«Նարեկս շատ էր սիրում կյանքը, նրա ձայնը, ծիծաղն ականջներիս մեջ է». կրտսեր սերժանտ Նարեկ Բաղդասարյանն անմահացել է 2023 թ. մայիսի 12-ին Սոթքի մարտական դիրքում. «Փաստ»
Interview
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
«Նարեկիս ծնվելուն շատ ենք սպասել: Երբ նա ծնվեց, մեծ աղջիկս տասը տարեկան էր, փոքրը՝ ութ: Խելացի, ինքնուրույն երեխա էր, ժիր ու ճարպիկ, ընկերասեր: Սիրված էր, ամբողջ ընտանիքն իրեն փայփայում էր»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է տիկին Սվետան՝ Նարեկի մայրիկը:
Հիշում է՝ Գառնիում՝ Ազատ գետում որդին սիրում էր ձուկ բռնել, լողալ, ոտքով երկար ճանապարհ քայլել: «Լիարժեք ապրում էր իր մանկությունն ու պատանեկությունը»: Մայրիկի խոսքով, որդին սիրով է մանկապարտեզ հաճախել:
«Ընկերանում էր բոլորի հետ, կռվարար չէր, դեռ փոքրուց կարողանում էր բոլորի հետ լեզու գտնել: Մանկապարտեզից հետո սկսեց հաճախել Գառնիի հիմնական դպրոցը: Լավ էր սովորում, մինչև դպրոցն ավարտելն ամեն տարի գովասանագիր է ստացել: Իններորդ դասարանում ճանաչվել է «Տարվա լավագույն աշակերտ»: Օլիմպիադաների է մասնակցել մաթեմատիկայից, գրականությունից, հանրահաշվից ու երկրաչափությունից»: Դպրոցին զուգահեռ Նարեկը հաճախել է ըմբշամարտի, մրցումների մասնակցել և մրցանակային տեղեր նվաճել: Բայց պրոֆեսիոնալ սպորտն իր տեղը զիջել է կրթությանը. Նարեկի համար այն առաջնային էր: «Պատմություն էր սիրում, գրականություն, անգլերեն: Սիրում էր կարդալ: Միշտ հպարտությամբ ենք դուրս եկել ծնողական ժողովներից: Ուսուցիչները շեշտում էին՝ Նարեկը դպրոցի լավագույն աշակերտներից է, նրանից պետք է օրինակ վերցնեն»: Դպրոցն ավարտելուց հետո Նարեկն ընդունվում է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետ, բայց ուսանող լինել չի հասցնում: «Որոշել էր նաև հաշվապահություն ուսումնասիրել: Նպատակներն ու երազանքները շատ էին: Միշտ ասում էր՝ ծաղկուն Հայաստանում ենք ապրելու, մեր երկրից լավ տեղ չկա»:
2021 թ.ի հունիսի 29-ին Նարեկը զորակոչվում է պարտադիր զինվորական ծառայության: Առաջին վեց ամիսը ծառայել է Քանաքեռի զորամասում, այնուհետև տեղափոխվել Վարդենիս: «Ուզում էր շուտ մեկնել ծառայության: 44-օրյա պատերազմից հետո էր: Նարեկն «ապրեց» այդ պատերազմը: Գիտեմ, որ մասնակցել է տարբեր հավաքների, բնականաբար, իրեն ռազմաճակատ չէին տանի, բայց պատրաստ էր դրան: Պատերազմի ժամանակ մեր գյուղում էլ զոհեր ունեցանք, միշտ այցելում էր պանթեոն: Անկախ ամեն ինչից, ուրախ է մեկնել ծառայության: Կարծես ինչոր պարտք ուներ տալու, հոգու խորքում ինչոր անելիք ուներ, զգում էի դա»: Մայրիկը պատմում է՝ ծառայության ուսումնական ամիսների ավարտից հետո որդուն տեղափոխել էին Վարդենիս, որտեղ մեկ գիշեր մնալուց հետո դեկտեմբերի 28-ին նա Սոթքի մարտական դիրքում էր: «Քանաքեռում քննությունները գերազանց հանձնելուց հետո կրտսեր սերժանտի կոչումով Նարեկին տեղափոխեցին: Դժվարությունները շատ էին՝ հիմնականում եղանակային պայմաններից ելնելով: Փոքրիկ կացարան ունեին, երեք հոգով էին: Դիտակետը վստահվեց Նարեկին, հսկում էին Վարդենիսի և Սոթքի ամբողջ սահմանագիծը: Ասաց՝ պետք է հսկեմ հակառակորդի շարժը: Ամիսներով զորամասում չէր լինում, երկուերեք ամիսը մեկ իջնում էին, մնում 15 օր, հետո բարձրանում հերթափոխի: Բայց չէր տրտնջում: Գիտեի, որ առաջնագծում է ծառայում, բայց Նարեկս միշտ ասում էր՝ մա՛մ ջան, մի վախեցիր:
2022 թ.ի փետրվարին արձակուրդ եկավ: Լավ տրամադրություն ուներ, երբեք ոչնչից չի բողոքել: Օգոստոսին մի քանի օրով զորամասում էր: Գնացինք իր մոտ, օգոստոսի 15-ին մեկ օրով արձակուրդ ստացավ, այդ օրը մեր ամբողջ ընտանիքով այնքան լավ ժամանակ անցկացրեցինք Սևանի ափին: Նարեկս ջրից դուրս չէր գալիս, կարոտն առավ մեզանից, բնությունից, ջրից: Որքան ուրախ օր էր, երանի այն չվերջանար»: Սեպտեմբերի 13-ին հարձակում սկսվեց մեր երկրի սահմանների վրա: «Ամբողջ օրը, նաև դրանից առաջ չզանգեց: Վստահ եմ՝ գիտեր, որ հարձակում է լինելու: Ծանր օրեր ապրեցինք, բայց գոնե իր ձայնը լսում էի, թող շարունակեր ծառայել, բայց կարևորը ձայնը լսեի: Իր ընկերներից էլ զոհվեցին, մի քանի օր չէր կարողանում խոսել, տղաների անունները տալ, ուզում էր, որ նրանց մասին բոլորն իմանային»:
Նարեկի մարտական ուղին փաստում է. «2022 թ. սեպտեմբերի 13ի մարտական գործողությունների ժամանակ կրտսեր սերժանտ Բաղդասարյանը գտնվել է թիվ N մարտական դիրքում, որտեղ էր նաև Դ-30 ՀԴՆ-ի 1-ին ՀրՄ-ի-դիտակետը, ապահովել է հուսալի կապը և հայտնաբերած նշանակետերի մասին ժամանակին զեկուցել է ըստ վերադասության, ինչի շնորհիվ հրետանային միջոցները ճիշտ և ժամանակին կրակ են բացել հակառակորդի ուղղությամբ»: 2023 թ. հունվարին տիկին Սվետան կորցնում է մայրիկին, այդ ժամանակ Նարեկը մի քանի օրով արձակուրդ է գալիս:
«Այնքան փոխված էր, ավելի հասունացած, իր աչքերին նայելիս այլ զգացողություններ էին. սեպտեմբերի 13-ին շատ բան էր տեսել և կարծես պատասխանատվություն ունենար, որ ինչոր կարևոր գործ պետք է անի: Հունվարի վեցին իր 20-ամյակն էր, մի փոքր նշեցինք, որքան էլ վշտի մեջ էինք: Հետո իրեն ճանապարհեցինք, կրկին բարձրացավ դիրքեր»: 2023 թ. մայիսի 10ին Նարեկը զրուցում է մայրիկի հետ, տիկին Սվետան ասում է՝ որդին անտրամադիր էր, գիտեր, որ սահմանին կուտակումներ կան: «Հորեղբոր տղաների հետ էր խոսել, ասել՝ քանի գիշեր է՝ չեմ քնում: Նարեկիս 47 օր էր մնացել, որ զորացրվեր: Մայիսի 10-ի լույս 11-ի գիշերը հարձակում է սկսվում: Նարեկն ու ընկերներն իրենց դիտակետում էին, հաշվարկներ է կատարել, թույլ չեն տվել թշնամու առաջխաղացումը: Զանգահարեցի, ասաց՝ մա՛մ, զբաղված եմ, պիտի հսկեմ: Զգում էի, որ լարված է: Բոլորին զանգել էր, ասել, որ ամեն ինչ լավ է: Հետո լրատվամիջոցներից իմացանք, որ Սոթքի ուղղությամբ հարձակում է:
Թշնամին իրենց կացարանն ամբողջությամբ ոչնչացրել էր, տղաները խրամատում էին եղել: Մայիսի 12-ին զրուցեցինք, ասաց՝ ամեն ինչ հանդարտ է: Բայց այդ օրն ավելի ուժեղ հարձակում է եղել: Երեք հոգով իրենց դիտակետում են եղել: Երկու ընկերոջն ասել է՝ հետ գնացեք, պատսպարվեք: Նարեկս շարունակել է իր հաշվարկները՝ եթե հաշվարկները ճիշտ չանենք, բոլորիս կյանքը վտանգի տակ է, իմ դիտակետը թողնել չեմ կարող, իսկ ինձ ասում էր՝ մա՛մ ջան, մի վախեցիր, գալու եմ: Մեզ ասացին՝ եթե Նարեկը ցանկանար, հետ կգնար, բայց նա գիտակցված որոշում է կայացրել, զոհել է իրեն, որ ընկերները փրկվեն: Երկու ընկերները վիրավորում էին ստացել, իսկ բեկորային հարվածը Նարեկն իր թիկունքին էր վերցրել: Տղաներն ասացին՝ Նարեկը մեզ փրկեց»:
Նարեկն անմահանում է մայիսի 12-ին Սոթքի թիվ N դիրքում, որտեղ նրա հիշատակին խաչքար է կանգնեցվել: Նարեկը հարգանք է վայելել հրամանատարության և զինակից ընկերների շրջանում, եղել է կարգապահ զինծառայող: Այդ մասին փաստում է նաև նրա մարտական ուղին. «Կրտսեր սերժանտ Նարեկ Բաղդասարյանը ծառայության է նշանակվել ՀՀ ՊՆ թիվ N զորամասում` որպես Դ-30 ՀԴՆ-ի 1-ին հրետանային մարտկոցի կապի ջոկի հրամանատար: Մշտապես տիրապետել է իր ֆունկցիոնալ պարտականություններին և իր առջև դրված մարտական խնդրին: Իրականացրել է մարտական հերթապահություն առանց որևէ խախտումների և խնդիրների, իր առջև դրված մարտական խնդիրները կատարել է գերազանց: Բարձր մակարդակով իրականացրել է հակառակորդի հետախուզություն և ուղղորդել է հրետանու կրակը, ինչի արդյունքում հակառակորդը չի կարողացել կատարել իր առջև դրված խնդիրը»:
Ապրելու ուժի մասին: «Աղջիկներս երեխայի էին սպասում, բայց Նարեկս չիմացավ, որ կրկին քեռի է դառնալու: Նարեկիս քույրերը մեկ ամսվա տարբերությամբ երեխաներ ունեցան: Նրանք են ինձ ուժ տալիս ապրելու: Հինգ թոռնիկ ունեմ՝ երկու տղա և երեք աղջիկ: Հավատս չի գալիս, թե այս ինչ եղավ մեզ հետ, Նարեկիս հետ, մեր այսքան լուսավոր տղաների հետ: Նարեկս շատ էր սիրում կյանքը: Մարդասեր էր, մարդու մեջ միշտ ամենալավն էր տեսնում: Նրա ձայնը, ծիծաղն ականջներիս մեջ է»:
Հ. Գ. Կրտսեր սերժանտ, դիրքի ավագ Նարեկ Բաղդասարյանը ՀՀ նախագահի հրամանագրով հետմահու պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով: Հուղարկավորված է հայրենի Գառնիի պանթեոնում:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
