«Հին, բարի» գրամեքենայից՝ համակարգչային ստեղնաշար
Ստեղնաշարը սարք է, որի օգնությամբ տվյալներ են մուտքագրվում համակարգիչ և իրականացնում համակարգչի աշխատանքի վերահսկում: Բոլոր ստեղնաշարները նույնականացված են, այսինքն՝ ունեն ստեղների նույն հավաքածուն, ինչը եղել է գրամեքենաների վրա, ավելացրած նաև կուրսորի կառավարման և գործառույթային այլ լրացուցիչ ստեղներ:
Շատ հաճախ մաթեմատիկական գործողություններ կատարելու համար լինում են նաև թվային ստեղներ և կոճակներ պարունակող փոքր ստեղնաշարներ: Համակարգչային ստեղնաշարի պատմությունը սկսվել է ավելի քան 150 տարի առաջ: Ժամանակակից ստեղնաշարների նախատիպերը գրամեքենաներն են, որոնք հայտնվել են 19-րդ դարի կեսերին:
Առաջին գրամեքենան արտոնագրել է Քրիստոֆեր Լեթ Շոուլզը, որի սարքի ստեղները եղել են այբբենական կարգով դասավորված տառեր: Ժամանակի ընթացքում մարդիկ գիտակցել են, որ այդ պայմանականությունը անհարմար է, քանի որ հաճախակի օգտագործվող տառերը հեռու են կենտրոնից: Դրանից մոտ քան 20 տարի անց հորինվել է «QWERTY» անվանումով լատիներեն ստեղնաշարի դասավորությունը:
«QWERTY» անվանումը գալիս է ստեղնաշարի ստեղների վերին շարքի առաջին վեց ստեղների տառերի դասավորությունից: 1943 թվականին հայտնվել է առաջին «ENIAC» համակարգիչը, որը ցնցել է համաշխարհային գիտությունը:
Ինչպես շատ այլ գյուտեր, համակարգիչը ևս սկսել են օգտագործել ռազմական ոլորտում, համակարգչի օգնությամբ հաշվարկվել են բալիստիկ տվյալները: Ծրագրավորումը և տվյալների մուտքագրումը իրականացվել են հավաքման վահանակների և անջատիչ վարդակների միջոցով: Իսկ 5 տարի անց համակարգիչների զանգվածային արտադրություն սկսելու նպատակով ստեղծվել են համակարգիչների «BINAC» և «UNIVAC» նոր մոդելները:
Ստեղծողները սկսել են նաև հատուկ ուշադրություն դարձրել մուտք/ելքային սարքերի նախագծմանը և մասնավորապես օգտագործել ստեղնաշարներ: Համակարգչային ստեղնաշարի ստեղծման պատմության մեջ կտրուկ փոփոխություն է տեղի ունեցել էլեկտրական գրամեքենաների առաջացման հետ կապված:
Այդ սարքերն ունեցել են այնպիսի հարմարավետ ստեղնաշարներ, որոնք թույլ են տալիս տվյալներ մուտքագրել մատի մեղմ և թեթև հպումով: 1965 թվականին General Electric և Bell ընկերությունների մշակած նոր համակարգչում առաջին անգամ ներառվել է տեսացուցադրման համակարգ՝ մոնիտոր:
Սա շատ է հեշտացրել համակարգչի հետ աշխատանքը, քանի որ արդեն հնարավոր էր էկրանին տեսնել մուտքագրված տվյալները և խմբագրել դրանք: 1980-ականների սկզբից համակարգիչները հասանելի են դարձել ոչ միայն խոշոր ընկերություններին, այլ նաև սովորական մարդկանց:
Ընդ որում, սկզբից համակարգչի մայրական պլատան և ստեղնաշարը եղել են միաձույլ: Ժամանակի ընթացքում ստեղները ենթարկվել են որոշ փոփոխությունների՝ ավելացվել են Alt, Control ստեղները, իսկ Enter ստեղնը ստացել է տվյալների մուտքագրման գործառույթ: Փաստաթղթերի հետ աշխատելու հարմարության համար կուրսորը շարժելու գործառույթներին ավելացվել են թվային ստեղներ:
Այնուհետև, կապված, այսպես կոչված, մոդուլային անհատական համակարգիչների առաջացման հետ, որտեղ պրոցեսորն ու հիշողության մայրական պլատան տեղափոխվել են առանձին սարքի մեջ, ստեղնաշարը ավտոմատ կերպով դարձել է անկախ սարք:
1987 թվականին սկսվել է ստեղնաշարների մասսայական արտադրություն այն տեսքով, ինչ տեսքով այն հայտնի է մեզ:
Շնորհիվ նրա, որ ստեղների քանակը հասել է մինչև 101-ի, այդ ստեղնաշարը անվանվել է ընդլայնված: Գործառույթային ստեղները տեղադրվել են վերին շարքում առանձին-առանձին՝ F1-ից մինչև F12: Alt և Ctrl ստեղները կրկնօրինակվել և զույգերով տեղադրվել են ստեղնաշարի ձախ և աջ հատվածներում:
Հաշվի առնելով այն, թե ինչպես է ստեղնաշարը ժամանակի ընթացքում զարգացել, կարելի է փաստել, որ դրա զարգացումը դեռևս չի ավարտվել: Ներկայումս էլ այն փոփոխվում և փոփոխվելու է՝ կապված նոր որակի և հնարավորությունների համակարգիչների անընդհատ զարգացման հետ:
