Մասնագետները նոր մեդիայի կարգավորումը տեսնում են կրթման ու ինքնակարգավորման զարգացման մեջ
Տեղեկատվական անվտանգության մասնագետ Տիգրան Քոչարյանը կարծում է, որ նոր մեդիաների ոլորտի իրավական կարգավորումը պետք է իրականացնել` հաշվի առնելով մեր ազգային առանձնահատկությունները, աշխարհագրական դիրքը: Այս մասին Տիգրան Քոչարյանը խոսեց Հայկական ինտերնետ կառավարման առաջին համաժողովի ժամանակ, նոր մեդիային նվիրված քննարկման ընթացքում: Նրա խոսքով` այդ մեխանիզմների բացակայությունը պայմանավորված է նրանով, որ իրավաբանական ոլորտը չի հասցնում ամրագրել տեղեկատվական աշխարհում տեղի ունեցող զարգացումները:
«Երբ իրավական կարգավորումներ մշակվեցին ավանդական լրատվամիջոցների համար, հայտնվեցին բլոգները, հետո սոցիալական ցանցերը, այժմ էլ զանգվածային ապատեղեկատվություն տարածողներն են: Այսպես, իրավական դաշտը «վազում» է տեխնոլոգիաների հետևից ու չի հասցնում»,- ընդգծեց Տիգրան Քոչարյանը:
Անդրադառնալով ռազմական դրության պայմաններում տեղեկատվության հաղորդման առանձնահատկություններին` բանախոսը նշեց, որ եթե հարցը վերաբերում է մարդու կյանքին, տվյալ դեպքում` զինվորի, սահմանամերձ տարածքներում ապրող բնակիչների, և ապատեղեկատվությունը բերում է նրան, որ մարդը տուժում է, ուրեմն դրանով պետք է անմիջականորեն երկրի Ազգային անվտանգության ծառայությունը զբաղվի: «Նման պայմաններում հակառակորդի համար մեկ խնդիրը խուճապ տարածելն է, եթե դա անում են հայկական լրատվամիջոցները, ուրեմն նրանք չեն կարող շարունակել գործել»,- կարծ իք հայտնեց Տիգրան Քոչարյանը:
Շարունակելով խոսքը նոր մեդիաների առանձնահատկության վերաբերյալ` Տիգրան Քոչարյանը նկատեց, որ ներկայում կարևորվում է ավելի շատ տեղեկատվության տարածման ձևը, քան աղբյուրը:
«Սովորական մարդուն չի հետաքրքրում, թե ինքը որ լրատվամիջոցն է կարդում. տեղեկատվությունը սպառողին հասցնելու պայաններն են կարևոր, ոչ թե աղբյուրը: Մարդիկ կարդում են այն, ինչ «Ֆեյսբուք»-ն ու ընկերներն են առաջարկում: Եթե, որպես լրատվամիջոց, «Ֆեյսբուք»-ում ունես մեծ էջեր ու կարողանում ես տարածել արագ, դու շահում ես»,- նշեց նա:
Դաշտի կարգավորման խնդրին անդրադառնալով` Տիգրան Քոչարյանը նկատեց, որ աշխարհում ու Հայաստանում նոր մեդիայի զարգացումն իրականանում է չկարգավորված համակարգում, գործընթացները գնում են դեպի քաոս:
«Լուծումներ կան, բայց մեկ միասնական լուծում չկա: Մեր պարագայում պետք է հաշվի առնել ազգային առանձնահատկությունները, աշխարհագրական դիրքը ու լրատվական ու իրավական համակարգը կառուցել ազգային անվտանգության պահանջի, ոչ թե միջազգային փորձի հիման վրա»,- շեշտեց Տիգրան Քոչարյանը:
ՀՀ տարածքային կառավարման և արտակարգ իրավիճակների նախարարության փրկարար ծառայության տնօրենի տեղակալ Նիկոլայ Գրիգորյանը, ով ևս մասնակցում էր քննարկմանը, նկատեց, որ արտակարգ իրավիճակներում պետք է գործի պետական կարգավորումը` սահմանափակելով բոլոր տեսակի ազատությունները: Մնացած դեպքերում` ըստ Նիկոլայ Գրիգորյանի, պետք է գործի ինքնակարգավորման սկզբունքը: Նա նշեց, որ որոշ լրատվամիջոցներ և այդպիսի հավակնություններ ունեցող աղբյուրներ իրենց գործունեությամբ անվստահության մթնոլորտ են ստեղծել գրավոր խոսքի նկատմամբ:
«Բոլորին խորհուրդ կտայի, որ միասին լծվենք մի գործի, որ կոչվում է լրատվամիջոցների կրթում: Սխալ սկզբունքներով աշխատող լրատվամիջոցների մեծ մասը ոչ թե կաշառված է, այլ անգրագետ, նրանց կրթելու, դաշտում լավ օրինակներ ցույց տալու անհրաժեշտություն կա»,- ընդգծեց Նիկոլայ Գրիգորյանը:
Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանի վստահեցմամբ` մարտահրավերներ կան թե հին, թե նոր մեդիայի դաշտում: Նրա դիտարկմամբ` կոնֆլիկտ է առաջանում, երբ երկու շահեր բախվում են իրար: «Առաջինը հանրային շահն է, որ ցանկացած տեղեկատվություն արագ ու ազատ տարածվի, հնարավորինս լայն շերտի համար հասանելի լինի: Բայց կան նաև ֆիզիկական ու իրավաբանական անձանց շահերը, որոնք կարող են տեղեկատվության անագրել տարածման դեպքում խախտվել»,- փաստեց Բորիս Նավասարդյանը:
Նրա դիտարկմամբ` զանգվածային լրատվության տարածումը վերահսկելու արդյունավետ միջոց է կամավոր ինքնակարգավորումը, երբ տեղեկատվական դաշտի բոլոր խաղացողները կամավոր միանում են որոշակի նորմերի:
«Շատերը, իհարկե, չեն ցանկանա միանալ, դրա համար պետք է համակարգ, որը ցույցը կտա` ով է միացել, իսկ այդ տեղեկատվությունը հասանելի կլինի հանրության համար, որպեսզի այն իմանա` որ լրատվամիջոցին կարելի է վստահել, որին` ոչ: Այստեղից գալիս է մեդիագրագիտության խնդիրը. մարդիկ պետք է հասկանան` ինչպես տարանջատել պատասխանատու ԶԼՄ-ին ոչ պատասխանտուից»,- հայտնեց մասնագետը:
Բորիս Նավասարդյանը, խոսելով համացանցային մեդիայի տիրույթում հեղինակային իրավունքի պաշտպանության մասին` նշեց, որ իրավական արգելափակումներով հարցը չի լուծվում, քանի որ շրջանցման հնարավորությունները միշտ ավելի մեծ են լինում:
«Այստեղից ռոմանտիկ գաղափար է առաջ գալիս, որ պետք է համագործակցել հիմնական սոցիալական ցանցերի ու որոնման համակարգերի հետ, որպեսզի օրիգինալ ստեղծագործություն ստեղծողները խրախուսվեն»,- ասաց Բորիս Նավասարդյանը:
Սեպտեմբերի 7-8-ին անցկացվում է Հայկական ինտերնետ կառավարման առաջին համաժողովը: Երկօրյա համաժողովի ընթացքում սպասվում են զեկույցներ Հայաստանի հանրային թվային գրադարանի, իրերի ինտերնետի, ինտերնետում երեխաների պաշտպանության, մտավոր սեփականության և ինտերնետի նյութերին անարգել հասանելիության թեմաներով:
