Կոճակաճեղք, որը նախատեսված չէ... կոճկելու համար. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Կարծում ենք՝ բոլորն էլ նկատած կլինեն մի անսովոր դետալ դասական կոստյումի պիջակի վրա: Խոսքը շրջած օձիքի՝ լացկանի վրայի լրացուցիչ կոճակաճեղքի մասին է, որը տեսականորեն պետք է որ նախատեսված լինի կոճկելու համար, սակայն համապատասխան կոճակ, ինչքան էլ փնտրեք, չեք գտնի: Ի դեպ, առավել ուշադիրներն այդ լրացուցիչ կոճակաճեղքը կարող են նկատել նաև վերարկուների, բուշլատների, որսորդական բաճկոնների և որոշ այլ տեսակի վերնազգեստների վրա ևս: Եվ, ուրեմն, ինչո՞ւ են արտադրողները ժամանակ վատնում այդ չկոճկվող կոճակաճեղքի ստեղծման վրա:
Ի սկզբանե՝ 19-րդ դարում, օձիքները տղամարդկանց պաշտոնական կոստյումների տարրեր էին, ավելի ճիշտ՝ վերարկուի կամ ֆրակի մի մասը։ Այդ վերնազգեստները ունեին բարձր օձիքներ, որոնք սովորաբար կոճկվում էին մինչև վիզը: Սակայն խնջույքների կամ տոնակատարությունների ժամանակ, երբ հնարավոր էր հանգստանալ, մարդիկ մի քանի կոճակ արձակում էին, իսկ օձիքները շրջում էին, այսինքն՝ վերածում շրջված օձիքների՝ լացկանների։ Անգլերենում «լացկանը» (лацкан) lapel–ն է՝ տերմին, որն առաջացել է հին անգլերեն leappa բառից, որն էլ իր հերթին նշանակում է «հագուստի ներսի կողմ»։
1860-ականների վերջին լացկանը դարձավ կոստյումի ավելի տարածված և ծանոթ տարր, ընդ որում՝ արդեն այդ վերնազգեստները մինչև վերջ չէին կոճկում, այլ կրում էին շրջած օձիքներով։ Այդ նորամուծությունը թույլ էր տալիս ցուցադրել ժիլետն ու վերնաշապիկը՝ այն կրողի տեսքին ավելացնելով ավելի անհատականություն և ոճ: Այդ ժամանակվանից էլ լացկանները դարձել են տղամարդկանց նորաձևության անբաժանելի տարրը՝ ենթարկվելով ձևի, չափի և նյութի բազմաթիվ փոփոխությունների, սակայն պահպանել են իրենց հիմնական գործառույթը, այն է՝ լրացնել կոստյումի ուրվագիծը և նրբագեղություն հաղորդել հագուստին:
Լրացուցիչ կոճակաճեղք միշտ էլ եղել է կոստյումի լացկանի ձախ կողմում հենց դրանց հայտնվելու պահից։ Միայն թե, եթե սկզբում դա անհրաժեշտ էր, որպեսզի տղամարդիկ կարողանան ամբողջությամբ կոճկել օձիքը և տաքանալ ցուրտ եղանակին, ապա այսօր այն ունի այլ գործառույթ, թեև դա ոչ ամենաանհրաժեշտ գործառույթն է։ Այդ կոճակաճեղքին կարելի է ամրացնել, օրինակ՝ ծաղիկ: Այդ միտումը նորաձևության մեջ է մտցվել սաքսոնական արքայազն Ալբերտի կողմից: Նա որոշել էր իր հարսանիքին ներկայանալ կոստյումի վրա ամրացված ծաղիկի տեսքով աքսեսուարով:
Բացի այդ, ժամանակակից նորաձևության սիրահարները հաճախ այդ կոճակաճեղքը օգտագործում են տարբեր բրոշների կամ կրծքանշանների համար՝ իրենց տեսքը ավելի հետաքրքիր կամ նվազ պաշտոնական դարձնելու համար: Բայց իրականում կոստյումի լացկանի վրայի այդ լրացուցիչ կոճակաճեղքը ներկայում ռուդիմենտ է. արտադրողները դա ստեղծում են բացառապես այն պատճառով, որ դա պատմականորեն եղել է:
ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
