«Կյան­քի այս փու­լը մար­տահ­րա­վեր է` ինք­ներս մեզ ավե­լի լավ ճա­նա­չե­լու և ավե­լի լա­վը դառ­նա­լու հա­մար». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

«Փաստի» զրուցակիցն է հոգեբանական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Սոնա Հարությունյանը:

-Համավարակի մեկնարկից ի վեր մեր բնակչությունը հոգեբանական տարբեր փուլեր ապրեց: Ո՞ր փուլում ենք այժմ:

-Համավարակի սկզբնական շրջանում ակտիվ կենսակերպից մեկուսացման ռեժիմին հարմարվելու դժվարություններն էին: Առկա էին տագնապի դրսևորումներ, որը, բնականաբար, նորմալ էր, քանի որ ցանկացած փոփոխություն ընդունակ է առաջացնել անհանգստություն` մինչ կպարզաբանենք իրավիճակի էությունը, այն վերահսկելու հնարավորությունները: 

Այժմ ապագային ուղղված անորոշության փուլն է: Բնակչությանը մեծամասամբ մտահոգում են համավարակի ավարտման ոչ հստակ ժամկետները և դրանից բխող հետագա դժվարությունները, անկանխատեսելիությունը: 

Հիմնական հարցերը, որոնք անհանգստացնում են մարդկանց այս օրերին, հետևյալն են` «ե՞րբ է վերջանալու այս ամենը», «արդյո՞ք կկարողանանք նախկին կենսակերպին անցնել», «համավարակի տևականությունը չի՞ հանգեցնի արդյոք այլ փոփոխությունների (աշխատանքային, ֆինանսական)»: 

Ներկա փուլում մեզանից յուրաքանչյուրի խնդիրը մասնագետների գրագետ ուղղորդումներին պատշաճ հետևելն է, այսինքն` համավարակային իրավիճակում անհրաժեշտ կանոնների պահպանումը, առանց լրացուցիչ տագնապի և վախի: 

-Հոգեբանական ի՞նչ խնդիրների են արդեն իսկ բախվել և բախվելու մեր քաղաքացիները: 

-Արտակարգ դրությունն արդեն իսկ ենթադրում է սթրեսային վիճակի առկայություն: Այսինքն, նկատելի են եղել և որոշ չափով պահպանված են տագնապի, լարվածության դրսևորումները, տրամադրության տատանումները, լրատվությանն անընդհատ հետևելու ցանկությունը, սեփական անձի և հարազատների առողջության մասին կայուն մտավախությունը, շփումների անհրաժեշտ սահմանափակումները, փոփոխված պայմաններին հարմարվելու դժվարությունները: 

Թվարկվածներն այս իրավիճակին համարժեք հոգեբանական արձագանքներ են, որոնք, անշուշտ, պետք է կառավարել, վերահսկել` համարժեքությունը չկորցնելու և հոգեկան աշխարհին վնաս չհասցնելու նպատակով: 

Իհարկե, քիչ չեն նաև բնակչության շրջանում իրականությունը չընդունելու, վիրուսի գոյությունը ժխտելու մինչ այժմ էլ նկատվող հոգեբանական պաշտպանական ռեակցիաները, որոնք, ցավոք, նպաստում են կյանքի այս իրավիճակի համար անհրաժեշտ կանոններն անտեսելուն:

 Իսկ համավարակի երկարաձգված ընթացքը քաղաքացիներից պահանջելու է կարգապահության, համբերատարության զարգացում, ոչ միայն սեփական անձի, նաև մյուսների հանդեպ պատասխանատվության զգացում, խտրական վերաբերմունքի հաղթահարում, միայն մասնագետների խորհուրդների հետ հաշվի նստելու կարողություն: 

Դեռևս կբախվենք դեպի ապագա բազմակողմանի անորոշության վիճակներին, և այս իրավիճակից նորմալ կենսակերպին անցնելու դժվարություններին:

-Քիչ է խոսվում այն մասին, թե այս մեկուսացումն ինչ ազդեցություն կունենա երեխաների հոգեբանության վրա: Ի՞նչ խնդիրներ ենք ունենալու այս պարագայում:

-Մեկուսացման ընթացքը երեխաների հոգեբանության համար հնարավորինս անվնաս կլինի, եթե ընտանիքում համերաշխ, փոխհասկացված մթնոլորտ է, զրուցում են նրանց հետ իրավիճակի մասին, որպեսզի իրազեկված լինեն, ժամանակը պլանավորված է, և հետևում են ռեժիմին: 

Ցանկալի է նույնիսկ այս պայմաններում համատեղել հաճելին արդյունավետի հետ: Համավարակից հետո կյանքի ակտիվ կենսակերպին անցնելու փուլերում երեխաների մոտ հնարավոր է ի հայտ գան դժվարություններ անմիջական շփումներում, նկատելի կդառնան կախվածությունները, վախերը, հույզերը վերահսկելու անկարողությունը, եթե մեկուսացման ընթացքում չարաշահվել է համակարգչի, ինտերնետի, մի խոսքով` թվային տեխնոլոգիաների հետ անցկացրած ժամանակը: 

Առհասարակ, երեխաներն առաջնորդվում են մեծահասակների, հատկապես ծնողների անձնական օրինակով: 

Հետևաբար ծնողների առօրյան, իրավիճակին տրվող գնահատականները, վարքի մոդելը էական նշանակություն ունեն հիմա, և ունենալու են նաև համավարակից հետո: Ուշադիր լինենք յուրաքանչյուրս մեր խոսքին, հոգեվիճակին, հակազդումներին, օրվա պլանավորմանը և նպաստենք ընտանեկան ներդաշնակ մթնոլորտի ստեղծմանը:

-Որոշ ժամանակ հետո լինելու է վերադարձ դեպի բնականոն կյանք: Ինչպե՞ս անել, որ այս ընթացքն առավելագույնս սահուն և առանց խնդիրների լինի:

-Ժամանակ է պահանջվելու մարդուց նոր իրավիճակին հարմարվելու համար: Իհարկե, ոմանք հեշտությամբ կներգրավվեն ակտիվ կենսակերպին, ոմանք` որոշ դժվարություններով: Այստեղ դերակատարում կարող են ունենալ անձնային առանձնահատկությունները, գործունեության հանդեպ վերաբերմունքը, հոգեվիճակը, այս փուլից ձեռքբերված գիտելիքները, վերլուծությունները, եզրակացությունները:

 Ուստի փորձեք ներկա փուլում կազմակերպված դարձնել օրերը՝ ապահովելով ֆիզիկական ակտիվություն, թեկուզև առցանց շփումներ, պլաններ, որոնք կարող են ուղղված լինել նոր գիտելիքի ձեռքբերմանը, մասնագիտական կատարելագործմանը, եթե ունեք բացթողումներ, վրիպակներ Ձեր հարաբերություններում, գործունեության մեջ, ապա գտեք այն շտկելու տարբերակները: Կյանքի այս փուլը մարտահրավեր է` ինքներս մեզ ավելի լավ ճանաչելու և ավելի լավը դառնալու համար:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում