Թե ինչպես փայտահատները վրեժ լուծեցին սղոցներից
Ժամանակակից սղոցի նախատիպը ստեղծվել է մարդու կողմից ավելի քան 4 հազար տարի առաջ: Այն ժամանակ դրանք քարեր էին, որոնք մի կողմից ունեցել են ատամնավոր եզր: Նման սղոցներն օգտագործվել են փայտի, ոսկորի և փափուկ քարերի մշակման համար: Նման քարե սղոցների ատամները սրել են այլ քարերի քսելով կամ վերցրել են սղոցելուն հարմար պատրաստի քարի կտորներ:
Համանման գործիքներ են օգտագործել նաև հին քանդակագործները աստվածների արձաններ ստեղծելու համար: Առաջինը հին հռոմեացիները և եգիպտացիներն են սկսել պատրաստել պղնձե սղոցներ: Նրանք անգամ այդպիսի գործիքով քար են կտրել՝ սղոցվող հատվածին սղոցելու ժամանակ քերող նյութեր ավելացնելով:
Երկաթից պատրաստված սղոցներն առաջին անգամ հայտնվել են սկանդինավյան ժողովուրդների մոտ: Նրանք իրենց երկաթե գործիքները ձուլել են քարե կաղապարների մեջ: Այնուամենայնիվ, այդ սղոցների որակը եղել է անբավարար, և նրանք չէին կարող դիմակայել կացինների հետ մրցակցությանը:
Եվ միայն դարեր անց հին հույներն են կռահել սղոցներ պատրաստել կոփման միջոցով, ինչը թույլ է տալիս հասնել մետաղի մեծ ամրության, և որպես արդյունք ստացվել են աշխատանքի որակյալ գործիքներ:
Ձեռքի այդպիսի սղոցները, շնորհիվ իրենց խոշոր ատամների, ավելի հեշտ են սրվել և հետևաբար լավ սղոցել ցանկացած նյութ: Գերմանիայում 1322 թվականին առաջին անգամ հայտնվել են մեխանիկական սղոցներ: Դրանք տեղադրվել են սղոցարանում և աշխատել են ջրի էներգիայի հաշվին: Այդ գյուտը նպաստել է գերմանացիների մոտ փայտանյութի արտադրության զարգացմանը:
Հետագայում նմանատիպ սղոցարաններ են հայտնվել Շոտլանդիայում, Անգլիայում և այլ երկրներում: Բայց եղել է նաև «մեդալի» հակառակ կողմը: Փայտահատները, չկարողացանալով մրցակցել մեխանիզացված սղոցների հետ, կորցնելով իրենց աշխատանքը, սկսել են վրեժ լուծել մեղավորներից՝ ոչնչացնելով իրենց գործիքների մեխանիկական մրցակիցներին:
Վերը նշված պատճառներով էլ հենց ԱՄՆ-ում վերացվել է գոլորշու ուժով աշխատող առաջին սղոցը, որը եղել է ապագա բենզինային սղոցի նախատիպը: Սղոցների պատմության մեջ հաջորդ խոշոր քայլը եղել է ժապավենային սղոցների ստեղծումը: Դրանք փակ օղակի տեսքով պողպատե ատամնանիվներ ունեցող ժապավեններ են: Առաջին անգամ 1808 թվականին է նման սղոց արտոնագրվել Անգլիայում:
Հետաքրքիր է, որ 26 տարի անց նման արտոնագիր է տրվել Ֆրանսիայում Էթյեն անունով մի մարդու, իսկ ևս 2 տարի անց՝ Բեյքերին՝ ԱՄՆ-ում: Բայց այդ տեսակի սղոցները տարածում են ստացել միայն 19-րդ դարի վերջին: Այս ձգձգումը պայմանավորված էր նրանով, որ արտադրողները չեն կարողացել հասնել ժապավենի ծայրերի ճշգրիտ միացմանը: Այդ ժամանակների նմանատիպ լավագույն սղոցները պատրաստվել են Ֆրանսիայում և մինչ օրս էլ պահպանել իրենց առաջատարի դիրքը: 20-րդ դարի առաջին կեսերին ստեղծվել է շղթայով սղոցը:
Սակայն պետք է նշել, որ դեռևս հարյուր տարի առաջ գերմանացի բժիշկ Բեռնարդ Հայնեն ոսկորը սղոցելու համար օգտագործել էր շղթա: Սակայն նրա գյուտը տարածում չի ստացել: Սղոցների պատմության մեջ առաջընթաց է ապահովել Անդրեաս Ստիհլի արտոնագրած գյուտը` շղթայով էլեկտրական սղոցը (1926 թվական) և «Shtihl» ապրանքանիշի բենզինային սղոցը (1929): Ասենք, որ ներկայումս էլ «Shtihl» անվանումը ասոցացվում է գործիքի որակի և հուսալիության հետ:
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ 20րդ դարի կեսերին, շղթայով սղոցի արդյունավետությունը զգալիորեն բարձրացվել է շնորհիվ շղթայի կատարելագործման: Դա արել է փայտահատ Ջոզեֆ Բալֆորդ Քոքսը:
Մի անգամ հանգստանալու ժամանակ նա սկսել է դիտել կեղևակեր-բզեզի թրթուրի շարժը, որն արտառոց հեշտությամբ իր ճանապարհն էր ստեղծում՝ կրծելով ծառի ամուր փայտանյութը: Ընդ որում, նրա շարժման արագությունն ու ուղղությունը կախված չէր ծառի մանրաթելերի ուղղությունից:
Քոքսը ավելի մոտիկից ուսումնասիրելով այդ միջատի ծնոտը՝ կրկնել է այդ ձևը սղոցի ատամների վրա: Արդյունքը երկար չի սպասեցրել: Սղոցը այնքան լավն է եղել, որ նրա գործիքները սկսել են ակտիվորեն գնել: Այնուհետև Քոքսը և նրա կինը ստեղծել են «Oregon» ընկերությունը, որը մասնագիտացած է սղոցային շղթաների արտադրության մեջ:
