«Ինչպես մեր հողակտորներն են կամաց-կամաց տալիս Ադրբեջանին, նույն անհոգությամբ երկրի ներսում են հողակտորները ոչնչացնում». «Փաստ»
Interview
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Օրերս Վայոց ձորի մարզի Եղեգիս խոշորացված համայնքի Վարդահովիտ գյուղում «Մենդիա Ռեսուրսիս» ՍՊԸ-ն հանրային լսում էր կազմակերպել։ Նրանք ցանկանում են ուսումնասիրություններ կատարել, բազմամետաղներ որոնել: Հանրային լսումը չկայացավ, բնակիչները դեմ են հանքի հնարավոր շահագործմանը: Հայաստանի տարբեր համայնքներ հայտնվել են հանքարդյունահանողների թիրախում, եղած խնդիրները շտկելու փոխարեն ցանկանում են նոր հանքեր շահագործել: Հայաստանի կանաչների միության նախագահ Հակոբ Սանասարյանն ասում է՝ Հայաստանում հանքարդյունաբերությունը հակապետական, հակաժողովրդական է:
«Թափոնների համար պետությանը հարկեր չեն վճարում, խոսքը տարեկան միլիարդավոր դոլարների մասին է: Պետության և շահ հետապնդող մի քանի մարդկանց համագործակցությամբ տարիներ ի վեր ստեղծվել են օրենքներ, որոնց արդյունքում ՀՀ-ում հանքանյութը շատ արագորեն սպառվում է, միաժամանակ թունավորում են մեր երկրի հողն ու ջուրը: Յուրաքանչյուր հանք շահագործելիս այդ տարածքը դուրս է գրվում ՀՀ հողային հաշվեկշռից: Ծանր մետաղներով և ռադիոակտիվ տարրերով թունավորում ենք մեր հողը, քանի որ հանքերն ու թափոնները հիմնականում գետերի հուներում և կիրճերում են, կորցնում ենք խմելու և ոռոգման ջրերը»,«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Սանասարյանը:
Առաջարկում է աչքի անցկացնել Հայաստանի քարտեզը: «Լոռիում՝ Մարց, Մղարթ, Արմանիս համայնքներում և այլուր նոր հանքավայրերի արտոնագրեր են տվել: Համարեք, որ Դեբեդ գետը կմեռնի 100 տոկոսով: Վերևում Գետիկն է: Այստեղ պետք է հիշեցնել՝ բացի այն, որ Հայաստանում կան ուրանի հանքերևակումներ, կա ցրված ուրան, ծանր մետաղների մեջ կա ուրան, թորիում և այլն: Գետիկի դեպքում կան բազմամետաղներ, ծանր մետաղներ: Հաջորդը Թեժլեռն է, դրանից սկիզբ է առնում Փամբակը, որ լցվում է Դեբեդ գետը, Թեժսարը, Մարմարիկը և այլն, որոնք լցվում են Մարմարիկի ջրամբարը: Արդյունքում մեռնելու է Արարատյան դաշտի ոռոգման համակարգը: Գնանք Թուխմանուկ: Հանքային դաշտ՝ Մելիք գյուղի մոտակայքում, մի քանի բազմամետաղների հանքավայրեր: Դա ոչնչացնելու է Ապարանի ջրամբարը: Հաջորդը Մեղրին է, կողք կողքի հանքեր են, վերջերս լսումներ էին: Այդ տարածքն ուղղակի մեռնում է: Արտոնագրեր են տվել մի քանի գետերի, այդ թվում՝ Ողջիի ակունքներում: Ամուլսարը ծանր մետաղներով և ռադիոակտիվ տարրերով ոչնչացնելու է Արփա, Որոտան և այլ գետերը: Այս գործունեության հետևանքով Հայաստանում խմելու և ոռոգման մաքուր ջուրը կլինի ավելի սակավ, քան հիմա է»,-նշում է մեր զրուցակիցը:
Ստացվում է՝ այդ մարդիկ թքած ունեն Հայաստանի վրա: «Վերջին շրջանում մեր հողակտորները կամաց-կամաց տալիս են Ադրբեջանին, նույն անհոգությամբ մեր երկրի ներսում են հողակտորները ոչնչացնում: Եթե բոլոր հանքերը բերվեին հարկային դաշտ, Հայաստանը հարուստ երկիր կդառնար՝ հավաքագրված հարկերի առումով: Սա, իհարկե, չի արվում: Կեղտոտ, հանցագործ, հայասպան քաղաքականություն է տարվում հանքարդյունաբերության ոլորտում»,-հավելում է փորձագետը:
Վերջին տարիներին, սակայն, էլ ավելի շատ համայնքներ ու դրանց բնակիչներ դեմ են արտահայտվում հանքերի շահագործմանը: Միության նախագահի խոսքով, դա պատահական չէ: «Սկզբում բնակչությունը հեշտությամբ խաբվում էր, ասում էին՝ աղքատ պետություն ենք, եկեք հանքերը շահագործենք, պետությունը հզորացնենք: Բայց ի՞նչ եղավ: Թեղուտի, Շամլուղի, Արմանիսի և մնացած հանքերի շահագործումը ցույց տվեց՝ որտեղ հանք կա, այնտեղ բնակվելը, անասնապահությամբ և հողագործությամբ զբաղվելն անհնար է: Մարդիկ այլ համայնքների օրինակով տեսան՝ խաբեություն է այն, երբ իրենց ասում էին, որ հանքերը պետության սեփականությունն են, և նա է թույլ տալիս այս կամ այն ընկերությանը դրանք շահագործել: Պետության ունեցվածք նշանակում է ժողովրդի ունեցվածք: Մարդիկ հասկացան, որ իրենց հարստությունն իրենց ձեռքից խլում են և զրկում առողջ ապրելու և առհասարակ ապրելու հեռանկարից: Մարդիկ օրեցօր սա ավելի շատ են գիտակցում, դա հուսադրող է, բազմաթիվ մեր համայնքներում նրանք ուղղակի մերժում են հանքերի շահագործումը հենց հանրային լսումների փուլում»,-եզրափակում է Հակոբ Սանասարյանը:
ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
