Թուրքական շաբաթ. հայկական որբանոցը ավերումից փրկելուց մինչև նախընտրական մթնոլորտի շիկացում

Խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ Թուրքիայում ավելի են թեժանում նախընտրական քննարկումներն ու խմորումները, Ստամբուլում պետության վարած քաղաքականության հետևանքով փորձ է արվում վերացնել հայկական պատմական ժառանգության ևս մեկ կոթող, իսկ թուրքական վերնախավը շարունակում է ելք փնտրել Հայոց ցեղասպանության և հայկական հարցի շուրջ իրենց իսկ ստեղծած թնջուկից. այս և մի շարք այլ թեմաներն անցնող շաբաթվա ընթացքում Թուրքիայի ներքաղաքական կյանքի կարևորագույն իրադարձություններից էին: «Արմենպրես»-ը հետևել է այս շաբաթվա ընթացքում Թուրքիայում տեղի ունեցող զարգացումներին և ներկայացնում է դրանցից ամենաուշագրավները:

Այս շաբաթ Ստամբուլի հայ համայնքն ու բարեխիղճ քաղաքացիներն իսկական պայքար սկսեցին Թուզլա թաղամասում գտնվող, հայ որբերի կողմից կառուցված «Արմեն ճամբար» անունով հայտնի որբանոցի շենքը պահպանելու նպատակով: Չնայած ավելի վաղ սկսված իրավական պայքարին, մայիսի 6-ին հայտնի դարձավ, որ բուլդոզերները մտել են շինության տարածք և սկսել են քանդել որբանոցի շենքը: Այս մասին հայտնի դառնալուց անմիջապես հետո մի շարք կազմակերպություններ և պարզապես անհատներ շտապեցին շինության տարածք: Հերթապ ահություն հաստատելով շենքի տարածքում նրանք հասան այն բանին, որ քանդման աշխատանքները ժամանակավորապես դադարեցվեցին: Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ հայկական որբանոցի ներկայիս սեփականատերերը շենքի քանդման դեմ սկսված պայքարի արդյունքում հայտնել են, որ առժամանակ դադարեցնում են քանդման աշխատանքները և պատրաստ են առաջարկների: Նրանք համաձայնություն էին հայտնել շուրջ մեկ ամիս սպասել, մինչև կստանան որևէ կառուցողական առաջարÕ ¯: Ներկայում, սակայն, «Արմեն ճամբար»-ի տարածքում հերթապահությունը շարունակվում է: Շատերը արդեն 3-4 օր է, ինչ ուտում, քնում և անգամ դասերը պատրաստում են հենց որբանոցի տարածքում:

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցից հետո էլ Հայոց ցեղասպանության շուրջ քննարկումները և պաշտոնյաների կողմից հայտարարությունները չդադարեցին: Գերմանիայում հավաքված թուրքերի ներկայությամբ Թուրքիայի վարչապետ Ահմեդ Դավութօղլուն ելույթի ժամանակ անդրադարձավ Հայոց ցեղասպանության հարցում Գերմանիայի դիրքորոշմանը: Նա մեղադրանքներ հնչեցրեց Բունդեսթագի հասեցին Ցեղասպանության հարցին միջամտելու համար՝ հորդորելով չխառնվել հարցին:

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը շաբաթվա վերջին նստավայրում ճաշի հրավիրեց շուրջ երեք տասնյակ թուրք պատմաբանների և ակադեմիկոսների՝ զարկ տալու Հայկական հարցի շուրջ թուրքական նոր ժխտողականությանը: Ինչպես հայտնի դարձավ ավելի ուշ, հանդիպման ժամանակ Էրդողանը ոչ միայն հերթական ստերը հնչեցրեց Հայոց ցեղասպանության մասին, այլև իր դժգոհությունը հայտնեց նախկին նախագահ Աբդուլլահ Գյուլի՝ Երևան գալու փաստի առնչությամբ< /a>՝ նշելով, որ այդպիսով վերջինս «խաղաթուղթ է տվել հայերի ձեռքը»:

Լյուքսեմբուրգում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին համապատասխան բանաձևի ընդունումը պատճառ դարձավ, որ Թուրքիան զրկվի ևս մեկ օտարերկրյա դեսպանից. մայիսի 7-ին Թուրքիայի ԱԳՆ-ն հայտարարեց, որ հետ է կանչում Լյուքսեմբուրգում իր դեսպանին:

Հայոց ցեղասպանության խնդրի պատճառով սրվեցին նաև ռուս-թուրքական հարաբերությունները. Էրդողանը մերժեց Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հրավերը` մասնակցելու Հայրենական մեծ պատերազմում կրած հաղթանակի 70-ամյակի միջոցառումներին: Պատճառը Ցեղասպանության տարելիցին Պուտինի այցն էր Հայաստան և այստեղ նրա արած հայտարարությունները: Ավելի ուշ, Թուրքիայի նախագահը հայտնեց, որ Հաղթանակի օրվան նվիրված միջոցառումներին թուրքական կողմը կներկայանա Ռուսաստանում Թուրքիայի դեսպանի կամ գործերի ժամանակավոր հավատարմատարի մակարդակով:

Թուրքիայում հունիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ նախընտրական խմորումները նոր դրսևորումներ են ստանում: Շաբաթվա սկիզբը աչքի ընկավ սկանդալներով՝ կապված Էրդողանի՝ երկրի արևելյան քրդաբնակ տարածքներ կատարած այցերի հետ: Քրդաբնակ Բաթմանի, Մարդինի և Դիարբեքիրի քաղաքապետերը հրաժարվեցին դիմավորել նախագահին, ինչի արդյունքում վերջինս ստիպված եղավ չեղյալ համարել նախատեսված մի քանի այցեր քաղաքապետարաններ: Ավելին, Մարդինում քրդական Ժողովուրդների դեմոկրատակա ն կուսակցության շենքի մոտ հավաքվածներն այն պահին, երբ այդ տարածքով անցնում էր նախագահի մեքենան, թիկունք դարձրեցին նրան:

Քրդական կուսակցությունը ահազանգեց, որ Էրդողանը, չնայած անկողմնակալ լինելու իր պարտավորությանը, քողարկված ձևով միտինգների ժամանակ քարոզչություն է իրականացնում իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության օգտին: Այս հանգամանքից ելնելով՝ Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությունը բողոք-դիմում ներկայացրեց երկրի Բարձրագույն ընտրական հանձնաժողով, որը, սակայն մերժվեց: Հանձնաժողովը մերժեց նաև ընդդիմադիÖ € Հանրապետական ժողովրդական կուսակցության ներկայացրած համանման բողոքը:

Հայտնի դարձավ նաև, որ Էրդողանի միտինգներից առաջ քաղաքում գործող բոլոր պետական և մասնավոր դպրոցների ուսուցչական անձնակազմերին և մյուս աշխատակիցներին հատուկ կարգադրություն է արվում` մասնակցելու նախագահի միտինգին:

Իսկ Էրդողանը, շարունակելով խախտել նախագահ ընտրվելուց հետո տված անկողմնակալության երդումը, կշարունակի կոծկված քարոզչությունը ԱԶԿ օգտին. նա առաջիկայում հանրահավաքներ կիրականացնի Գերմանիայում և Բելգիայում:

Թուրքիայում նախընտրական շրջանում սկսված այս ընտրախախտումները չվրիպեցին ԵԽԽՎ ուշադրությունից, որն արդեն իսկ հայտարարություն տարածեց՝ կոչ անելով հարգել արդար ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ թուրքական պետության ստանձնած պարտավորվածությունը:

Ի դեպ, Թուրքիայի խորհրդարանական ընտրություններն արտերկրում բնակվող քաղաքացիների համար արդեն մեկնարկել են: Մայիսի 8-ին ընտրելու իրենց իրավունքն օգտագործեցին Ավստրալիայի թուրքերը:

Անցնող շաբաթ հայտնի դարձավ, որ Թուրքիայի կրոնական գործերի նախարարությունը 4000 օրինակով հրատարակել է Ղուրանի հայերեն թարգմանությունը: Նախարարությունը Ղուրանի հայերեն առաջին թարգմանության վրա աշխատել է չորս տարի, որից երկուսուկես տարին թարգմանչական աշխատանքներ են տարվել:

Ամփոփեց Արաքս Կասյանը