Հավերժ սպասող երկրի կարգավիճակ. Եվրոպայում ինչ-որ բաներ կխոստանան, բայց անդամակցություն չի լինի․ «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
dzen.ru–ն ««Ցտեսություն, Ռուսաստան, մեզ սպասում են Եվրամիությունում, մենք շատ արժեքավոր ենք նրանց համար». Հայաստանը հայտարարել է, որ պատրաստվում է անդամակցել ԵՄ-ին, բայց կա մի նրբերանգ» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ ԵՄ անդամակցության հայաստանյան նախաձեռնող խմբի ներկայացուցիչ Արտակ Զեյնալ յանը «Արմենպրեսի» հետ զրույցում նշել է, որ Եվրամիությունը սպասում է, որ Հայաստանը ստանա ԵՄ անդամի կարգավիճակ։ «Մեզ սպասում են Եվրամիությունում։ Մենք շատ արժեքավոր ենք Եվրամիության համար։ Եվ Եվրամիությունը նույնպես պետք է Հայաստանին, ինչպես մյուս միություններին», -շեշտել է Հայաստանի արդարադատության նախկին նախարարը՝ ԵՄ-ին երկրի անդամակցության արևմտամետ քաղաքացիական նախաձեռնության ներկայացուցիչը։
Ինչպես նշել է քաղաքական գործիչը, Երևանի նկատմամբ ԵՄ դիրքորոշումը, ի թիվս այլ բաների, արտահայտված է իրավական փաստաթղթերում։ Որպես օրինակ նա բերել է Հայաստանի և ԵՄ-ի միջև «Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության» համաձայնագիրը։
Այնուամենայնիվ, չնայած ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության նախաձեռնողների լավատեսությանը, Երևանի անդամակցությունը Եվրամիությանը մնում է մեծ հարցականի տակ։ ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացն արագացնելու նպատակով Հայաստանն արդեն դադարեցրել է իր մասնակցությունը ՀԱՊԿ–ին, սակայն, չնայած դրան, Հայաստանը Եվրոպայում ողջունելի չէ։ Իսկ երկրի անդամակցությունը ԵՄ-ին կարող է տևել ոչ թե տարիներ, այլ տասնամյակներ, վստահ են քաղաքական փորձագետները։
Քաղաքագետ Ալեքսեյ Մակարկինի կարծիքով, սկզբից Երևանը պետք է ստանա ԵՄ թեկնածուի կարգավիճակ և սկսի բանակցությունները բոլոր պայմաններով։ «Հայաստանը ճանապարհի հենց սկզբում է, եթե այդ ճանապարհը տանում է ինչ-որ բանի։ Դա գաղափարական հայտարարություն է, ոչ թե կոնկրետ պլաններ»,-նշել է քաղաքագետը՝ մեկնաբանելով Փաշինյանի և նրա համախոհների՝ ԵՄ մոտալուտ անդամակցության երազանքները։
Ի դեպ, դեռ 2024 թվականի գարնանն է Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել, որ Հայաստանը պատրաստ է անդամակցել Եվրամիությանն «արդեն այս տարի»։ Սակայն տարին ավարտվեց, բայց «հրաշքը» այդպես էլ չկատարվեց:
Իր հերթին ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան հայտնել է, թե Մոսկվան սպասում է, որ Երևանը տեղեկություն տրամադրի ԱՄՆի և ԵՄի հետ պայմանավորվածությունների վերաբերյալ։ Միևնույն ժամանակ, նրա խոսքով, Ռուսաստանի իշխանությունները չեն զարմանա, եթե իմանան Արևմուտքի կողմից Հայաստանի ռուս խաղաղապահներին ԱՄՆ-ի, ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի մասնագետներով փոխարինելու ծրագրերի մասին:
Ի դեպ, 2024 թվականի ապրիլին Բրյուսելում Հայաստանի, ԱՄՆ-ի և Եվրամիության ներկայացուցիչների հանդիպումից հետո Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը մեղադրել է Արևմուտքին Հայաստանը «Հարավային Կովկասում ֆորպոստ» դարձնելու մեջ՝ նշելով ստեղծված իրավիճակի հնարավոր բացասական հետևանքները։ Այսպիսով, Հայաստանի համար «երկու կրակի արանքում» հայտնվելու ռիսկը բավականին մեծ է։
Միևնույն ժամանակ, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Անվտանգության հետազոտությունների կենտրոնի առաջատար գիտաշխատող, քաղաքագետ Կոնստանտին Բլոխինը ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության շանսերը ցածր է գնահատել։ «Ամենայն հավանականությամբ, ԵՄ-ին ինտեգրվել չի ստացվի, դրա համար տնտեսությունը պետք է բարձրացվի եվրոպական մակարդակի և համապատասխանի որոշակի չափանիշների։ Ամենայն հավանականությամբ, Արևմուտքը նրան ինչոր բան կխոստանա, բայց Հայաստանի համար ԵՄ անդամակցություն չի լինի»,-վստահ է փորձագետը։
Ըստ Պետդումայի պատգամավոր Ալեքսեյ Գովիրինի, ամենաշատը, որ սպասում է Երևանին, հավերժ սպասող երկրի կարգավիճակն է, ինչպես նաև «Ռուսաստանի հետ դավաճանության մեջ Արևմուտքի կասկածների վերացումը»։ «Հայաստանին ԵՄ չեն ընդունի, եթե մտածենք այդ թեմայի շուրջ, ապա ԵՄին անդամակցելն ինքնին ոչինչ չի նշանակում»,-նշել է պատգամավորը։
Միաժամանակ, ՌԴ ԱԳՆ-ն կարծում է, որ Հայաստանի համար դժվար կլինի մշտապես երկվեկտոր քաղաքականություն պահպանել, այն է՝ անդամակցությունը Եվրասիական տնտեսական միությանը (ԵԱՏՄ) և Եվրամիության հետ մերձեցման գործընթացը։ Ինչ որ պահի Երևանը պետք է որոշում կայացնի, իսկ հետևանքները Հայաստանի համար կարող են բավականին սարսափելի լինել։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
