Կյանքը Մոնթեից առաջ եւ Մոնթեից հետո. հարցազրույց Սեդա Մելքոնյանի հետ

Armradio.am-ը գրում է.

Ամեն անգամ, երբ հնարավորություն եմ ունենում զրուցելու ազգային հերոս Մոնթե Մելքոնյանի այրու` Սեդա Մելքոնյանի հետ,  մտքերս խառնվում են իրար, հարցերս նույնպես: Հարցազրուցի պահին մոռանում եմ, թե  ինչ հարցերի վրա պետք է շեշտադրում կատարեմ….

Սեդա Մելքոնյանը այն անձանցից է, ում  կարող ես լսել ժամերով ու չհոգնել: Ամեն անգամ հարցազրույցն ավարտելիս հեռանում եմ  ոչ թե ընկճված   հոգեվիճակով, այլ՝ միայն ոգևորված: Հերթական հանդիպումս Սեդայի հետ  հենց այդ նոտայով էլ ավարտվեց. մոտ 2 ժամ տևած հարցազրուցից հետո առաջին անգամ չգիտեի ինչպես եմ նյութը կառուցելու , այնքան բան կար փոխանցելու:

Սեդան Հեռավոր ԱՄՆ-ից ժամանել էր մասնակցելու Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի ոգեկոչման միջոցառումներին: Այն նահանգում, որտեղ բնակվում է Սեդան,  շատ քիչ հայեր են բնակվում և իրեն մտատանջում էր թե ի՞նչ է  անելու ապրիլի 24-ին: Բայց ինչպես նշում է,իրեն անմիջապես օգնեց որդին՝ ասելով. «Մամա, գիտե՞ս,  դու պիտի գնաս Հայաստան»։

Մեր զրուցը բաժանեցիքն մի կյանքը Մոթեի հետ ու Մոթեից հետո: Սկսեցինք Շուշից։ Բոլորը հասկանում էին, թե ինչքան կարևոր է Շուշիի ազատագրումը և Մոնթեն էլ բացառություն չէր: Սակայն  Մոնթեն չկարողացավ մասնակցել Շուշիի ազատագրմանը, քանի որ  Արկադի Տեր-Թադևոսյանը մտավախություն ուներ, որ հնարավոր է հակահարձակում լինի և խորհուրդ է տալիս Մոնթեին մնալ Մարտունիում, որպեսզի այդ դեպքում պատրաստ լինեին դիմակայելու։

«Ես հանրակացարանում էի ապրում այդ ժամանակ ու հիշում եմ՝ առավոտյան 3-4-ի կողմերը պահակն ինձ արթնացրեց ու ասաց. «Սեդա, քեզ զանգում են»: Վազելով իջա ներքև, Էդիկն էր Բաղդասարյան: Ինքը մասնակիցն էր ազատագրման, հասել էր Լաչին ու ասաց. «Սեդ, Լաչինում ենք»: Շատ հուզված էինք բոլորս: Հետո ես գնացի Արցախ ու Մոնթեի հետ բարձրացանք Շուշի՝ առաջին անգամն էր դա:Մոնթեն ու ես մտանք ներս։ Եկեղեցին ամբողջությամբ հողոտ էր, դատարկ արկղեր կային այստեղ ու այնտեղ: Մեր այցի ժամանակ մի տղամարդ սյուներից մեկի ետևում հեկեկում էր ու ակամայից վատ զգացինք, որ խանգարում ենք նրան»:

Պատերազմի տարիներին  բոլորին առաջնորդում էր մեկ գաղափար՝ օր առաջ ազատագրել հայրենի  հողը թշնամուց: Նրանք այդ ժամանակ չէին էլ կարող պատկերացնել, որ օրերից մի օր հայտնվելու էին բարիկադի մյուս կողմում: Այսօր շատ ազատամարտիկներ հենց այդպիսի իրավիճակում են հայտնվել ,քաղաքական հայացքների, իշխանությունների հետ չհամաձայնվելու համար:

Երբ Սեդայից հարցրեցինք այդ ազատամարտիկների մասին,մասնավորապես Ժիրայր Սեֆիլյանից , ասաց. «Եթե մի բան անում ես՝ ակնկալիք դրա դիմաց չպետք է ունենաս։ Մոնթեի կենսակերպն էլ դա էր: Այդպես չէին կարող լինել նաև շատ տղաներ, այսինքն՝  «դու»  լինելու համար, երբ քեզ շնորհակալություն են հայտնում, մի քիչ տարօրինակ ես զգում:Ես Ժիրայրին անգամ չեմ ճանաչել պատերազմի օրերին, բայց  ինչ խոսք՝ ամեն մի զինվոր, որ պատրաստ էր ամեն ինչ մի կողմ դնել՝ ուսում, գործ, ընտանիք և այլն և գնալ շատ մեծ առաջնահերթություն ներկայացնող այդ պատերազմին, իհարկե ամենաբարձր աստիճանի վրա պետք է դրվի որպես մարդ: Որովհետև այդ առաջնահերթությունը ամեն մարդ չէ, որ գիտակցում էր: Իհարկե, կային տարբեր տեսակի տղաներ, բայց փաստը մնում է այն, որ նրանք գնացին ու շատ բան թողեցին հետևում:: Այս մարդիկ են մեզ պահել և մենք պետք է պահանջենք, որպեսզի այդ տղաները գնահատվեն: Ի վերջո՝ դա պետք է գիտակցենք մենք։ Հո այդ մարդը չի՞ պահանջելու, որ իրեն լավ վերաբերվեն. այն մարդիկ, ում համար ինքը պայքարել է, նրանք պետք է ապահովեն գնահատված լինելը»։

Շարունակությունը` այստեղ: