«Համաճարակն ավելի շեշտեց տնտեսական անկման տեմպը և ավելի ակնառու դարձրեց այն». «Փաստ»
Interview«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Տնտեսական զարգացման տեմպերը մինչ համաճարակն էին դեպի անկում գնում, պարզապես հիմա այդ անկումն ավելի ինտենսիվ է: «Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց սպառողների միության նախագահ Արմեն Պողոսյանը՝ նշելով, որ մեզ մոտ անկման այս տեմպերն իրականում ավելի խորը պատճառներ ունեն, քան համաճարակն է և դրա թողած հետևանքները:
«Թեպետ համաճարակը ոչ ոք չէր կարող կանխատեսել, բայց հաշվի առնելով անգամ, օրինակ՝ ներկրման ու արտահանման ցուցանիշները, մինչ այս մեզ մոտ արդեն իսկ ակնհայտ էր բացասական սալդոն:
Իսկ կորոնավիրուսը պարզապես գումարեց ու բարդացրեց բոլոր երևույթները: Այն ներդրումները, որոնք պետք է զարգացման համար գային, հիմա պետք է փրկելու՝ համաճարակի հետևանքները չեզոքացնելու համար գան, թեպետ մենք թե՛ արտադրության, թե՛, առհասարակ, տնտեսական հատվածում ներդրումների ոչ թե ավելացում, այլ նվազում ունենք:
Մեծ հաշվով, համաճարակն ավելի շեշտեց մեր տնտեսական անկման տեմպը և ավելի ակնառու դարձրեց այն»,-շեշտեց նա:
Ա. Պողոսյանը տնտեսական կառուցվածքի խնդիրը մատնանշեց. «Տնտեսական կառուցվածքում կա իրական սեկտոր, որտեղ գոյանում է ազգային եկամուտը: Եթե մեր երկրում սննդամթերք է արտադրվում ու մի մասն էլ արտահանվում է, շատ լավ է, բայց դա փոքր դեր ունի ու նվաճում չէ: Մենք արտադրություն չունենք, անգամ եթե կա, ապա մեծ մասը բարիք ու արդյունք չի ստեղծում:
Մենք հիմա բազմաթիվ նոր կառուցված դատարկ շենքեր կարող ենք տեսնել, բայց դատարկ շենքի կողքը նոր դատարկ շենք են կառուցում, ինչը ոչինչ չի տալիս: Այսինքն, միջոցները ծախսվում են մի բանի վրա, որտեղ բարիք չկա:
Ճիշտ է, մարդիկ եկամուտ են ստանում, բայց երկրի բարիքը չի ավելանում: Գլոբալ խնդիրն այն է, որ մեր արդյունաբերության մեջ զարգանում են այն հատվածները, որոնք իրական արդյունք չեն տալիս, բարիքը չեն ավելացնում ու ցուցանիշները մեզ մոտ չեն բարձրանում:
Եթե վերլուծենք, մեզ փրկում են սննդի արտադրությունը, ծառայությունները և լեռնահանքային արտադրությունը: Նշված երեքից ոչ մեկը բարիք չի ստեղծում, ու, ցավոք, այս երեք ճյուղերն առաջատար են մեր բյուջեի կառուցվածքի մեջ»:
Ա. Պողոսյանի դիտարկմամբ, իրականում մեր տնտեսության իրական հատվածը չի զարգանում, այլ զարգանում է այն, ինչը պարզապես չէր կարող չզարգանալ:
«Կառավարությունը, պատասխանատու մարմինները տնտեսության իրական սեկտորի վրա պետք է ուշադրություն դարձնեն ու չթաքնվեն այն թվերի հետևում, որոնք ընդգրկում են հանքահումքային ճյուղը, ծառայությունների ոլորտն ու սննդի արտադրությունը: Այս ամենից պետք է վերանալ ու շատ ջանքեր, միջոցներ տրամադրել իրական սեկտորին»,-հավելեց նա:
Ա. Պողոսյանը դրական դինամիկա չի նկատում թե՛ սպառման ծավալների, թե՛ բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման առումով:
«Կյանքի բարելավման տեսանկյունից մինչ այս, ընդհանուր առմամբ, միայն կենսաթոշակի 10 տոկոս ավելացում է եղել: Սա մի թիվ է, որը, մեծ հաշվով, ոչ մի խնդիր չի լուծում, կենսամակարդակի վրա դրական արդյունք չի թողնում:
Ենթադրենք՝ քաղաքացու թոշակը 30 հազարից դարձավ 33, բայց չէ՞ որ այդ ընթացքում ապրանքների ու ծառայությունների գներն ավելի մեծ տոկոսով բարձրացան: Այսինքն, այս փոփոխությունը չթեթևացրեց մարդկանց հոգսը:
Զուգահեռ նաև մեր գնողունակությունը չի ավելանում, իսկ աղքատության շեմը 30 տոկոսի մոտ է»,ասաց նա՝ ընդգծելով, որ սպառման ավելացման խնդիրն իր հերթին նաև արտադրության ծավալներից է կախված:
«Մեզ մոտ վերջին ցուցանիշներով տարբեր ապրանքախմբերում սպառման տեսանկյունից նաև դրական ցուցանիշներ կան, բայց կան շատ ավելի ցայտուն տվյալներ, որոնք ավելի են ընդգծում այն իրական պատկերը, որն ունենք:
Օրինակ, եթե հացի արտադրությունը պակասել է, նշանակում է՝ սպառումն է պակասել: Եթե հացի արտադրությունը պակասում է, պակասում է բնակչությունը»,-ասաց նա՝ նշելով, որ կան նման հստակ ցուցիչներ, որոնք ուշադրության են արժանի՝ նաև հետագա անհրաժեշտ քայլերի իրականացման ու պլանավորման տեսանկյունից:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
