Կարիբյան ճգնաժամի նոր սցենարը կամ բախման սպասումը
Հետևելով աշխարհաքաղաքական գործընթացներին կարող ենք փաստել, որ ներկայումս Ուկրաինայի շուրջ Ռուսաստան-հավաքական Արևմուտք տեղեկատվական և դիվանագիտական պատերազմն ամենասուր փուլում է. անվտանգության երաշխիքների շուրջ ռուսական վերջնագրի մերժումից հետո արևմտյան երկրները՝ ԱՄՆ-ը, ԵՄ անդամ երկրները, ինչպես նաև Կանադան, Ճապոնիան, Հվ. Կորեան, Իսրայելը, իրենց քաղաքացիներին հորդորում են չմեկնել կամ կոչ են անում իրենց քաղաքացիներին լքել Ուկրաինան։
Իր հերթին ՌԴ-ն հայտարարում է Ուկրաինայում դիվանագիտական անձնակազմի կրճատման մասին, Արևմուտքը Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժման հստակ ժամկետներ է նշում, թեև ՌԴ-ն ամենաբարձր մակարդակով հերքում է Արևմուտքից տարածվող տեղեկությունները, զուգահեռաբար շարունակվում են ամենաբարձր մակարդակով բանակցությունները ՌԴ-ի, Ուկրաինայի, Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, Թուրքիայի, ԵՄ-ի, Չինաստանի և այլ դերակատարների բարձրաստիճան պաշտոնյաների մասնակցությամբ։ Գործընթացի տեղեկատվական ու դիվանագիտական բաղադրիչի հետ մեկտեղ՝ երկու կողմում աննախադեպ քանակի ռազմական տեխնիկայի ու մարդուժի կուտակումներ կան։
Նախօրեին ՌԴ Արտաքին հետախուզության ծառայության տնօրեն Սերգեյ Նարիշկինը ժամեր առաջ նշել էր, թե Կիևի իշխանությունները պատրաստվում են պատերազմի Դոնբասում, նախապատրաստություններն ընթանում են ամբողջ թափով, դրանք թաքցնել չի լինի։ «Եվրոպայում ԱՄՆ-ի ռազմակայաններից, Մեծ Բրիտանիայից, Կանադայից հարյուրավոր տոննա ռազմական տեխնիկայի և զինամթերքի զանգվածային փոխադրումներ են ընթանում։ Ընդլայնվում է ՆԱՏՕ-ի հատուկ նշանակության ուժերի խորհրդականների և հրահանգիչների զորակազմը։ Նույնիսկ տեղեկություններ կան ջիհադիստների բազմազգ ջոկատների հայտնվելու մասին»,- մանրամասնել է Նարիշկինը։
Կարող ենք ընդգծել, որ չնայած իրավիճակը վտանգավոր է, բայց պայթյունավտանգ իրավիճակի զգացողությունը ձևավորվում է տեղեկատվական դաշտում։ Հիմնական դերակատարները հակված են խնդիրը լուծել միայն ուժ ցուցադրելով, և ոչ՝ գործադրելով, սա ինչ-որ տեղ բոլորիս հիշեցնում է Կարիբյան ճգնաժամի ժամանակ ցուցադրական գործողությունների շքերթը։
Ըստ էության՝ փաստ է այն, որ ամեն ինչ սկսվեց Պուտինի Մյունխենի կոնֆերանսի հայտնի ելույթից հետո, այժմ Ռուսաստանը չի համակերպվում Ուկրաինայի, ինչպես նաև Վրաստանի «կորստի» հետ, և եթե որոշ ժամանակ առաջ ՌԴ արտաքին քաղաքական մարտավարությունը, թվում էր՝ այլ է, ապա հիմա տրամադրվածությունն ավելի վճռական է, և հատկապես, երբ ռուսական անհավանական պահանջները Արևմուտքի կողմից մերժվել են, զորք է կուտակվել Ուկրաինայի հետ սահմանին, Բելառուսի հետ համատեղ զորավարժություններ են տեղի ունենում, դժվար է պատկերացնել, թե որն է լինելու այս ամենի շարունակությունը։
Փաստացի ներկա փուլում գնդակը ռուսական դաշտում է, քանի որ Ռուսաստանին են մերժել, բայց ՌԴ-ում ևս հասկանում են իրավիճակի ողջ լրջությունը, և այս իրավիճակում շատ ռուս վերլուծաբաններ ևս դժվարանում են ասել, թե իրենց ղեկավարությունն ինչպես կփորձի դուրս գալ այս իրավիճակից»։
Իրավիճակըայնքանով է բարդ, որ դժվար է պատկերացնել՝ ինչպես այս իրավիճակի դիվանագիտական հանգուցալուծումը, որում Արևմուտքը և Ռուսաստանը կպահպանեն իրենց գեոպոլիտիկ «դեմքը», չվնասելով Ուկրաինային, այնպես էլ դժվար է պատկերացնել պատերազմական սցենարը, որը կարող է աշխարհի համար բացասական մեծ հետևանքներ ունենալ։
Կարող ենք ընդգծել, որ իրադարձությունների կտրուկ զարգացման դեպքում այն կդառնա ցնցում ողջ աշխարհի և ոչ միայն՝ Հարավային Կովկասի համար, որը պատերազմից հետո կարծես աշխարհի հետ կապված, սակայն իր առանձին օրակարգով ու թեմաներով է «ապրում», որում առանցքային է դարձել այն, թե ինչ ընթացք կունենան հայ-ադրբեջանական ու հայ-թուրքական բանակցությունները։ Միանշանակ է, որ մեր տարածաշրջանում ևս պետք է պատրաստ լինել զարգացումների։
Հարութ Ավանեսյան
