«Պտիբլները», «կվադրաանվաչմուշկներն» ու մի շաքով անվաչմուշկները
Պարզվում է` անվաչմուշկները մի քանի հարյուրամյակի պատմություն ունեն, և այդ ամբողջ ժամանակ ստեղծվել են անվաչմուշկների բազմաթիվ նախատիպեր: Ներկայումս համարվում է, որ անվաչմուշկների ստեղծողը բելգիացի գյուտարար Ժան-Ժոզեֆ Մերլենն է: Բայց այստեղ հարկ է նշել, որ «անիվներով կոշիկներ» արդեն իսկ գոյություն են ունեցել շատ ավելի վաղ ժամանակներից, բայց դրանց գյուտարարի անունն անհայտ է: Մերլինի ստեղծած «անիվներով կոշիկները» հասարակությունը կարողացել է տեսնել 1760 թվականին Լոնդոնում տեղի ունեցած մի դիմակահանդեսի ժամանակ:
Գյուտարարն իր ոտքերի թանկարժեք կոշիկներին կցել է փոքրիկ անիվներ, և հասարակությունը զարմանքով հետևել է նրան, քանի որ Ժան-Ժոզեֆը ոչ միայն սահել է նրանց առջև, այլ նաև միաժամանակ ջութակ նվագել: Քանի որ այդ անվաչմուշկները ամբողջովին կատարյալ չէին, Մարլենը, ժամանակին չկարողանալով արգելակել, արդյունքում բախվում է պատին, որի հետևանքով պատին կախված հայելին կոտրվում է, ընդ որում՝ չափազանց թանկարժեք հայելին:
Առաջինը, ով հասցրել է արտոնագրել անվաչմուշկները, եղել է ֆրանսիացի Պտիբլը, որը դա արել է 1819 թվականին: Նրա մոդելը բաղկացած է եղել փայտե հիմքից, որին կցված էր երեք անիվ: Հիմքը ամրացվել է ոտքին կաշվե փոկերի օգնությամբ: Անիվներն այն ժամանակ պատրաստել են մետաղից կամ փայտից, ինչպես նաև փղոսկրից:
Եվրոպայում դրանք ստացել են «պտիբլներ» անվանումը և բավականին արագորեն դարձել են նորաձև: Բեռլինի գարեջրատների մատուցողներն սկսել են այցելուներին սպասարկել անվաչմուշկների վրա, քանի որ դա արագացնում է մատուցողի տեղաշարժը: 1860 թվականի սկզբին Լոնդոնում սկսել են հատուկ անվաչմշկային հրապարակներ ստեղծել:
Շուտով այդ նորաձևությունը հասել է Միացյալ Նահանգներ: 1863 թվականին ամերիկացի Ջեյմս Լեոնարդո Պլեմպտոնին հաջողվում է կատարելագործել անվաչմուշկների կառուցվածքը` ստեղծելով, այսպես կոչված, «կվադրաանվաչմուշկներ», որոնց վրա ոչ թե երեք, այլ չորս անիվներ են եղել (դասավորված զույգերով):
Նոր մոդելն արագորեն ձեռք է բերել ժողովրդականություն և կարողացել շուկայից դուրս մղել եռանիվ «պտիբլները»: Անվաչմուշկների ևս երկու կարևոր բարելավումներ են իրականացվել դեռ 1876 թվականին: Պտտման արագությունը զգալիորեն բարձրացնելու համար հորինվել են երկու առանցքակալ անիվներն ու նաև արգելակման համակարգը: 1979 թվականը շրջադարձային է դարձել անվաչմուշկների պատմության մեջ: Հենց այդ ժամանակ են հոկեյիստներ Սքոթ և Բրեննան Օլսոնները անվաչմուշկի նոր մոդել առաջարկել, որի վրա անիվները մեկ շարքով են:
Այս չմուշկները ստեղծվել են եղբայրների կողմից միայն մեկ նպատակով` հոկեյի մարզումներ անցկացնել անգամ սառցե ծածկույթի բացակայության դեպքում: Այս բարելավումից հետո նոր անվաչմուշկները համընդհանուր ճանաչում են ստացել և աստիճանաբար փոխարինել «կվադրաանվաչմուշկներին»:
Ներկայումս սպորտային խանութներում յուրաքանչյուրը կարող է գտնել ըստ ճաշակի և գույնի տարբեր տիպի՝ մանկական, տղամարդկանց և կանանց անվաչմուշկներ, որոնք հսկայական բազմազանություն են:
