«Մեր խնդիրը նաև այն է, որ մեզ մոտ ամեն ինչ կեղծ էր». «Փաստ»
Interview«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Երբ իշխանության լծակներին տիրանում են անձինք, որոնք փորձում են պետական համակարգը և երկրի օրենսդրությունը ծառայեցնել իրենց անձնական շահերին, ապա հետևանքը լինում է այն, ինչն ունենք այսօր։
Անդրադառնալով երկակի ստանդարտների կիրառմանը, այդ համատեքստում դիտարկելով հատկապես անձնական կյանքի և անմեղության կանխավարկածի շուրջ առկա դրսևորումները՝ «Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց փաստաբան Երվանդ Վարոսյանը։ «Եվ գիտություն պետք չէ հորինել այս ամենը հասկանալու համար, ամեն ինչ շատ ակնհայտ է։
Երբ կամայական ինչ-որ բան ուզում ես օգտագործել ոչ թե այնպես, ինչպես նախատեսված է օրենսդրությամբ և իրավունքի սկզբունքներով, այլ այնպես, ինչպես դու ես ցանկանում, բնական է, որ նման պարագայում պետք է լինի երկակի ստանդարտ։ Վերջին երկու տարում փորձ չի արվում անգամ ձևական առումով իրավաբանությունը մեկնաբանել այնպես, ինչպես իրականում պետք է արվի։
Մարդիկ Սահմանադրությունը ջնջել են, Սահմանադրության վրայով քայլել են ու առաջ են գնացել։ Եվ այս դեպքում մենք պետք է զարմանանք, որ ինչ-որ մեկը, օրինակ, սխա՞լ է մեկնաբանում անձնական կյանքի գաղտնիք եզրույթը։
Բացարձակ զարմանալի չէ։ Զարմանալի է, որ մենք հիմա զարմանում ենք»,-ասաց Ե. Վարոսյանը՝ օրինակ բերելով նախօրեին ՀՔԾ-ի կողմից հարուցված քրեական գործը՝ «անձնական կյանքի գաղտնիք համարվող տեղեկությունն ապօրինի հավաքելու, տարածելու և պաշտոնեական դիրքը չարաշահելու դեպքի առթիվ»։
«Ակնհայտ է, որ ուղիղ մանիպուլ յացիա է տեղի ունենում, ՀՔԾ -ն քրեական օրենսգրքի երկու նորմ այնպես մեկնաբանեց, երբ նման մեկնաբանության դեպքում ուսանողին իրավաբանականի դիպլոմ չէին տա։ Եվ սա ո՛չ առաջին, ո՛չ վերջին դեպքն է։
Սա արդեն նորմ է դարձել։ Ու զարմանալիորեն, մեր շատ կոլեգաներ, որոնք մասնագիտական պատվախնդրությունն էլ են ջնջել ու դրել մի կողմ, շատերի նման այս ամենին ծափ են տալիս։ Ցանկացած իրավաբան կասի, որ անձի դատվածության մասին տեղեկությունն անձնական կյանքի գաղտնիք չէ, ՀՀ հազարավոր քաղաքացիների վերաբերյալ քրեական, քաղաքացիական և վարչական դատավարության վերջնական դատական ակտերը հրապարակված են «Դատալեքս» ՀՀ դատական տեղեկատվական համակարգում։
Յուրաքանչյուր օր հրապարակվում են տեղեկություններ հարուցված քրեական գործերի, բերման ենթարկված քաղաքացիներին առաջադրված մեղադրանքների մասին»։ Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի նկատմամբ առկա դրսևորումներին՝ փաստաբանը շեշտեց. «Կարծում եմ՝ մենք հիմա հասել ենք անմեղության կանխավարկածի ոտնահարման այնպիսի մի փուլի, երբ անմեղության կանխավարկածի մասին խոսելն էլ է արդեն միամտություն։
Տեղից վեր կացողը խախտում է անմեղության կանխավարկածը, և ոչ ոքի համար դա այլևս խնդիր չէ։ Անձանց քրեական հանցագործության մեջ կասկածելն ու մեղադրելը դարձել է PR շոուի մի հատված, ընդ որում՝ պետական մակարդակով։
Ու քանի որ յուրաքանչյուր երկրում եղանակ թելադրողն իշխանությունն է, բնական է, որ այս պարագայում դա հասարակության համար ևս նորմ է դառնում։ Եվ անիմաստ է խոսել այն մասին, թե անմեղության կանխավարկածի մասով մեր օրենսդրությունն ինչ է կարգավորում, որովհետև Հայաստանում անմեղության կանխավարկած գոյություն չունի։ Երկրի ղեկավարը կարող է նստել ու պարբերաբար անձանց անմեղության կանխավարկած ոտնահարել։
Տարիներ առաջ Սերժ Սարգսյանը ԱՄՆ-ում Շանթ Հարությունյանի գործի մասին խոսեց ու ասաց՝ ի՞նչ եք կարծում, եթե ԱՄՆ-ում խուլիգանություն լինի, չպե՞տք է պետությունը արձագանքի, այսպիսի արարքի համար չի՞ դատապարտվում անձը։
Այդ հայտարարությունից հետո «ինչպե՞ս կարելի է խախտել անմեղության կանխավարկածը» հարցադրմամբ Հայաստանում մի ալիք բարձրացավ։ Ճիշտ է, լավ ալիք էր, դրանից հետո Սերժ Սարգսյանը, համենայն դեպս, զգույշ էր իր ելույթներում։
Իսկ հիմա ես ուզում եմ հարց տալ. այն գրանտակեր պսևդո իրավապաշտպանները, որոնք այդ ժամանակ պաստառները ձեռքներին փողոցներն էին թափվել, հիմա ո՞ւր են։ Թե՞ հիմա իրենց տերերն այլ ցուցումներ են իջեցնում իրենց համար։ Մեր խնդիրը նաև այն է, որ մեզ մոտ ամեն ինչ կեղծ էր։ Երկու տարի առաջ ես էլ էի միամտաբար կարծում, որ Հայաստանում քաղհասարակություն և իրավապաշտպանություն կա, բայց պարզվեց՝ բոլորովին ուրիշ ֆիլմ էր։
Մյուս կողմից՝ լավ է, որ հեղափոխությունը եղավ, որովհետև երբ այս ամենը անցնի, ու եթե Հայաստանի Հանրապետությունը դուրս գա այս իրավիճակից, դրսից եկող գումարները պետք է հատ-հատ քննության առարկա դառնան։ Մասնավորապես՝ ում ինչու են վճարել, ո՞րն է եղել նպատակը, և այդ երգը պատվիրողն ի՞նչ է ուզել մեր պետականությունից։
Մենք այդ բոլոր հարցերի պատասխանները պետք է ստանանք, հակառակ դեպքում կկորցնենք մեր պետությունը»։ Ամփոփելով՝ մեր զրուցակիցն ընդգծեց.
«Մենք այսօր անգամ ձևական առումով օրենքը պահպանելու շրջանակներից ենք դուրս եկել։ Այսօր չղեկավարվող մեքենայի նման սլանում ենք մայրուղով։
Ի՞նչ կլինի մեր պետության հետ՝ արդեն դժվար է կանխորոշել։ Երբ մի երկրում խախտում են Սահմանադրությունը, այդ պետության հետ ամեն ինչ կարող է պատահել։
Չգիտեմ ինչպես, բայց մենք պետք է փորձենք վերադառնալ սահմանադրականության և օրինականության դաշտ։ Մենք մեզ չենք կարող թույլ տալ ժողովրդավարություն գոչելով, ժողովուրդ անունն օգտագործելով՝ դառնալ հակաժողովրդավարական պետություն»։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
