ՀՀ Նախագահը 17-րդ դարի բացառիկ ձեռագիր նվիրաբերեց Մատենադարանին
Общество
ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանին փրկված ձեռագիր նվիրեց: Նախագահը հյուընկալվել էր Մատենադարանում` մասնակցելու Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված «Վերապրած ձեռագրեր» ցուցադրությանն ու «Քեմալական կոտորածներ» խորագրով ֆիլմի շնորհանդեսին:
Այն 17-րդ դարի մեծարժեք նկարազարդ Ավետարան է` ավետարանիչների էջադիր մանրանկարներով, կիսախորաններով և լուսանցքազարդերով: Կոչվել է Կարմիր Ավետարան: Ունի հետագա դարերի ուշագրավ հիշատակարաններ, որոնցից պարզվում է, որ ձեռագրի տերը` տիրացու Սահակը, 1752 թվականին նվիրաբերել է այն Ղարսի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցուն: 19-րդ դարում ձեռագիրն անցել է ձեռքից ձեռք ու 20-րդ դարում հայտնվել Ջավախք աշխարհի Ճալա գյուղում` Բաղդասար Շահբասովի մոտ, ով մինչև այդ` 1918-ին, փրկել էր այն հրոսակների շր ջապատումից` դուրս բերելով ու տեղափոխելով եկեղեցուց:
Նախագահի խոսքով` Մատենադարանն իր ստեղծման օրվանից մեկ անգամ չի դադարեցրել իր գործունեությունն անգամ ամենադժվարին օրերին: «Դուք ձեր ձեռք բերածով չեք հանգստացել, չեք թուլացել, այլ նոր ուժով ու եռանդով լծվել եք գործի: Այստեղ է պահվում մեր ժողովրդի դարերով ստեղծված գանձերի մի մասը: Չափազանց կարևոր է այդ գոհարների ամբողջական ուսումնասիրությունը և այդ տեղեկության տարածումը: Մեզ համար դա չափազանց կարևոր խնդիր է»,-ասաց Սերժ Սարգսյանը:
Ինչպես նկատեց նախագահը, Հայոց ցեղասպանության նպատակը հայերի պատմական հայրենիքից հայի անվան բնաջնջումն էր, որը զուգորդվեց նաև այդ նույն հայերի մշակույթի ոչնչացմամբ: «Բայց, փառք Աստծո, որ մեր չուզողների նպատակը չիրականացավ մի պարզ պատճառով, քանի որ մեր նախնիներից շատերի համար շատ ավելի էական էր փրկել մեր մշակութային արժեքները, քան սեփական գույքը, առանջնային անհրաժեշտության իրերն ու հարստությունը, որ նրանց նախապապերը ստեղծել էին հարյուրամյակների ընթացքում»,-շեշտեց Նախագահը:
Նա հայտնեց իր խոնարհումի խոսքերը Գևորգ 5-րդ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին ու այն եկեղեցականներին, ում հսկայական ջանքերի գնով հնարավոր եղավ փրկել հայկական արժեքավոր ձեռագրերի մի մասը: «Սա է մեր գոյության բանաձևը, ահա այս պատճառով է, որ, ամեն անգամ կորցնելով, կարողացել ենք անցնել պատմության քառուղիներով ու հասնել 21-րդ դար: Այսօր չէի կարող գալ ձեռնունայն, ես ինձ հետ բերել եմ 17-րդ դարի մի ձեռագիր, որ կոչվում է Կարմիր Ավետարան, որը 1918 թվականին մեծ ջանքերի գնով հաջողվել է փրկել ու դուրս բերել Ղարսից:
Ճիշտ է, պարոն Թամրազյան, այս ձեռագիրը իր սկզբնական օջախ չվերադարձավ, բայց վերադարձավ իր համար ամենապահով հանգրվան»,-եզրափակեց Նախագահը:
Նախագահ Սերժ Սարգսյանը, Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ կաթողիկոսը, պետական գերատեսչությունների ներկայացուցիչները մինչ ցուցադրության բացումը, ներկա գտնվեցին Մատենադարանի և «Շողակաթ» հեռուստաընկերության համատեղ աշխատանքի արդյունք «Քեմալական կոտորածներ» ֆիլմի ցուցադրությանը:
«Վերապրած ձեռագրեր» ցուցադրության մեջ ընդգրկված են բացառիկ ձեռագրեր ու արխիվային փաստաթղթեր: Այն ներառում է Վասպուրականի, Մուշի, Կարինի և այլ հայկական բնակավայրերից բերված ձեռագրական հավաքածուներ, հազվագյուտ արխիվային փաստաթղթեր, այդ թվում` հայերի լքյալ գույքերի բռնագրավման հրամանագրեր, Էջմիածնի որբանոցին ու Հովհաննես Թումանյանի գործունեությանը վերաբերող լուսանկարներ, Ադանայի Հայոց առաջնորդարանի գրանցամատյաններ, Այնթափի հերոսամարտի լուսանկարներ: Ցուցադրության մեջ տեղ են գտել նաև պարսկերեն, օմաներեն ու թուրքերեն ձեռագրեր:
