«Այս խայտառակ իրավիճակից միակ փրկությունը Փաշինյանի հեռացումն է իշխանությունից». «Փաստ»
Interview
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Կապիտուլյացիոն ակտի ստորագրման և դրանից հետո բանավոր ձեռքբերված պայմանավորվածությունների իրագործմանն ենք ականատես լինում: Այս այլանդակ իրավիճակից դուրս գալու և խայտառակ գործընթացներից ձերբազատվելու միակ միջոցը կապիտուլ յանտ և հողատու Նիկոլ Փաշինյանի, նրա թրքաբարո ու բազմաթիվ գործակալական ցանցերի ներկայացուցիչների վտարումն է Հայաստանից:
«Փաստի» հետ զրույցում նման կարծիք է հայտնել քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանն՝ անդրադառնալով Բերձորի ու Աղավնոյի հայաթափման գործընթացին, նաև ադրբեջանական կողմի տարածքային նոր նկրտումներին: Մատնանշելով ադրբեջանական կողմի հետ հավասարը հավասարին բանակցելու անհնարինության մասին՝ քաղաքագետը նշեց. «Խաբեություն են քայլիստների ու իրենց պարագլուխ Նիկոլ արցախատուի այն թեզերը, թե իբր այս կամ այն տարածքը զիջելով՝ իրենք Հայաստանին խաղաղություն են բերելու: Այս խայտառակ իրավիճակից միակ փրկությունը Նիկոլ Փաշինյանի հեռացումն է իշխանությունից, որից հետո նոր իշխանությունները կարող են որոշ չափով մեղմել այն այլանդակ գործընթացները, որոնց մեջ Հայաստանին ներքաշել է կապիտուլ յանտ ու հողատու Նիկոլը: Նոր իշխանությունները կարող են բացահայտ հրաժարվել Նիկոլ արցախատուի այն բոլոր բանավոր խոստումներից, որ նա տվել է Ադրբեջանի բռնապետ Իլհամ Ալիևին, իսկ հիմա Ալիևն իր ծոծրակից բռնած պարտադրում է, որ իրենց միջև ձեռքբերված բանավոր պայմանավորվածությունները կապիտուլ յանտ Նիկոլը կատարի՝ ի վնաս ՀՀ-ի, հայ ժողովրդի և ի շահ ադրբեջանցիների և թուրք ադրբեջանական տանդեմի»:
Քաղաքագետի խոսքով, դեռ ավելիին պետք է սպասել. «Ադրբեջանական կողմը պահանջում է ոչ միայն այն տարածքները, որոնք ցանկանում է ստանալ ու ստանում է, այլև ռազմավարական նշանակություն ունեցող բարձունքները: Մյուս կողմից՝ հարցեր են առաջանում ռուսական կողմի կրավորական կեցվածքի առումով: Հասկանալի է, իհարկե, որ շատ դեպքերում համաձայնությունը հենց Ալիևի և Նիկոլի միջև է, բայց ռուսական կողմը կարող է, չէ՞, չիրագործել այդ համաձայնությունը, քանի որ շատ դեպքերում տարածքները, բարձունքները, գյուղերը, որոնք կապիտուլ յանտը զիջում է թուրքերին, ամրագրված չեն որևիցե պայմանագրի մեջ: Օրինակ՝ ըստ կապիտուլ յացիոն ակտի, Արցախի և Հայաստանի միջև կապն ապահովելու համար առաջիկա երեք տարվա ընթացքում պիտի հաստատվի Լաչինի միջանցքի երկայնքով նոր երթուղու կառուցման նախագիծը: Ադրբեջանական կողմն արդեն կառուցել է ճանապարհը, հայկական կողմից աշխատանք տարված չէ: Այս դեպքում ինչո՞ւ է ռուսական կողմը թույլ տվել, որ Ալիևն ու Նիկոլն իրենց հակահայկական գործողություններն առաջ տանեն»:
Գ. Համբարյանի խոսքով, այս իշխանության ու նման իրողությունների պայմաններում մեզ ոչ մի լավ բան չի սպասում: «Կապիտուլ յանտ ու հողատու Նիկոլը միայն ներքին դաշտում՝ հանրությանը կարող է խաբել, թե պողպատյա մանդատ ունի և ընդունված է դրսում: Նրան դրսում չեն հարգում: Նա Հարավային Կովկասում քիչ թե շատ քաղաքական գործոն հանդիսացող Հայաստան պետությանը դարձրել է ընդամենը բանանային հանրապետության մակարդակի մի երկիր, որի հաշվին ու որի թիկունքում աշխարհի խոշոր տերությունները բանակցում են, բարեկամանում են: Օրինակ են ռուս-թուրքական բանակցությունները: Մոսկվայի և Անկարայի միջև նախկինում էլ են բանակցություններ եղել, բայց մեր երկրին երբեք սեղանի վրա չեն դրել ու մեր հաշվին չեն արել այն, ինչ ուզել են»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ շեշտելով, որ հիմա, սակայն, մենք միայն մեզ պետք է մեղադրենք:
«Ինչո՞ւ, որովհետև ինչպես Նիկոլն է ասում, հայ ժողովուրդն է իրեն այդ մանդատը տվել: Այդ մանդատը տվել են մեկին, որը պատերազմում խայտառակ պարտություն է կրել, որի ամբողջ բեռը մենք ինքներս ենք կրելու: Փաշինյանն այսօր հայ ժողովրդի թիկունքում թուրքերի հետ բանավոր համաձայնությունների է գալիս, բանավոր խոստումներ է տալիս մեր հաշվին, ու այս հարցում որևիցե մեկին չպետք է մեղադրենք: Նույն Մոսկվայից ժամանակին մեր կարծիքը հարցնում էին, հիմա ոչ ոք չի հարցնում, քանի որ, մեծ հաշվով, թքած ունեն կապիտուլ յանտի ու իր կարծիքի վրա»,-հավելեց նա:
Այս համատեքստում քաղաքագետը շեշտեց, որ կառավարման ամբողջ համակարգը այս պահին փլուզված է: «Վարչապետի աթոռը զբաղեցնող անձը և՛ սեյսմոլոգ է, և՛ տնտեսագետ, և՛ անդրոլոգ, նաև ահաբեկչությունը դժբախտ պատահարից տարբերող մասնագետ: Մարդը կառավարության նիստում ասում է՝ եթե ծուխ է դուրս եկել, մարդիկ վազել են, ուրեմն «Սուրմալուում» տեղի ունեցածն ահաբեկչություն չէ: Ասում է՝ Ստեփանավանի կամրջի մոտ գտնվող ծառերը կտրեք, տարեք ուրիշ տեղ տնկեք: Մակարդակը սա է, սա է այս իշխանությունների կառավարման դիլետանտության գագաթնակետը: Մյուս կողմից՝ չեմ կարող չնշել հայաստանյան հանրության մի զգալի մասի ապատիկ և ուղղակիորեն երկրի ապագայի ու ներկայի վրա թքած ունենալու բացահայտ վարքագծի մասին:
Հայաստանյան մի տարածքում ողբերգություն է, Աղավնոն հայաթափվում է, մարդիկ իրենց տներն են վառում, մյուս հատվածներում տոնակատարություններ են: Ես հիմա նոր եմ հասկանում, թե ինչպես ենք կորցրել մեր պատմական հայրենիքի 90 տոկոսը, թե ինչպես է տեղի ունեցել Հայոց ցեղասպանությունը: Պոլսում, Զմյուռնիայում հայերը քեֆ-ուրախություն են արել, մինչև Արևմտյան Հայաստանում հայերին մորթել են: Վառ օրինակը 21-րդ դարում է: Աղավնոն ու Բերձորը հայաթափվում են, Երևանում, նաև Գյումրիում քեֆ-ուրախություն է: Եվ թող որևիցե տգետ ինձ չհամոզի, որ Աղավնոն ու Բերձորը մերը չեն: Մեր պատմական հայրենիքն են: Նիկոլին երկրպագող թրքանման զանգվածի ներկայացուցիչները Խորհրդային Միության քարտեզները թող չդնեն թևերի տակ ու ասեն, թե այդ բոլոր տարածքները, նաև Շուշին ու Ստեփանակերտը մերը չեն»,-ընդգծեց քաղաքագետը:
ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
