առաջ դրել են խնդիրներ, և նա դրանք փորձել է իրականացնել կոմպրոմիսներով՝ հասկանալով, որ եթե շատ մեծ կոմպրոմիսների է գնում, վերջում դառնում է ոչ թե պետական ծառայող, այլ կամակատար, ընդ որում՝ կեղտոտ գործերի կամակատար:
Առհասարակ յուրաքանչյուր մարդ չի ցանկանա այդ աստիճանի իջնել: Յուրաքանչյուրն ունի իր կարմիր գիծը: Ի դեպ՝ դա բնորոշ երևույթ է մեր բոլոր իշխանությունների ժամանակներին»:
Քաղաքագետը շեշտեց, որ ավելի լայն համատեքստում այլ խորքային պատճառներ է տեսնում:
«Դրանք կապված են աշխարհաքաղաքական խնդիրների հետ: Այդ գործչի առաջ, միգուցե, կոնկրետ խնդիրներ էին դրվում, բայց այդ ամենից զատ՝ միջազգային հիմնադրամների կողմից սնվող շրջանակների կողմից ճնշում կար:
Այդ մարդիկ, ներկայացնելով այլ շահեր, պահանջում էին երկրի ԱԱԾ տնօրենի հրաժարականը: Կա մի աննորմալ վիճակ, երբ հասարակությունը դիտորդի կարգավիճակում է նայում, թե ինչպես են դրսից ֆինանսավորվող մարդիկ պահանջում այդ հրաժարականը ու վերջում, ի դեպ, հաջողության են հասնում: Հասկանալի է, չէ՞, այս պահի դրությամբ ինչ աստիճանի սպառնալիք կա Հայաստանի անվտանգության համար:
Օրինակ՝ ի՞նչ կլիներ, եթե Չինաստանի, Իրանի, Ռուսաստանի կողմից ֆինանսավորվող հիմնադրամների աշխատակիցները պահանջեին, օրինակ՝ Պենտագոնի ղեկավարի հրաժարականը, ԱՄՆ-ի ժողովուրդը կհանդուրժե՞ր դա:
Կամ, պատկերացնենք, ԱՄՆ-ի կոնգրեսի 30 տոկոսը լինեին մարդիկ, որոնք ֆինանսավորվում են Ռուսաստանի, Չինաստանի, Հնդկաստանի հիմնադրամների կողմից: Ինչևէ:
Հիմա մեզ մոտ մոտավորապես այն փուլն է, որ Հայաստանում կարող է շատ կտրուկ շրջադարձ լինել բոլոր առումներով՝ ոչ միայն ներքին, այլև արտաքին քաղաքականության իմաստով»,-շեշտեց նա՝ առանձնացնելով մի քանի բաղադրիչ:
«Գյումրիում «Մեր ժամանակների հերոսը» մրցանակաբաշխության ժամանակ, որին ներկա էր նաև վարչապետը, թույլ են տալիս ելույթ ունենա մեկն ու հայտարարի, թե «Բակո Սահակյանը Հայաստանի մարզի ղեկավարն է»:
Բացի այդ, գիտենք, թե նույն եզրույթն օգտագործողները՝ «Սասնա ծռերի» ղեկավարները, որոնք սեպտեմբերի 21-ին Գյումրիում մեծ պատվի արժանացան, ում շահերն են ներկայացնում, ինչ են պահանջում այս նոր Հայաստանում:
Կարծում եմ՝ այս ամենից հետո արդեն շատերն են հասկանում, որ արտաքին քաղաքականության շատ կտրուկ փոփոխության խնդիր է դրվում, իսկ թե ո՞ւր է տանելու դա, ի՞նչ աստիճանի է վնասելու Հայաստանին ու ազգային պետականության շահերին, պատասխանը չունեմ»,-հավելեց նա:
Քաղաքագետը շեշտեց՝ սկզբնական փուլում ժողովրդին անկեղծ թվացել էր, որ ինքն էր հաջողության հասել՝ փոխելով իշխանությանը. «Այդ փուլում զգում էր, թե ինքն է դարձել երկրի տերը, թե կարողանում է իր որոշումներով խնդիր լուծել: Բայց հետո կամաց-կամաց հասկացան, որ մանիպուլ յացիայի առարկա են դարձել.
մարդիկ, որոնք եկել են իշխանության, անընդհատ խոսում են ժողովրդի անունից, բայց ժողովրդի անունից փորձում են իրենց անձնական խնդիրները լուծել: Սկզբում ասում էին ներդրումների համար արտահերթ ընտրություններ պետք է լինեն, ապա՝ թե ներդրումներ ունենալու համար դատական համակարգը պետք է փոխվի: Հետո կասեն՝ պիտի ԺԷԿ-ի պետերը փոխվեն, որ ներդրում գա և այսպես շարունակ:
Մեծ հաշվով, որոշ ժամանակ անց մարդկանց մեծ մասը զգալու է, որ պարզապես խաբված է, բայց արդյո՞ք ունենք այդ ժամանակը: Միգուցե մենք չունե՞նք այդ ժամանակը, և այս վիճակի մեջ մենք կարող ենք պետություն կորցնե՞լ»:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
