Հայ իրականության ամենաարատավոր երևույթներից է Հայկական ֆունդամենտալիզմի առկայությունը, որն իր մեջ պարուրում է այն մտայնությունը, թե ստեղծված հասարակական, քաղաքական և մշակույթային ծանր իրավիճակից հնարավոր կլինի դուրս գալ՝ միայն հայկական արմատներին վերադառնալու շնորհիվ կամ այլ խոսքով ասած` ճգնաժամից դուրս գալու համար 21-րդ դարում վերարտադրել հազարամյա քաղաքակրթության ամբողջ արժեհամակարգը:
Այդ տեսության գաղափարախոսները ոչ մի կերպ հաշվի չեն առնում այն բացահայտ ճշմարտությունը, որ այդ արժեհամակարգի ատրիբուտների մեծագույն մասն օրինաչափորեն կորցրել է իր կենսունակությունը և անվերադարձ ամփոփվել հեռավոր անցյալում: Այսինքն՝ ներկայիս մարդու և անցյալի միջև քաղաքակրթական և օրգանական առնչությունը որպես այդպիսին խզված է: Իսկ որպես կապող օղակ կարող է հանդիսանալ միայն հիշողությունը և ոչ ավելին:
Խոսքը չի գնում մնայուն ազգային արժեքների մասին, դրանք անկախ ժամանակից և տարածությունից անփոխարինելի են և բնորոշ են միայն հայերին:
Առավել ռացիոնալ տարբերակ թերևս կարող է լինել, որ մնայուն հայկական արժեքները սինթեզվեն համամարդկային լուսավորական արժեքների հետ և ադապտացվեն ժամանակաշրջանի առանձնահատկությունների հետ:
Փաստենք, որ Հովհաննես Թումանյանն իր ստեղծագործությունների ծանրակշիռ հատվածը նվիրել է հենց չորացած ազգային արժեքների վերհանմանը և քննադատությանը: Իմ խորին համոզմամբ նա փորձ է կատարել ապահովել հայ ժողովրդի գաղափարական անցումը` միջնադարից դեպի նոր ժամանակներ: Բնականաբար, Թումանյանը, որը ծանոթ էր նոր ժամանակների լուսավորական գաղափարներին, «Անուշ», «Մարո», «Լոռեցի Սաքո» և մյուս կոթողային նշանակություն ունեցող ստեղծագործությունները, չի գրել ժողովրդական լայն զանգվածներին հուզելու կամ էլ զվարճացնելու նպատակով: Դրանք ունեցել են լրջագույն քաղաքակրթական թիրախներ՝ ծաղրել և արմատախիլ անել միջնադարյան արատավոր ավանդույթները, որոնք դեռևս լայնորեն տարածված էին խուլ հայկական գյուղերում (մանկահասակ երեխաների ամուսնություն, սովորութային արգելքներ, չհիմնավորված սպանություններ և այլն):
Նմանատիպ խնդիրների կարող ենք հանդիպել նաև մեր օրերում: Եվ կարելի է փաստել, որ ներկայումս գաղափարական տեսանկյունից դրված է հայ հասարակության նոր ժամանակներից, ինչու չէ նաև միջնադարից դեպի 21-րդ դար անցում կատարելու խնդիրը:
Օրինակի համար կարող ենք առանձնացնել հասարակության անհիմն միջամտությունները որևէ անհատի անձնական կամ սեռական կյանքին: Այսինքն՝ կարելի է փաստել, որ սեռական կյանքի և բարոյականություն եզրույթները սերտաճել են, և երկրորդը չափվում է առաջինի բացակայության կամ ավանդական կիրառման արդյունքում: Եվ նմանատիպ արատավոր օրինակները բազմաթիվ են և տարատեսակ:
Պահպանողական շրջանակներն առաջնորդվում են հետևյալ զավեշտական սկզբունքով`«Այն ամենը ինչ որ հարյուրամյակների պատմություն ունի և որոշակի մշակութային արժեք է իրենից ներկայացնում, ապա առավել արժեքավոր է, քան կամայական նորը»: Այդ ամենն իրոք միայն մշակութային տեսանկյունից է արժեքավոր, բայց ոչ մի կերպ չի կարող տեղ ունենալ 21-րդ դարի մարդու կյանքում՝ անգամ վերապրուկի տեսքով:
Վերջաբանի փոխարեն փաստենք, որ բավականին ազդեցիկ ինստիտուտների իրականացրած սոցիոլոգիական հարցումների հիման վրա Հայաստանն ընդգրկվել է աշխարհի ամենադժբախտ հասարակություն ունեցող պետությունների տասնյակում: Որպես հիմնավորում բերվում է ծանր սոցիալ-տնտեսական իրադրությունը, անարդարությունը և այլն, բայց ոչ ոք չգիտես ինչու չի խոսում դժբախտ լինելուն ոչ պակաս նպաստող խնդիրների մասին, այն է՝ սեքսի բացակայություն, անհաջող ամուսնություններ և այլն: Իսկ սրանք ոչ այլ ինչ են, քան քարացած ազգային վերապրուկների ազդեցության արդյունք:
Կարպիս ՓաշոյանOrer.am, վերլուծաբան
Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address
Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation Memorandum
Create your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers
Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad
IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess Players
Ucom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development
IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first time
IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project Signed
IDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17
Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone
«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scams
First Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream Launched
Digital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post Magazine
Rate.Trading. New Digital Culture of Currency Exchange
Digital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with Forbes
Applications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027
Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”
Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17
“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party
With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation Together
Young Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 
A Birthday in Italy with Unibank
Idram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17
Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH
Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic Partner
IDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17
New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom
35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its Customers
Business and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
Afeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program
Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership
“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attack
Nelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference 
BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor 
Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2%
Ucom Measures the Environmental Impact of Its Operations
Unibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6%
Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026
Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation
Unibank Joins the Armenian Solar Energy Association
The Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of Yerevan
Ameriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking Awards
Unibank and Picsart Academy Host Kids Day for Children
Unibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%
Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria
A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old Yerevan
Converse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference
Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference
You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a Reality 
ZCMC CJSC general director R.N. Khudoli on the օccation of Internatioanal Labour day
World Bank Armenia has organized discussion on facilitating women’s wider engagement in sectors that have been traditionally male dominated in the country
On the occasion of International Women's Day ZCMC employees were awarded
ZCMC declares, that the Russian company GeoProMining LLC has never been and is not currently a shareholder of the Company, nor does it have any stake in the Company's ownership structure
No international support and no organization to take real steps to prevent decades of cultural, ethnic and religious hostility towards Armenians and their heritage. Anna Kostanyan
IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Pr...1
Ucom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development2
IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first time3
IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess Players4
Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad5