«Ինձ չսպասեք, ես այստեղից դուրս չեմ գալու». ավագ սերժանտ Խաչատուր Աղաջանյանն անմահացել է նոյեմբերի 7-ին Շուշիում. «Փաստ»
Interview
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
«Աշխույժ երեխա էր։ Փոքրուց էլ իր ներսում հայրենասիրություն կար։ Շատ էր սիրում ատրճանակների հետ խաղալ։ Ընկերասեր էր, գրպանի վերջին հարյուր դրամը կարող էր ընկերոջը տալ։ Մինչև հիմա իր ընկերներն ասում են՝ մենք չգիտեինք, որ Խաչիկի գրպանում, օրինակ՝ այդ վերջին հարյուր դրամն է, նա այնպես էր անում, որ չիմանայինք այդ մասին»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է տիկին Նարինեն՝ Խաչատուրի մայրիկը։
Խաչատուրը ծնունդով Երևանից է։ Դպրոցին զուգահեռ սպորտի է հաճախել։ «Սկզբում հաճախում էր հունահռոմեական ըմբշամարտի, հետո՝ բռնցքամարտի, այնուհետև՝ մարտեր առանց կանոնների։ Հայաստանի չեմպիոն էր դարձել։ Առհասարակ, սպորտի ոլորտում բազմաթիվ հաջողությունների է հասել, շատ մրցանակներ ունի։ Դպրոցում մինչև չորրորդ դասարանը գերազանցիկ էր, հետո դարձավ հարվածային։ Սովորելու հանդեպ սերը քիչ-քիչ նվազում էր, քանի որ ավելի շատ ժամանակ էր տրամադրում սպորտին»։
Իններորդ դասարանն ավարտելուց հետո Խաչատուրն ընդունվել է Եվրոպական քոլեջ՝ «Հաշվապահական հաշվառում» բաժին: Ավարտելուց հետո 2015 թվականին մեկնել է ժամկետային ծառայության։ «Այն ժամանակ ասում էր՝ բանակ եմ գնալու, պատերազմ է սկսվելու։ Վեց ամիս ծառայել է Լուսակերտում ՝ որպես հրետանու նշանառու օպերատոր, այնուհետև կրտսեր սերժանտի կոչումով տեղափոխվել է Արցախ։ Քառօրյա պատերազմի օրերին Ջրականում էր։ 21 հոգով բարձրացան դիրքեր, 7 հոգով իջան։ Նա վիրավորվել էր ոտքի շրջանում, բայց մինչև իր զոհվելու օրը ես այդ մասին չեմ իմացել։ Երբ զանգեց վերջին անգամ, ասաց. «Կներեք ինձ, մա՛մ, ես էլ չեմ գալու, բայց ուզում եմ, որ իմանաս՝ այն ժամանակ էլ եմ վիրավոր եղել»»։ Քառօրյա պատերազմից հետո Խաչատուրը վերադառնում է ավագ սերժանտի կոչումով։
2018 թվականին Խաչատուրն ընդունվել է ոստիկանական զորքեր: «Տղաները երկու ամիսը մեկ 15 օրով մեկնում էին Տավուշի մարզի Չինարի գյուղ՝ սահմանային հերթափոխ իրականացնելու: Այնտեղ էլ ձեռքից է վիրավորվել, բայց ես էլի չեմ իմացել այդ մասին։ Երբեմն ձեռքը բռնում էր, բայց երբ հարց էի տալիս, թեման փոխում էր, ասում՝ պարապմունքի եմ գնացել, գործի տեղն ենք պարապմունքներ արել։ Ինձ ճիշտը չէր ասում։ Դա էլ եմ վերջին զանգի ժամանակ իմացել։ Կարծես էլ չէր կարողանում իր մեջ պահել, ուզում էր արտահայտվել. «Այսքան ժամանակ ճիշտը չեմ ասել, բայց հիմա ասում եմ»»։
Խաչատուրը մասնակցել է նաև 2020 թվականի Տավուշի հուլիսյան մարտերին:
Խաչատուրն անցավ նաև 44-օրյա պատերազմով։ «Սեպտեմբերի 28-ից տղաս ոստիկանական զորքի հետ միասին մեկնել է Քարվաճառ։ Խաչիկս ամուսնացած էր, բալիկի ծննդին էինք սպասում։ Հոկտեմբերի 19-ին իր աղջիկը ծնվեց։ Երբ իրեն ասում էի՝ աղջիկդ ծնվել է, արի, արձագանքում էր. «Մա՛մ, հայրենիքն ավելի կարևոր է»։ Փաստորեն, նա նախընտրեց հայրենիքը. «Ես ձեր համար եմ գնացել, որ հանգիստ ապրեք»։ Հոկտեմբերի 29-ին՝ լույս 30-ին եկավ տուն։ Առավոտյան տագնապ էին հայտարարել, իրեն կարգի բերեց ու գնաց զորամաս։ Երեկոյան եկավ. «Նոյեմբերի 2-ին գնում եմ Վարդենիս, ճանապարհներն ենք հսկելու, որ Արցախից եկողները զենք կամ այլ իրեր սահմանով չանցկացնեն»»։
Նոյեմբերի 2-ի լուսադեմին Խաչատուրը ճանապարհ է ընկնում դեպի Վարդենիս։ «Նա ասել էր, որ մեկ շաբաթ էին մնալու այնտեղ։ Անընդհատ իրեն զանգում էի, չէր պատասխանում, գրում էր, որ ճանապարհներին կանգնած է, հարմար չէ խոսելը. «Մա՛մ, ինչ ուզում ես ասել, գրի»։ Նոյեմբերի 4-ից կապն իր հետ կորավ, նամակներով էլ չէինք փոխանակվում։ Նոյեմբերի 7-ի առավոտյան զանգահարել էր հայրիկին, ասել էր, որ ոտքից վիրավոր է, իսկ ընկերները զոհվել են։ Հայրիկը հարցրել էր՝ որտե՞ղ ես, արձագանքել էր՝ Շուշիում։ Ինձ չէին ասել, որ տղաս Արցախում է։ Ես Պեգովի տեսանյութում իրեն տեսա և իմացա, որ նա Շուշիում է։ Երբ ասում էի, որ իրեն տեսել եմ, ինձ համոզում էին, որ դա Վարդենիսում է նկարված»։ Նոյեմբերի 7-ին Խաչատուրը երկու անգամ նաև մայրիկի հետ է խոսում։ «Իմ հետ սկզբից խոսելիս չասաց, որ վիրավոր է, միայն հավաստիացնում էր, որ ամեն ինչ նորմալ է։
Նոյեմբերի 7-ին՝ երեկոյան ժամը 7 անց 15 իր վերջին զանգն էր։ Ասաց, որ շրջափակման մեջ են ընկել, իր ընկերները զոհվել են. «Բայց ես դուրս չեմ գալու, մինչև ընկերներիս այստեղից չտանեն, ինձ չսպասեք, ձեռքիս մի նռնակ կա, եթե զգամ, որ թշնամին մոտենում է, նռնակը կպայթեցնեմ, որ մեզ գերի չտանեն»։ Մինչև վերջ այդ նռնակն իր ձեռքի մեջ է եղել»։
Այդ վերջին զանգի ժամանակ է Խաչատուրն անկեղծանում, որ և՛ Քառօրյա պատերազմի, և՛ հետագայում սահմանային հերթափոխի ժամանակ վիրավորվել է, բայց մայրիկին ոչինչ չի պատմել։ «Մինչև պատերազմը 8 վիրահատություն էի տարել, հիմա վիրահատություններիս թիվը 14-ն է։ Այդ պատճառով շատ բան ինձ չէր ասում, որ չանհանգստանամ»։
Խաչատուրն անմահացել է նոյեմբերի 7-ին Շուշիում՝ Քարինտակում։ Օրեր անց նա արդեն տանն էր։
Ապրելու ուժի մասին։ «Ասում էր. «Մա՛մ, կլինի՞ աղջկաս քո անունով չկոչեմ, թող Նարեկն աղջիկ ունենա, քո անունով կոչի։ Ես տատիկի անունը տամ աղջկաս, թող այդ անունը չկորչի»։ Ես, իհարկե, համաձայնեցի, բայց կատակեցի՝ եթե մի աղջիկ էլ ունենաս, էլի՞ իմ անունով չես անվանակոչելու։ Տղաս ասաց. «Մա՛մ, իմն էս մեկն է լինելու»։ Կարծես ամեն ինչ զգար։ Հիմա թոռներովս եմ ապրում։ Նարեկս ամուսնացավ։ Խաչիկս վերածնվել է, Խաչիկիս ասած՝ Նարինեն ևս ծնվել է»։
Հ. Գ. - Ավագ սերժանտ Խաչատուր Աղաջանյանը հետմահու պարգևատրվել է ԱՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով, ՀՀ «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով, ոստիկանության «Սխրագործության համար» մեդալով։ Պարգևատրվել է նաև ՀԿ-ների կողմից։ Հուղարկավորված է Արարատի մարզի Հովտաշատ գյուղի գերեզմանատանը։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
