Հայտարարությունները՝ լավ թե վատ, միայն խոսք են. «Փաստ»

25 May, 2023 9:29

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Այն բանից հետո, երբ Նիկոլ Փաշինյանը բացեիբաց հայտարարեց, որ ինքն ու իր ՔՊ-ն Արցախը ադրբեջանական են ճանաչում, նույն օրվա գիշերվան մոտ Ստեփանակերտում հրավիրվեց ԼՂՀ ԱԺ արտահերթ նիստ, որին անհամբերությամբ հետևում էին մեր հարյուրհազարավոր հայրենակիցներ: Արցախի խորհրդարանի արտահերթ նիստում ընդունվեց հայտարարություն, որի մեջ կան ճիշտ, հստակ շեշտադրումներ, բայց, միաժամանակ, այն ավարտվում է, մեղմ ասած, տարօրինակ «մուննաթով»: Նախ՝ ճիշտ ու հիմնավորված շեշտադրումների մասին: Արցախի ԱԺ հայտարարության նկարագրական մասում ընդգծվում է, որ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը՝ Արցախը Ադրբեջանի կազմում ներառելու մասին, «խիստ վրդովմունք ու զայրույթ է առաջ բերել Արցախի Հանրապետությունում»:

Երկրորդ՝ Արցախի ԱԺ-ն նմանապես տեղին է արձանագրել, որ Նիկոլ Փաշինյանը նշված հայտարարությամբ «կոպտորեն խախտում է Հայաստանի Հանրապետության Անկախության հռչակագրի և Սահմանադրության ամրագրումներն Արցախի մասին, առանձնապես, Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի 1992 թվականի հուլիսի 8-ի որոշման հրամայական հիմնադրույթն առ այն, որ «Հայաստանի Հանրապետության համար անընդունելի համարել միջազգային կամ ներպետական ցանկացած փաստաթուղթ, որտեղ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը նշված կլինի Ադրբեջանի կազմում»:

Հաջորդը. մարդիկ շատ կոնկրետ նշում են գլխավոր պատասխանատուին ու մեղավորին (ինչպես կցանկանաք), բայց կոնկրետ Նիկոլ Փաշինյանին որոշակի գնահատական չեն տալիս, բնորոշում չեն տալիս: Դեռ լավ է, որ հայտարարում են. «Մեզ համար անընդունելի և առ ոչինչ են Արցախի Հանրապետության ինքնիշխանությունը, մեր ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը և դրա իրացման փաստն անտեսող Նիկոլ Փաշինյանի ցանկացած հայտարարություն և դրա հիման վրա կազմված որևէ փաստաթուղթ։ Արցախը երբեք չի հրաժարվելու իր պայքարի անշեղ ուղուց»: Սա հայտարարության քաղաքական բովանդակության ամենակարևոր մասն է, կարծում ենք: Մյուս կողմից, եթե Արցախի ԱԺ մեծամասնությունը, իրենց առաջնորդ Արայիկ Հարությունյանի ցանկությամբ, չի ցանկանում թթու խոսք ասել Փաշինյանին, ապա դա որքան էլ դժվարընկալելի է, բայց մի կերպ կարելի էր չնկատելու տալ: Ենթադրենք, Նիկոլ Փաշինյանին չեն ուզում կոպտել, որովհետև ա) ինչ-ինչ շահերով կապված են, բ) իրենց կարծիքով՝ «դիվանագիտություն են բանեցնում»:

Ենթադրենք: Բայց Արցախի ԱԺ հայտարարության վերջին պարբերությունն ուղղակի, եթե շատ մեղմ արտահայտվենք, լուրջ մտորումների տեղիք է տալիս: Ահավասիկ, հիացեք. «Միաժամանակ դիմում ենք ՀՀ և ԱՀ նախկին ու գործող նախագահներին՝ կոչ անելով դատապարտել Նիկոլ Փաշինյանի 2023 թ. մայիսի 22-ի արած հայտարարությունները: Այլապես, ձեր լռությունը կդիտարկենք որպես Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի հետ համաձայնության նշան»: Լավ, ի՞նչ նպատակով էին Արցախի ԱԺ հայտարարության հեղինակներն այդ անիմաստությունը շարադրում: Նման «մուննաթը», մանավանդ Արցախի ու Հայաստանի նախկին նախագահներին հասցեագրվա՛ծ մուննաթը ոչ միայն անտեղի է, ոչ միայն նշանակում է իրականության նենգախեղում, այլև ամենաուղիղ անձնական վիրավորանքի հնչեղություն ունի: Նման բան կարող էր գրել, նման պահանջ կարող էր դնել երևի միայն նա, ով միտումնավոր կույր ու խուլ է ձևանում կամ բացարձակապես կտրված է արդի քաղաքական գործընթացներից ու մնացած ամեն ինչից: Բնական է, որ պատասխանները չուշացան:

ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը մասնավորապես հայտարարեց. «ՀՀ վարչապետի աթոռը զբաղեցնող կապիտուլ յանտի՝ Արցախը Ադրբեջանի մաս ճանաչելու այսօրվա՝ արդեն ուղիղ և անսքող հայտարարությունից հետո ինձնից արձագանք պահանջելը պարզապես անհասկանալի է, եթե չասեմ՝ վիրավորական: Մշտապես, այդ թվում՝ անցած հինգ տարիներին, բոլոր հնարավոր առիթներով ես հայտարարել եմ՝ Արցախը չի՛ լինելու Ադրբեջանի կազմում»: Բացի այդ, Սերժ Սարգսյանը հնարավորինս սեղմ հիշեցրել է թե՛ իր, թե՛ ՀՀԿ-ի հանրահայտ դիրքորոշումներն այս հարցում: Արցախի առաջին ու ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի արձագանքը է՛լ ավելի խիստ էր և կոշտ: «Նախագահներին ուղղված վերջնագրային պահանջները իմ մասով համարում եմ անտեղի և վիրավորական,-նշել է Ռոբերտ Քոչարյանն ու հավելել:Դուք միայն նո՞ր հասկացաք, թե ինչ է կատարվում։ Դուք այդքան նաի՞վ եք: Նույնիսկ մեծ ցանկության դեպքում անհնար էր չտեսնել, որ վերջին երկու տարին Արցախի բացահայտ հանձնում է տեղի ունենում: Մենք դրա մասին խոսել ենք հանրային և բոլոր առիթներով:

Արցախի ԱԺ-ն իր մեծամասնությամբ (բացառությամբ 4 պատգամավորի), իրենց առաջնորդներով որևէ կերպ չի արձագանքել մեր զգուշացումներին: Դուք սատարեցիք Հայաստանի իշխանություններին 2021 թվականի ընտրությունների ժամանակ: Դուք «չնկատեցիք» նախորդ տարվա ապրիլ-մայիսին Երևանում տեղի ունեցող զանգվածային բողոքի ցույցերը: Ձեր հնազանդությամբ և Հայաստանի իշխանություններին գոհացնելու ձգտմամբ դուք թույլ տվեցիք, որ Արցախի ճակատագիրը որոշվի առանց ձեր մասնակցության: Այնպես որ, չհամարձակվեք պատասխանատվությունը հիվանդ գլխից բարդել առողջի վրա: Եվ հաստատ՝ դուք չէ, որ կարող եք դատողություն անել իմ հայրենասիրության մակարդակի մասին: Իմ մոտեցումները չեն փոխվել՝ Հայրենիքի համար պետք է պայքարել, այլ ոչ թե պայքար ձևացնել»: Ի դեպ, նշենք, որ, ըստ երևույթին, երկրորդ նախագահի հիշատակած 4 պատգամավորները ՀՅԴ և «Արդարություն» խմբակցություններից են: Վերջում արժե նկատել նաև այն, որ Արցախի խորհրդարանը, արտահերթ նիստ հրավիրելով, կարող էր անել ավելին, քան պարզապես հայտարարություն ընդունելն է: Գործե՛ր են պետք:

Եթե Արցախում տեսնում են, որ իրենց գործող իշխանությունը, իրենց նախագահը, որը թե՛ նախքան պատերազմը, թե՛ պատերազմի ընթացքում, թե՛ դրանից հետո ընդամենը Նիկոլ Փաշինյանի հանձնակատարի դերում է, ապա պետք է դրանից գործնական հետևություն անեն: Եթե Արցախում տեսնում ու հստակ հասկանում են, թե ինչ է արել ու շարունակում անել Նիկոլ Փաշինյանը, զայրացած ու վրդովված են, ապա տրամաբանական է, որ մերժեն, իշխանությունից հեռացնեն ու մոտ չթողնեն նրա հանձնակատարներին, անկախ այն բանից, թե ում դեմքով նրանք կներկայանան: Գործեր են պետք: Իսկ հայտարարությունը՝ լավ թե վատ, խոսք է: Անգամ որոշում չէ: Այո, Հայրենիքի համար պետք է պայքարել, այլ ոչ թե պայքար ձևացնել: