Վենեսուելայում տնտեսական ճգնաժամը հաղթահարելու միակ ելքն իշխանափոխությունն է

Վենեսուելայի տնտեսական ցուցանիշների նոր «ռեկորդներն» օրեցօր ավելի են նվազեցնում նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյի հանդեպ ժողովրդի վստահությունը։ Մադուրոն երկու տարի շարունակաբար ժխտում էր, որ երկիրը պատմության մեջ գրանցված վատթարագույն տնտեսական ճգնաժամի մեջ է։ Տարեսկզբին, երբ իրավիճակն արդեն դուրս էր եկել վերահսկողությունից, Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն հայտնեց ազգային արժույթի 58.73%-ով (6.3-ից մինչև 10 բոլիվար 1 ԱՄՆ դոլարի դիմաց) արժեզրկման մասին:

Հունվարի կեսերին նախագահը երկրում արդեն արտակարգ տնտեսական իրավիճակ էր հայտարարել։ Երկրի խորհրդարանը նախագահին երկու ամիս արտակարգ լիազորություններ է շնորհել տնտեսական ճգնաժամին դիմակայելու լուծումներ գտնելու համար։ Հարավամերիկյան Notimerica պորտալի հաղորդմամբ՝ վերջերս նախագահ Մադուրոն Ձեռնարկատիրական սոցիալիստական ​համակարգ ու Ազգային արտադրողական կորպորացիա ստեղծելու վերաբերյալ հայտարարությամբ է հանդես եկել։ Ձեռնարկատիրական այս նոր մոդելը իրենից ենթադրում է եկամտի, ֆիանսավորման, արտադրողականության վերահսկողություն։

Վենեսուելան ունի աշխարհում ամենամեծ նավթային պաշարները, սակայն նավթի գների հսկայական անկման հետևանքով վերջին 18 ամիսների ընթացքում երկրի եկամուտները 60%-ով կրճատվել են (նավթի արտահանումից ստացված եկամուտները Վենեսուելայի ընդհանուր եկամտի 95%-ն են կազմում) ։

Չնայած այն հանգամանքին, որ Վենեսուելան Լատինական Ամերիկայում նաև առաջատար է իր ոսկու պաշարներով (361 տոննա), Վենեսուելայում գրանցվել է ոչ միայն երկրի պատմության մեջ, այլև ողջ աշխարհում ամենամեծ ինֆլացիան՝ 181%: ՀՆԱ-ն մեկ տարվա ընթացքում նվազել 5,7%-ով, իսկ պարենամթերքի դեֆիցիտը հասնում է 87 %-ի։

Իսպանական El País պարբերականի փոխանցմամբ՝ նավթի առաջարկը պատմական առավելագույնի է հասել, սակայն գինը մեկ ու կես տարվա ընթացքում 70% -ով նվազել է։ Գների կայունացման նպատակով, Վենեսուելան, որ Էկվադորի հետ միակ լատինամերիկյան երկիրն է ՕՊԵԿ-ում, երեք ամենախոշոր նավթ արդյունահանող երկրների հետ՝ Սաուդիան Արաբիա, Կատար և Ռուսաստան, համաձայնության է եկել նավթի արդյունահանումը սառեցնելու շուրջ։ Սակայն այս գործարքը դժվար թե լուրջ հետևանքներ ունենա։ Գնի վրա այն սահմանափակ ազդեցություն կթողնի, քանզի նավթի խոշորագույն արտահանողներից է նաև ԱՄՆ-ն, իսկ Վենեսուելայի և ԱՄՆ-ի հարաբերություններում առաջացած ճգնաժամը գնալով ավելի խորանում է:

Երկու երկրների հարաբերությունները կարող են ավելի սրվել, քանի որ Մադուրոն տնտեսական ճգնաժամի հաղթահարման համար դիմեց Ռուսաստանի օգնությանը: Փետրվար ամսվա ընթացքում ռուսական «Ռոսնեֆտ» խոշորագույն նավթային ընկերության ներկայացուցիչները Վենեսուելայի PDVSA պետական նավթընկերության հետ պայմանագիր կնքեցին $ 500 մլն-ի չափով լրացուցիչ ներդրման վերաբերյալ:

Ունենալով ամերիկամետ դիրքորոշում՝ Վենեսուելայի ընդդիմադիր կոալիցիան՝ Խեսուս Տոռեալբայի ղեկավարությամբ, հավանություն չի տալիս նախագահի նմանատիպ քայլերին, հատկապես, երբ դրանք չեն տալիս էական արդյունքներ:

Վենեսուելայի ազգային ասամբլեայի խոսնակ Էնրի Ռամոս Ալլուպը կոչ է արել Մադուրոյին չեղյալ համարել ստանձնած արտակարգ լիազորությունները: Ասամբլեայի նմատատիպ կոչերն արձագանք չեն ստանում Գերագույն դատարանի կողմից, քանի որ դատավորների մեծ մասը նշանակված են կամ Մադուրոյի, կամ նրա նախորդի՝ Ուգո Չավեսի կողմից:

Փաստորեն, տնտեսական ճգնմաժամը կարգավորելու փոխարեն, օրըստօրե ավելի է լարվում նախագահի և խորհրդարանում մեծամասնություն կազմող ընդդիմության միջև հարաբերությունները։ Վենեսուելայում շատերը կարծում են, որ տնտեսական ճգնաժամը հաղթահարելու միակ ելքը՝ իշխանափոխությունն է:

Անի Գասպարյան