«Բնակիչ-համատիրության ղեկավար կապը հիմնականում խաթարված է»․ «Փաստ»
Interview
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
«Փաստն» «Իրազեկ սպառող» խորագրի ներքո իր նախորդ համարներից մեկում անդրադարձել էր համատիրություններին վերաբերող իրավակարգավորումներին: Արձագանքելով հրապարակումներին՝ ընթերցողները նշում էին, որ համատիրությունները հիմնականում միայն դե ֆակտո գործող կառույցներ են, սակայն շատերն իրականում որևէ կերպ չեն արձագանքում բնակիչների խնդիրներին, դրանց լուծում չեն տալիս: «Սպառողների ասոցիացիա» ՀԿ-ի իրավաբան Սյուզաննա Չիլինգարյանը մեզ հետ զրուցում ասում է, որ դեռևս 2019 թ.-ին համատիրություններին վերաբերող մի շարք առաջարկներով դիմել էր Երևանի քաղաքապետարանին, այնուհետև այդ առաջարկները մակագրվել էին քաղաքաշինության կոմիտեին: Հետո էլ անձամբ իր առաջարկությունները ներկայացրել է տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանը:
«Եվ որևէ կառույցից պաշտոնական պատասխան չեմ ստացել, մինչդեռ «Համատիրությունների մասին» օրենքում 2020 թ.-ին կատարվեցին փոփոխություններ, իսկ բնակիչները շարունակում են դժգոհել դրանց մեծ մասի աշխատանքից: Իմ առաջարկության մեջ նշել էի, որ Երևանում գործող համատիրությունների մեծամասնությունը չի վայելում բնակիչների վստահությունը, նրանք չեն ճանաչում իրենց կողմից «ընտրված» համատիրության ղեկավարին: Քիչ չեն դեպքերը, երբ բնակիչները դադարում են վճարել նախատեսված գումարները, որի բացակայության կամ ծախսերի ոչ ճիշտ կազմակերպման դեպքում անհնար է լինում իրականացնել բնակարանային ֆոնդի հետ կապված աշխատանքները, ինչն էլ հանգեցնում է շենքի մաշվածության արագացմանը»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Չիլինգարյանը:
Նշում է, որ համատիրությունների հետ կապված հիմնական խնդիրները մի քանիսն են՝ անվճարունակ բնակիչներ, բնակիչներ, որոնք չեն վճարում, քանի որ չունեն հավատ ծախսված գումարների օգտագործման ռացիոնալության հանդեպ, առկա միջոցների ոչ լիովին օգտագործում և ծախսերի առաջնայնության հստակեցում, համատիրության հաշվետվությունների ոչ թափանցիկ լինելը և ըստ ամիսների աուդիտի բացակայությունը, բնակիչների ոչ պատշաճ իրազեկվածություն: Չիլինգարյանն ընդգծում է՝ բարձրաձայնելով խնդիրները, առաջարկել է նաև դրանց լուծմանն ուղղված առաջարկներ, որոնք այդպես էլ արձագանք չեն ստացել: Դրանցից որոշներին կանդրադառնանք մեր այս զրույցի շրջանակում:
«Տեսեք՝ բնակիչների անվճարունակության և վճարելիության ցածր մակարդակի պատճառով համատիրությունների մեծ մասի ֆինանսական աղբյուրները սահմանափակ են, ինչը կարող է խոչընդոտել կապիտալ վերանորոգման ներդրումային ծրագրերի իրականացմանը, դա էլ հանգեցնում է ընդհանուր բաժնային սեփականության պահպանման նկատմամբ պատասխանատվության բացակայության: Հետևապես համատիրության կառավարման անձնակազմը պետք է գիտելիքների և հմտությունների բարելավման միջոցով հզորացնի իր կարողությունները և ուշադրությունը կենտրոնացնի շենքի պահպանման ծառայությունների որակի բարձրացման վրա: «Համատիրության մասին» օրենքը պետք է իրավական լուծում սահմանի երկարաժամկետ վարձակալների իրավունքների վերաբերյալ, օրինակ՝ սեփականատերերի և երկարաժամկետ վարձակալների միջև պատշաճ հավասարակշռություն ապահովի: Սեփականատերերը պետք է շենքում իրենց ընդհանուր բաժնային գույքի սեփականության մասով հոգան վերանորոգման անհրաժեշտ ծախսերը, իսկ վարձակալները պետք է կիսեն ընդհանուր օգտագործման տարածքների պահպանման ծախսերը:
Բացի դա, շենքի կառավարման և վերանորոգման համար կարելի է ստեղծել առանձին հիմնադրամներ, որոնք ձևավորվում են բնակարանների սեփականատերերից գանձված վճարներից և այլ աղբյուրներից, գումարներն օգտագործվեն ընդհանուր տարածքների վերանորոգման, արդիականացման, վերակառուցման և վերակազմակերպման, ինչպես նաև սարքավորումների գնման և շենքի պահպանման համար, դրանք կկառավարվեն հատուկ ձևավորված կառավարման խորհրդի կողմից և ծախսերը թափանցիկ հաշվետվությամբ պարբերաբար կներկայացվեն շենքի սեփականատերերին: Կարևոր են նաև սպասարկման վճարների հավաքագրումն ապահովող գործիքները: Սպասարկման վճարը չվճարելու դեպքում օրենքը թույլ է տալիս դիմել դատարան, սակայն յուրաքանչյուր համատիրության կանոնադրությամբ կարելի է այլ ընթացակարգեր սահմանել: Օրինակ՝ օրենքով չի կարգավորվում չվճարված գումարի փոխհատուցում աշխատանքով, նյութերով, այլ միջոցներով: Բացի դա, բնակիչները կարող են, օրինակ՝ սպասարկման վճարների չվճարած ամբողջական գումարի դիմաց շենքի կամ բնակարանի խնդրի մասնակի լուծման համար վճարել որոշակի գումար»,-նշում է մեր զրուցակիցը:
Ասում է՝ օրենքով չի կարգավորվում համատիրությունների կողմից վարկ վերցնելու ընթացակարգը: «Բացի դա, կարծում եմ, որ հնարավոր չէ բնակֆոնդի բարելավման ֆինանսավորման սխեմաներն իրականացնել առանց դոնորների աջակցության, հետևապես իրավական դաշտը պետք է համատիրություններին ավելի գրավիչ դարձնի՝ որպես դոնորական նախաձեռնությունների և դրամաշնորհային սխեմաների գործընկերներ: Գաղտնիք չէ, որ շենքերի սպասարկման վճարների հավաքագրման արդյունավետ գործիքների պակաս կա, արդյունքում տուժում են այն բնակիչները, որոնք կանոնավոր կերպով վճարում են անհրաժեշտ գումարները»,-ընդգծում է «Սպառողների ասոցիացիայի» իրավաբանը:
Ասում է՝ բազմաթիվ են օրինակները, երբ բնակիչ-համատիրության ղեկավար կապը խաթարված է: «Ավելի հաճախ համատիրության ներկայացուցիչները պատշաճ չեն կատարում իրենց պարտականությունները, չեն համագործակցում բնակիչների հետ: Պետք է հնարավորություն ստեղծվի վերահսկել համատիրության ամենամսյա հաշվետվությունները՝ ըստ բնակիչների կողմից կատարված վճարների և պարտքերի: Կարելի է ստեղծել կայք, որտեղ բնակիչները կկարողանան բարձրաձայնել համատիրության անտարբերության և չարված գործերի մասին, որով խիստ վերահսկողություն կսահմանվի վերջիններիս գործունեության նկատմամբ: Ինձ հետ զրույցներում բնակիչները հաճախ են հարց բարձրացնում՝ իսկ գուցե լավագույն տարբերակը համատիրությունների լուծարումն է: Բնակիչների խնդիրների լուծմամբ կարող են զբաղվել վարչական շրջանները, և սա թերևս կարող է լավագույն լուծումը դառնալ: Բայց նրանք պետք է աշխատեն թափանցիկ, եռամսյակային հաշվետվություններ ներկայացնեն արված և սպասվող աշխատանքների մասին»,-եզրափակում է Սյուզաննա Չիլինգարյանը:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
