Պարենային անվտանգության հարցն ու իշխանությունների անլրջությունը. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Պարենային անվտանգության հարցում մարդկությունը մոտ ապագայում շատ լուրջ խնդիրների կարող է բախվել։ Նախ՝ կորոնավիրուսի համավարակը և կլիմայական փոփոխությունները պարենային ապահովման խնդիրը հրատապ դարձրին, իսկ դրան գումարվեցին նաև մատակարարումներն իրականացնելու դժվարությունները։ Եվ առաջին հերթին հատկապես սուր է դրված հացահատիկի խնդիրը, որը մտահոգիչ է նաև Հայաստանի դեպքում։ Նախ՝ պետք է նկատի ունենալ, որ տարիներ շարունակ Հայաստանն իր պահանջարկը էապես բավարարում էր նաև Արցախից պարենամթերքի՝ հատկապես մեծ քանակությամբ ցորենի ներկրման միջոցով։
Սակայն գործող իշխանությունների կողմից Արցախի տարածքների 75 տոկոսի հանձնումից հետո արդեն նույնիսկ անհրաժեշտություն կարող է լինել, որ պարենային առումով Հայաստանն Արցախին օգնի։ Մյուս կողմից էլ՝ Ուկրաինայի շուրջ ստեղծված ճգնաժամային իրավիճակը ընդհանուր առմամբ հրատապ է դարձրել հացահատիկի մատակարարման հարցը, քանի որ ՌԴ-ն և Ուկրաինան հացահատիկի ամենախոշոր արտահանողների ցանկում են։ Ըստ գնահատականների, այս երկու երկրներն են ապահովում հացահատիկի համաշխարհային արտահանման մեկ քառորդը։ Եվ հիմա հակամարտության սրացման ֆոնին հասունացող հումանիտար աղետի արդյունքում հացահատիկի արտահանումը նվազում է, և բացառված չէ նաև արտահանման վրա կոնկրետ արգելքների սահմանումը։
Դրա արդյունքում է, որ հացահատիկի համաշխարհային գները վերջին 14 տարվա կտրվածքով հասել են իրենց գագաթնակետին, և հավանական է, որ կշարունակեն բարձրանալ։ Ու այս իրողությունը պետք է մեծապես անհանգստացնի ՀՀ-ին, քանի որ մեր երկիրը հացահատիկը ներկրում է հիմնականում ՌԴ-ից։ Ընդհանրապես, պարենային անվտանգության ու հացահատիկի պաշարներով ապահովվածության խնդիրը լուրջ հարց է հատկապես Հայաստանի համար, քանի որ ամեն պահի հակառակորդը կարող է ռազմական բախման տանել իրավիճակը, բացի դրանից, անկանխատեսելի է, թե հացահատիկի մատակարարումների ու գների հետ ինչ կարող է տեղի ունենալ։ Պետք է նաև աչքի առաջ ունենալ, որ Ուկրաինայից, ՌԴ-ից կարող են հազարավոր մարդիկ ժամանել Հայաստան՝ այդ թվում՝ նաև մեր հայրենակիցները, և տնտեսությունը պետք է ի վիճակի լինի բավարարել նրանց պարենային պահանջները։ Միևնույն ժամանակ, պարենի դեֆիցիտը կարող է անասելի գնաճի ու ծայրահեղ աղքատության աճի պատճառ դառնալ։
Ըստ այդմ, ՀՀ-ն պետք է լուրջ քայլեր ձեռնարկի սեփական կարիքները երկարաժամկետ կտրվածքով բավարարելու և պարենային անվտանգության խնդիրը լուծելու ուղղությամբ։ Սակայն Փաշինյանին ԱԺ-ում հարց են ուղղում հացահատիկի դեֆիցիտի խնդրի հետ կապված, բայց դրա փոխարեն նա ուրիշ հարցից է խոսում, թեման շեղում է և, իր սովորության համաձայն, հարցուպատասխանը տեղավորում նախկինների ու ներկաների, սևերի ու սպիտակների տրամաբանության մեջ։ Մինչ մասնագետները ամենայն լրջությամբ բարձրացնում են պարենային անվտանգության հարցը, ՔՊ-ի ներկայացուցիչները ցույց են տալիս, որ այդ խնդրով հետաքրքրված չեն, ավելորդ գլխացավանքներն իրենց պետք չեն, կարևորը տեղները փափուկ լինի, փորները՝ կուշտ։ Ու ընդհանրապես, մասնագետները անընդհատ շեշտում են, որ գյուղատնտեսությանը զարկ տալու առաջնային խնդիր կա։
Բայց դա հենց այնպես չի լինում, պետական ծրագրերով կոնկրետ գործողություններ են անհրաժեշտ, իսկ, օրինակ՝ էկոնոմիկայի նախարարն ընդամենը խորհուրդ է տալիս գյուղացիներին՝ ավելի շատ հող մշակել։ Ինչպես ասում են՝ իյա, իրո՞ք... Եթե խնդրելով ու խորհուրդներով կարելի լիներ տնտեսություն զարգացնել, աշխարհի բոլոր երկրների ղեկավարները վաղուց պրոֆեսիոնալ խնդրողներ ու խորհուրդ տվողներ դարձած կլինեին: Այդ ի՞նչ քայլով եք բարենպաստ պայմաններ ստեղծել, կարո՞ղ եք մի ադեկվատ օրինակ բերել: Չեք կարող։ Ավելին, հենց Փաշինյանն է կառավարության նիստում հայտարարում, թե առաջիկայում լավատեսական ոչինչ չի սպասվում, իսկ միակ լավատեսականը կարող է լինել ստեղծված իրավիճակում գյուղատնտեսության զարգացումը։
Բայց քանի որ նույնիսկ իրենք իրենցից որևէ հույս ու սպասելիք չունեն, ըստ այդմ, պարարտանյութերի վաճառքի 50 տոկոսը սուբսիդավորելու որոշումն են նույնիսկ այս իշխանություններն ահռելի մեծ քայլ ներկայացնում, կարծես թե դրանով բոլոր հարցերը լուծվելու են։ Իրականում պետությունը մի քանի ուղղություններով թիրախային ծրագրեր պետք է իրականացնի, օրինակ՝ լուծի վառելանյութի սուբսիդավորման հարցը, ապահովի ժամանակակից գյուղտեխնիկայով, օգնի սերմացուների և թունաքիմիկատների ներմուծման հարցում, կազմակերպի մասնագիտական խորհրդատվություն և այլն։ Բայց «քայլողները» գյուղնախարարությունը վերացրեցին, գյուղոլորտին վերաբերող կարևորագույն հարցերն ընդհանրապես հետին պլան մղեցին։ Մի խոսքով, այստեղ էլ մեծապես հաջողեցին իրենց՝ ավերելու, քանդելու քաղաքականությունը:
ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
