Շոգենավ. 5 կմ/ժամ արագությունից մինչև շուրջերկրյա ճանապարհորդություն

Առաջին շոգենավը, որը երբևէ օգտագործվել է նավագնացության մեջ, ստեղծել է իռլանդացի ինժեներ-մեխանիկ Ռոբերտ Ֆուլթոնը, որը եղել է աղքատ գյուղացու ընտանիքում ծնված տաղանդավոր ինքնուսույց: Ֆուլթոնը փորձարկել է իր առաջին անկատար շոգենավը 1803 թվականին Փարիզի Սենա գետի վրա: 

Կարելի է ասել, որ այդ առաջին փորձը հաջող էր՝ շոգենավը զարգացրել է 5 կմ/ժամ արագություն և 1,5 ժամ լողացել է ջրի վրա: Հաջորդը «Կլերմոնտ» անիվավոր շոգենավն է, որը Ֆուլթոնի կողմից ստեղծվել է 1807 թվականին: 

Դրա վրա նա տեղադրել է Ուատտի շոգեշարժիչ: Շոգենավի երկարությունը եղել է 43 մետր, բեռնատարողությունը՝ 15 տոննա, իսկ շարժիչի հզորությունը՝ 20 ձիաուժ:

 Իր առաջին նավարկությունը «Կլերմոնտը» իրականացրել է 1807 թվականին Հուդզոն գետով: 

Շոգենավը, գետի հոսանքին հակառակ և հանդիպակաց ուժեղ քամու պայմաններում 32 ժամվա ընթացքում անցնելով 150 մղոն (270 կմ) տարածություն, Նյու Յորքից հասել է Օլբանի: 

«Կլերմոնտի» շնորհիվ դրվել է շոգենավային նավագնացության սկիզբը, և սկսել են շոգենավեր ստեղծել բազմաթիվ այլ երկրներում: 

Ընդ որում, մշտապես իրականացվել են շոգենավերի նորարարություններ և կատարելագործումներ: 

1819 թվականից Ամերիկայի և Եվրոպայի միջև տրանսատլանտյան նավարկության գիծ է մտել «Սավաննա» շոգենավը, որն Ամերիկայից բամբակ էր հասցնում Անգլիա 26 օրում: 

1819 թվականին այս շոգենավը մտել է նաև Սանկտ Պետերբուրգի նավահանգիստ, և դա Ռուսաստանի տարածք մտած առաջին շոգենավն էր: 1825 թվականին 113 օրվա ընթացքում Լոնդոնից Կալկաթա է հասել անգլիական «Էնտերպրայզ» շոգենավը: 

Իսկ «Կյուրասո» շոգենավը ընդամենը 32 օրվա ընթացքում է Հոլանդիայից հասել Արևմտյան Հնդկաստան: Սակայն 19-րդ դարի 40-ականներին ծովային նավաշինությունը բավականին դանդաղ էր զարգանում, քանի որ անհնար էր շահագործման ընթացքում հայտնաբերված նախագծային թերությունները արագ վերացնել, և դա խոչընդոտում էր շոգենավերի արդիականացումը: 

Նավաշինության զարգացման խթան են դարձել շոգենավերի և շարժիչների նախագծային հիմնարար փոփոխությունները: 

Կարևոր դեր է խաղացել նաև նոր նյութերի օգտագործումը: Շոգենավերի կորպուսների ստեղծման գործում երկաթի և պողպատի օգտագործումը մեծագույն նշանակություն է ունեցել նավաշինության ոլորտում: 

Թիակային պտուտակով առաջին շոգենավը 1838 թվականին հայտնագործել և ստեղծել է անգլիացի ինժեներ և գյուտարար Սմիթը: Նա իր ստեղծածն անվանել է «Արքիմեդ»: 

Թիակային պտուտակով շոգենավերի հետագա բարելավումը հանգեցրել է նրան, որ մինչև 1840-ականների վերջը թիակային պտուտակը արագորեն դուրս է մղել մինչ այդ օգտագործվող թիակային անիվներին: 

Առաջին շոգենավերը, որոնցով հնարավոր է դարձել իրականացնել օվկիանոսային կանոնավոր ուղևորափոխադրումներ, ստեղծվել են 19-րդ դարի 30-ականներին: 

Հենց այդ թվականներից էլ շոգենավերը սկսել են պարբերաբար նավարկություններ իրականացնել Եվրոպայից Ամերիկա և հակառակ ուղղությամբ: 

Որոշ ժամանակ անց էլ արդեն շոգենավերը նման նավարկություններ են սկսել նաև դեպի այլ մայրցամաքներ, իսկ իր առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը շոգենավն իրականացրել է 1842 թվականին: 

Ինչպես և երկաթուղին, շոգենավը ևս մարդկության պատմության ընթացքում նպաստել է մարդկանց և բեռների տեղափոխման ժամանակի կրճատմանը և ինքնարժեքի իջեցմանը:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը