«Երկրավաճառները, երկրաքանդները ժողովրդին զրկեցին իր ազգային դիմագծից, պարտավոր ենք նրան դարձի բերել դեպի իր ճշմարիտ կերպարը»․ «Փաստ»
Interview
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Պետությունը հայտնվել է ջրբաժանին: Ի՞նչ անել հարցն այսօր բոլորիս շուրթերին է: ԵՊՀ հայ գրականության պատմության ամբիոնի դասախոս, գրականագետ Սերժ Սրապիոնյանը կարծում է՝ ժողովուրդը չի կարողանում գիտակցել, թե որտեղ են իրեն խաբում:
«Վերջերս կայացած ՏԻՄ ընտրությունների արդյունքում 18 խոշորացված համայնքներից մի քանիսում ՔՊ-ն հաղթանակ գրանցեց: Ինչպես կուզեք բացատրեք այդ հաղթանակը՝ խախտումներ, իշխանական լծակների օգտագործում, պարտադրանքներ: Սրանք եղել են, բայց եղել է նաև կորիզ, որի վրա հենվելով՝ իրենք իրենց իշխանական լծակները գործածել են: Խնդիրն այն է, թե որքանո՞վ են նրանք աղավաղել այս ժողովրդի հոգեկերտվածքը, հոգեբանությունը, մտածողությունը: Դա միայն վերջին չորս տարվա արդյունքը չէ, տասնամյակներ շարունակ իրենք իրենց գործակալներով ժողովրդի արյան բաղադրության մեջ ներարկել են այն մտքերը, որոնց հետևանքներն այսօր տեսնում ենք: Նրանցից շատերի գործակալ և հավաքագրված լինելու մասին տարբեր ժամանակներում հրապարակումներ են եղել, այլևս որևէ բան գաղտնիք չէ: Մեր ժողովուրդը հայտնվել է հատուկ գործակալների ծառայությունների մի մեծ ցանցում: Սովորաբար գործակալներն իշխանական լծակների չեն տիրապետում, նրանք ընդամենը կատարողներ են, իսկ մեզանում երևույթը լրիվ հակառակն է: Այդ գործակալներն այսօր իշխանական կենսականորեն վճռորոշ լծակների են տիրապետում և անում են այն, ինչ իրենց տերերը թելադրում են: Սա՝ ժողովրդի հոգեբանության խեղման իմաստով»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Սրապիոնյանը:
Հիշում է՝ խորհրդային տարիներին տարածված առականման մի պատմություն կար: «Ասում էին՝ մարդը գալիս է, ինձ հետ խոսում, ամեն ինչ բացատրում, բայց չեմ կարողանում հասկանալ, թե որտեղ է ինձ խաբում: Այսինքն, մարդը գիտի, որ խաբվում է, բայց չի հասկանում, թե որտեղ: Հիմա մեր ժողովուրդն այդ խաբվող մարդու կարգավիճակում է: Մարդն իր խառնվածքով հակված է դեպի լավատեսության, եթե անգամ դրա հիմքը չունի: Նա երազում է լավ բաների մասին: Այսօր աշխարհում երկրորդ ժողովուրդը չեք գտնի, որը հայ ժողովրդի նման խաղաղություն է տենչում: Այնքան նուրբ հաշվարկ են կատարել «խաղաղության դարաշրջան» ձևակերպմամբ: Գիտեն, որ այս ժողովուրդը խաղաղության ծարավ է, այնքան, որ պատրաստ է ինչ-ինչ զոհողություններ անել: Ժողովուրդը չի գիտակցում, սակայն, թե կենսական ինչ զոհողություն է անում: Չի հասկանում, որ խաղաղության նման ձևակերպմամբ ինքը հյուսում է իր մահվան պատանքը: Պատրաստ է դրան: Բնութագրումներին նայեք՝ «մի դժգույն ու դժբախտ քաղաք», «մի անմարդաբնակ լեռ», «մի լեռնագագաթ, որի վրա միշտ ձյուն է», արժի՞ սրա համար արյուն տալ և պղտորել խաղաղությունը:
Մինչդեռ դրանք այն երակներն են, որոնք սնում են քո գոյությունը, գոյության խորհուրդը: Իրենք այդ երակներն են կտրում»,-նշում է մեր զրուցակիցը: Գրականագետի խոսքով, սկսել են շրջանառել «ամայի ու անմարդաբնակ տարածքներ» հասկացությունը, որը հակադրվում է հայրենիք հասկացության հետ: «Հայրենիքը վերածում են տարածքի, մինչդեռ հայրենիքը տարածք չէ, դա քո պատմությունն է, քո դիմագիծը, քո ազգային մտածողությունը, քո կրոնը, հազար ու մեկ բան է: Իրենք հմտորեն խաբում են, և ընդդիմությունն այստեղ ունի մի մեծ բաց՝ չի կարողանում համոզիչ հակափաստարկներով այս ժողովրդի արդեն պղտորված մտածողությունը տանել պարզեցման, բացատրել այդ վտանգների ահագնությունը:
Պատկերացնո՞ւմ եք՝ խոշտանգում ենք կին զինվորականի մարմինը, գնդակահարում մեր զինծառայողներին: Ինչպես ժամանակին թուրքերն էին մեր ու մանուկ, ծեր ու երիտասարդ մեկտեղում եկեղեցիներում և այրում, այնպես էլ հիմա մեր երեխաներին հավաքում են քարերի մի շրջանակի մեջ, որն իբրև թե դիրք է, այս մարդիկ չորս տարվա մեջ մեր դիրքերը հասցրեցին այդ վիճակին, և գնդակահարում են նրանց: Հիմա՝ հատուկ հանձնակատար դեսպան կա, ասում է՝ միջազգային կառույցները պետք է դատապարտեն Ադրբեջանին և պատժեն: Նրան եմ հարց ուղղում՝ սա այս վայրենության որերո՞րդ դեպքն է: Դուք հրավիրում եք միջազգային կառույցների ուշադրությունը, որոնք բազմիցս ապացուցել են, որ իրենց խնդիրն իրենց շահերն ապահովելն է: Որևէ մեկը հակված չէ մեղավոր ու անմեղ փնտրելու և, ըստ այդմ, իր գաղափարաբանությունը կառուցելու: Հայաստանն այսօր ոչինչ չարժե, հայ մարդը ոչինչ չարժե»,- հավելում է գրականագետը:
Ընդգծում է՝ այս իրավիճակում զարմանում ենք մեր ժողովրդի անտարբերության վրա: «Գիտե՞ք՝ թափով հարվածները շշմեցնում են մարդուն: Այս ժողովուրդը ժեխ չէր, ինչո՞ւ հանկարծ ժեխացավ, այս ժողովուրդը վախկոտ չէր, ինչո՞ւ հանկարծ վախեցավ, այս ժողովուրդը հերոսների ժողովուրդ էր, թվարկում ես, հերոսների վերջն ու տուտը չես գտնում՝ սկսած Ավարայրի ճակատամարտից մինչև մեր օրեր, այդ ինչպե՞ս այդքան վախկոտ դարձավ: Դարձրեցին: Բոլորս, այդ թվում՝ ընդդիմադիրներս, մեծ պարտք ունենք փոխհատուցելու մեր ժողովրդին, պարտավոր ենք նրան դարձի բերել դեպի իր ճշմարիտ կերպարը, իր ճշմարիտ էութենականությունը: Այս տիպի պրծուկները, փողամոլները, երկրավաճառները, երկրաքանդները ժողովրդին զրկեցին իր իսկական, պատմական ու ազգային դիմագծից»,- եզրափակում է Սերժ Սրապիոնյանը:
ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
