Առնո Բաբաջանյան․ «Օմսկում կերած խաշին խաշ չի հասնի»
Միշտ այսպես էր դիմում ինձ Առնո Բաբաջանյանը մեր հանդիպումների ժամանակ։ Այդ նախադասությունը կարծես դարձել էր մեծ շփման գաղտնաբառը։
... Հիրավի, հիանալի խաշ էր:
1978 թ․ մեծ շուքով նշվեց Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանի կազմի մեջ մտնելու 150-ամյակը։ Հայ արվեստի, գիտության ու գրականության գործիչների մի քանի խմբեր հյուրնկալվեցին Ռուսաստանի Դաշնության մի շարք քաղաքներում։ Խմբերից մեկն էլ մեկնեց Օմսկ, ապա՝ Ուլյանովսկ։ Այդ խմբի ճամփորդությունը լուսաբանելու էի ես՝ «Արմենպրեսի» հատուկ թղթակիցս։ Արվեստի աշխատողների խմբից բաց, կային նաև պաշտոնական պատվիրակություններ։ Մեր խմբի նման պատվիրակությունը գլխավորում էր Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության նախագահի առաջին տեղակալ Հովհան նես Բաղդասարյանը, որին Ուլյանովսկում փոխարինեց Ռոբերտ Արզումանյանը։ Արվեստագետների մեր խմբում էին Առնո Բաբաջանյանը, Գեորգի Մինասյանը, Ֆլորա Մարտիրոսյանը, Թաթուլ Ալթունյանի անվան անսամբլի մի քանի մենակատարներ, Հայաստանի կամերային և հեռուստապետկոմի էստրադային նվագախմբերը, մի քանի նկարիչներ և․․․ Էլ չեմ հիշում։
Օմսկի նկարիչները մի այնպիսի հոգատարություն ու հյուրասիրություն էին հանդես բերում մեր նկատմամբ, որի համեմատությամբ անգամ խամրում էր մեր՝ հայերիս, ավանդական հյուրասիրությունը։
Մի անգամ, առավոտյան ժամը 4-ին մոտ, ես և «Արմենպրեսի» ֆոտոխրոնիկայի վարիչ Սուրեն Խոսրոևը վերադառնում էինք նման միջոցառումից։ Հասկանալի է, որ մի քիչ գինովցած էինք, հատկապես Սուրեն Արամիչը, ով դժվարանում էր գտնել դռան բանալու անցքը։ Այդ պահին մեզ մոտեցավ մի տղամարդ և սկսեց բացել իմ համարի կողքի սենյակի դուռը։ Հայ էր․․․
- Մենք, որ այս ուշ ժամին ենք վերադառնում հասկանալի է, իսկ դու ու՞ր էիր, մարդ Աստծո։
- Խաշ էի եփում,- անտարբեր ասաց անծանոթը։
Սուրիկը խաշի անունը լսեց և ․․․ անմիջապես սթափվեց։
- Իսկ կարելի՞ է այդ խաշը ճաշակել,- հարցրեց նա։
- Իհարկե, հենց ձեզ համար էլ պատրաստել ենք։
Պարզվեց, որ այդ մարդըԿիրովականի «Կարս» ռեստորանի շեֆ- խոհարարն է։ Մենք նոր իմացանք, որ «Հայկական դեսանտի» կազմում կային նաև մի խումբ խոհարարներ, ովքեր տեղացիներին ծանոթացնելու էին հայկական խոհանոցին։
- Գնացեք այսինչ ռեստորան և ճաշակեցեք մեր ավանդական խաշը,- ասաց կիրովականցի խոհարարը,- ես ում հարկն է կնախազգուշացնեմ։ Իսկ հիմա թողեք գնամ մի քիչ քնեմ։
Ես և Խոսրոևը «հավաքեցինք» մեր խաշընկերների թիմը։ Սուրիկը զանգ տվեց կամերայինի թավջութակահար Բենիկին, ես հեռաձայնեցի Առնո Բաբաջանյանին։
- Առնո Հարությունովիչ, խաշ կուտե՞ս,- հարցրի քնաթաթախ Բաբաջանյանին։
- Այ տղա, էս ուշ ու մութ ժամին, էն էլ Օմսկում, խաշ որտեղի՞ց։
- Առնո Հարությունովիչ, խաշը այս ուշ, ավելի ստույգ, առտվան այս ժամին են ուտում։ Ասա, ուզում ես, թե՞․․․
Իհարկե, ուզեց։ Հետո ես արթնացրի Հովհաննես Բաղդասարյանին, նա էլ զարմացավ, բայց ինքն էլ ուզեց։
-Իսկ Ռեմա Սվետլովային կարելի՞ է կանչել, նա խաշ շատ է սիրում,- հարցրեց մեր պատվիրակության ղեկավարը։
- Հովհաննես Մինայիչ, Առնոն էլ է լինելու։ Երևի Ռեմա Խրիստաֆորովնան իրեն մի քիչ վատ զգա, Առնոյին գիտեք․․․
Հովհաննես Բաղդասարյանին, որպես հայաստանյան կառավարական պատվիրակության ղեկավարի, դժվար չէր մարզկոմի գարաժի հերթապահից երկու մեքենա խնդրել։
Մեր խաշասեր խումբն ուղիղ ժամը յոթին ռեստորանում էր։ Մեզ արդեն սպասում էին կիրովականցի երկու խոհարարներ, ում քնից հանել էր նրանց շեֆը։
«Խաշակերության» մանրամասները բաց եմ թողնում։ Դրանք ոչնչով չէին տարբերվում մեր ավանդական նման արարողություններից։ Ոչնչով, եթե հաշվի չառնենք, որ սեղանապետը Առնո Բաբաջանյանն էր՝ իր հումորախառն կենացներով, անեկդոտներով, որոնք երբեմն- երբեմն, ասենք ինչ երբեմն՝ ամբողջ ընթացքում ընդմիջարկվում էին․․․ դե Առնոյին գիտեք։
Կիրովականցի խոհարարներն առաջարկեցին ավանդույթը չխախտել և խաշը շարունակել խորովածով, բայց մենք, հատկապես Հովհաննես Բաղդասարյանը, ով առավոտյան մարզկոմում գործ ուներ, «մեծահոգաբար» հրաժարվեցինք։ Մինչ մենք «չեմուչում» էինք անում, ռեստորան եկավ մեր գիշերային ծանոթ շեֆ- խոհարարը։ Տեսնելով Առնո Բաբաջանյանին՝ նա մոտեցավ մեր սեղանին և արդեն պաշտոնապես հրավիրեց երեկոյան գալ Օմսկում գործող «Կարս» ռեստորան և համտեսել Լոռվա աշխարհի մեր ազգային ճաշատեսակները։
Հա, Սվետլովայի համար էլ խաշ տարանք․․․ Ահա այսքանը Առնո Բաբաջանյանի հետ իմ խաշ ուտելու մասին։
