Վերջնագծերի հաստատում Վիեննայի բանակցային նախաշեմին

 Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ տարիներ տևած բանակցությունները հունիսի 30-ին Վիեննայում կայանալիք հանդիպմանն ընդառաջ ուրվագծում են բանակցային կողմերի դիրքորոշումներում առկա հիմանական մտավախություններն ու հնարավորությունները:

Ծրագրված հանդիպման նախաշեմին՝ Իրան Իսլամական Հանրապետությունը (ԻԻՀ) ուժեղացնում է իր դիրքերը: Այսպես, Իրանի խորհրդարանը կողմ է քվեարկել մի օրենքի օգտին, որի համաձայն՝ ԻԻՀ տարածքում արգելվում է մուտք գործել ռազմական օբյեկտներ, ուսումնասիրել փաստաթղթերը և հաղորդակցվել միջուկային ոլորտի մասնագետների հետ: Իրանի պաշտոնյաները, այդ թվում հոգևոր առաջնորդ այաթոլա Ալի Խամենեին, խստորեն դատապարտել են իրանցի գիտնականների հետ հաղորդակցվելու գաղափարը:

Օրենքով նախատեսված պայմանները թույլ են տալիս միջզգային ստուգումներ անցկացնել Իրանի միջուկային բազաներում, սակայն արգելում է նամնատիպ գործողություններ և ուսումնասիրություններ իրականացնել ռազմական օբյեկտներում:

Ներկա 213 պատգամավորներից 199 կողմ, 3 դեմ և 5 ձեռնպահ ձայների հարաբերակցությամբ հաստատվեց օրինագիծը, որը, Պահապանների խորհրդի հաստատումից հետո, պետք է վերածվի օրենքի: Վավերացումից հետո օրինագիծը կարող է բարդացնել Վիեննայում հունիսի 30-ին կայանալիք բանակցությունները Իրանի և գերտերությունների՝ ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի, Չինաստանի և Գերմանիայի ներկայացուցիչների հետ, որոնք մտադրված են հասնելու վերջնական համաձայնության Իրանի միջուկային ծրագրի հարցում և չեղյալ հայտարարելու տնտեսական պատժամիջոցները:

Oրինագծը նաև ենթադրում է, որ Իրանի ԱԳ նախարարը վեց ամիսը մեկ համաձայնագրի իրականացման գործընթացի վերաբերյալ զեկույց ներկայացնի խորհրդարանին:

http://www.theguardian.com/world/2015/jun/21/iran-parliament-vote-ban-access-military-sites-death-to-america?CMP=share_btn_tw

Մինչդեռ Իրանը հստակեցնում է համաձայնագրի շրջանակներում զիջումների   սահամագծերը և  ապահովում իր փաստաթղթերի անձեռմխելիությունը, ԱՄՆ-ի դիրքորոշումներում  կարծես նկատվում են շեշտադրումների փոփոխություններ: Մասնավորապես, Պետքարտուղար Ջոն Քերի հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները առանց լիարժեք ապացույցի պատրաստ են մեղմել Իրանի հանդեպ կիրառված տնտեսական պատժամիջոցները, որ Իրանի գիտնականները ներգրավված են եղել միջուկային զենքի պատրաստման գաղտնի աշխատանքների մեջ:  

Պետքարտուղար Քերիի կարծիքով ապագայի հանդեպ երաշխիքները ավելի կարևոր են, քան անցյալում տեղ գտած գործողությունների առնչությամբ ուսումնասիրությունները:

«ԱՄՆ վարչակազմը վաղուց այն կարծիքին է, որ առավել կարևոր է, որ Իրանը ներկայումս չի շարունակում  միջուկային զենքի հետ կապված գործունեությունը և չի շարունակի դրանք նաև ապագայում»,- նշում է Քերին:

Իրանիմիջուկայինծրագրիշուրջ հունիսի 30-ին Վիեննայում կայանալիք հանդիպումը կհանդիսանա բանակցային գործընթացի կարևոր անջրպետ՝ բյուրեղացնելով հարցի հանգուցալուծման շուրջ կողմերի դիրքորոշումները և փոխզիջումնային համաձայնության համար անհրաժեշտ դիվանագիտական ճկունությունը:

 http://www.nytimes.com/2015/06/17/world/us-could-lift-sanctions-before-iran-accounting.html?_r=1

Հասմիկ Այվազյան