Նիկոլայը դժգոհ է Նիկոլից.ոչ միայն պահպանել է միահեծան կառավարման համակարգը, այլ փաստացի այն վերածել է դոգմայի
International news
eadaily.com-ը «Նիկոլայը դժգոհ է Նիկոլից» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Երևանում ապրում է Նիկոլայ անունով ոչնչով չառանձնացող մի մարդ։ Կրթությամբ ինժեներ և մեծ գրքասեր այս մարդու կյանքն այնպես է դասավորվել, որ նա վերջին տարիներին գրքեր է վաճառում մայրաքաղաքային «Վերնիսաժում»։ Նիկոլայը ակտիվ հետաքրքրվում է քաղաքականությամբ և իր սեփական կարծիքն ունի ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին քաղաքականության հարցերում, և դա բնական է նրա սերնդի մարդկանց համար։
Մեր հերոսը մեկուկես տարի առաջ կրքոտ կերպով և մեծ հույսով է ընդունել «թավշյա հեղափոխությունը»։ Ինքը անձամբ չի մասնակցել դրան, փողոցներ չի փակել, եղել է չեզոք, բայց միշտ եղել է «հեղափոխության» և նրա առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանի կողքին։
Հիմա անցել է համարյա 18 ամիս, և Նիկոլայը իր համարյա անվանակից Նիկոլի նկատմամբ իր վերաբերմունքը զգալիորեն փոխել է։ Երևանցի գրքասերը չի սկսել ատել վարչապետին, բայց սկսել է զգուշությամբ վերաբերվել նրան։
Այդ համատեքստում Նիկոլային կարելի է համարել հայկական մտավորականության որոշակի լայն շերտի կարծիքի արտահայտող։ Այն շերտի, որը անցել է բավականին ոլորապտույտ ճանապարհ՝ սկսած անթաքույց հիացմունքից մինչև լուռ հանդուրժում և դուրս հորդող մերժում:
Նիկոլայն ասում է, որ «թավշյա հեղափոխության» և դրա առաջին շաբաթների Նիկոլը և ներկայիս կառավարության ղեկավարը «լրիվ տարբեր բաներ» են։
Որպես օրինակ կարելի է վերցնել վերջին դեպքը, որը ստիպեց Հայաստանի բոլոր քննադատաբար մտածող մարդկանց վերջնականապես երես թեքել ներկայիս վարչապետից։ Խոսքը վերաբերում է Փաշինյանի կողմից նախարարների, նրանց տեղակալների և մարզպետների աշխատավարձերի գաղտնիաբար զգալի բարձրացմանը։
Նիկոլայը և նրա նման մտածող բազմաթիվ մարդիկ կարծում են, որ երկրում, որտեղ թոշակառուն ստիպված է գոյատևել մոտ 85 դոլար թոշակով, պաշտոնյայի՝ 2 000 և ավելի դոլար ստանալը ուղղակի անբարոյական է։
Չմոռանանք նաև, որ Հայաստանի յուրաքանչյուր հինգերորդ քաղաքացի թոշակառու է։ Ի՞նչ է կատարվել անարդարության և «մութ ուժերի» դեմ անխոնջ մարտիկ Փաշինյանի հետ, որ նա գնացել է նման ոչ միանշանակ քայլի։
Շատերն են դա անվանում «անբարոյական» և անգամ «դավաճան» քայլ հասարակ մարդկանց հանդեպ։
Հայաստանյան պաշտոնյան ինչքան էլ բարձրաստիճան լինի և ջանադիր իր աշխատանքում, միևնույն է, բարոյական իրավունք չունի ստանալ աստղաբաշխական (համեմատական կարգով) աշխատավարձ ավագ սերնդի համընդհանուր աղքատության ֆոնին։ Ժամանակին Հայաստանի առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հրապարակայնորեն թոշակառուներին առաջարկում էր հույս չդնել պետության վրա և օգնություն փնտրել հարազատների մոտ։
Նիկոլ Փաշինյանը, որը, ինչպես մեր գրքասերի, անպես էլ շատերի կարծիքով, ՏերՊետրոսյանի «աշակերտն» է, առայժմ նման լկտիության աստիճանի չի իջել, բայց նրա այդ որոշումը խիստ նման է առաջին նախագահի տարիների ՀՀՇ-ի կառավարման ոճին։
Ժամանակին Փաշինյանին ժողովուրդը ընդունել է որպես տոտալ կոռուպցիայից Հայաստանի «ազատարարի»։
Սակայն «թավշյա հեղափոխության» առաջնորդի՝ արդեն մեկուկես տարվա կառավարումից հետո նա արդեն ավելի շատ ընդունվում է, որպես նախորդների «գործի շարունակող»։
Նա ևս, ինչպես և իր նախորդները, կառուցել է պետական կառավարման այնպիսի մոդել, երբ իշխանությունը խիստ անհատականացված է և կախված է միայն մեկ մարդու որոշումներից։ Փաշինյանը ոչ միայն պահպանել է միահեծան կառավարման համակարգը, այլ փաստացի այն վերածել է դոգմայի։
Փաշինյանի սուպերվարչապետական կառավարման ժամանակ քաղաքական դաշտում մեկ քաղաքական գործչի դոմինանտությունը ընդունել է ավարտուն տեսք։ Խորհրդարանը վարչապետի գրպանում է, ակնարկ անգամ չկա լուրջ ընդդիմության մասին, և միայն հին կադրերով հագեցած դատական իշխանությունն է առայժմ թեթև դիմադրում, բայց այն ևս մոտ է Փաշինյանի կոստյումի մյուս գրպանը ընկնելուն։
ԶԼՄ-ների հետ գործը մի քիչ ավելի բարդ է, քանի որ այդտեղ գերակշռում են հները, սակայն տեղեկատվական դաշտի նման մաքրման տեմպերի դեպքում չորրորդ իշխանությանը նախատեսված է դառնալ հնազանդ և միաժամանակ կուշտ՝ սուպերվարչապետական կերակրատաշտի հաշվին։ Փաշինյանն ամեն տեղ է և ամեն ինչում, մարդիկ ընդամենը մեկուկես տարում արդեն հոգնել են հեռուստացույցից երևացող նրա տեսքից։
Փաշինյանը, գալով իշխանության, չգնաց համակարգի դեմ, և նույն իրավիճակն է նաև երկրի տնտեսությունում։ Նրա գալով՝ փոքր և միջին բիզնեսը «դուխով» չդարձավ և շարունակում է բողոքել հարկերից, որոնք, ի դեպ, աճել են։ Միջին դաս Հայաստանում ինչպես չի եղել, այնպես էլ չկա։ Եվ ինչպես պետք է այն կազմավորվի որոշակի փոքրաթիվ շերտի շարունակվող հարստացման ֆոնին։ Փաշինյանը չկոտրեց երկրի տնտեսության մեջ սահմանափակ քանակով մարդկանց դոմինանտությունը։
Ինչպես և Սարգսյանի ժամանակ, ներկայումս էլ մոտ 10 օլիգարխներ և նրանց շրջապատը տիրապետում են մոտավոր հաշվարկներով երկրի կապիտալի 50-75 տոկոսին։ Նիկոլայը ոչ միայն հիասթափված է Նիկոլից, այլ անգամ զայրացած նրա անզուսպ պոպուլիզմի և խոսքի ու գործի տարբերության համար։ Փաշինյանի հիմնական քաղաքական ռեսուրսը՝ վարկանիշը, ներկայումս մեծ հարցականի տակ է։
Ավելի ճիշտ՝ արդեն նախկին 60 և ավելի տոկոսը չկա։ Ըստ Նիկոլայի, ներկայումս այն, ինչ համարում են Փաշինյանի «վարկանիշ», իրականում Սերժ Սարգսյանի հակավարկանիշն է, և այդ ցուցանիշը պաշտպանվում է քաղաքացիների մեծ մասի մոտ այն հույսով, որ Փաշինյանը կլուծի Հայաստանի հիմնարար խնդիրը՝ արդարությունը սոցիալ-տնտեսական կյանքում։
Ներկայումս «հեղափոխության» միակ ձեռքբերումը կարելի է համարել արդար և ազատ ընտրությունների անցկացումը, սակայն Նիկոլայը և նրա նմանները հասցրել են արդեն մոռանալ դա, քանի որ առօրյա կյանքի դժվարությունները առաջին պլան են մղել «փրկիչի» խոստացած տնտեսական ճեղքման և սոցիալական արդարության հաստատման հույսերը։
«Հեղափոխության» իդեալները մասսաների մոտ արդեն արժեզրկվել են։
Չնայած Փաշինյանը շարունակում է վայելել Հայաստանի բնակչության մեծամասնության աջակցությունը, բայց նրանց շարքերում դժգոհների ձայները ավելի ու ավելի են բարձր հնչում։
Ժողովրդական վարչապետին չեն ների օլիգարխների զսպման և սոցիալ-տնտեսական կյանքում արդարության հաստատման՝ հայկական հասարակության ամենագլխավոր պահանջների լուծման հարցերում Փաշինյանի որդեգրած դեմոտիվացիան և ինքնաբացարկը:
