Ադրբեջանի իշխանությունները ստիպված կլինեն դրամատիկ փոփոխություններ իրականացնել

Ադրբեջանի իշխանությունները վերջին տարիներին սկսել են անիմաստ գումարներ վատնել միջազգայի նշանակություն ունեցող միջոցառումների վրա՝ ուշադրություն չդարձնելով այն ազդանշաններին, որ Ադրբեջանի տնտեսությունը մոտ ապագայում կարող է ճոճվել:

Ադրբեջանի ֆիսկալ խոցելիության վառ ապացույցը օգոստոս ամսին առևտրային բանկերի կողմից արտարժույթի վաճառքի դադարեցումն էր, հատկապես խոսքը գնում էր ԱՄՆ դոլարի մասին: Այս շաբաթների ընթացքում դոլարի հանդեպ պահանջարկը մեծացավ, որն էլ իր հերթին հանգեցրեց Ադրբեջանի ազգային արժույթի՝ մանաթի արժեզրկմանը: Նման պատկերը տեսնելուց հետո շատերի մոտ վախ կար, որ իշխանությունները 2015թ սկսած ազգային արժույթի՝ մանաթի երրորդ արժեզրկումը կիրականացնեն:

Համեմատության կարգով պետք է նշել, որ եթե 2015թ 0.78 մանթը հավասար էր $1, ապա 2016թ դրությամբ՝ 1.66 մանաթը հավասար է $1:

Ակնհայտ փաստեր կան առ այն, որ պետական բյուջեն լուրջ ռիսկի տակ է գտնվում: Համաձայն Fitch Ratings միջազգային վարկանիշային գործակալության՝ Ադրբեջանի իշխանությունները դադարեցրել գումարներ տրամադրել ենթակառուցվածքների և այլ ծրագրերի իրականացման համար: Ավելին, իշխանությունները հապշտապ սկսել են մասնավորեցման գործընթացները՝ հույս ունենալով, որ այն հավելյալ եկամուտներ կբերի:

Տեղեկություններ են շրջանառվում նաև, որ Ադրբեջանում սովի, դեֆիցիտի ժամանակաշրջան է սկսվել: Տնտեսագետ Վահիգ Մահարամլին նշում է, որ վերջին ժամանակաշրջանում սննդի, գյուղմթերքի գների բարձրացման պատճառները դրանց արտադրությանում դիտարկվող լուրջ նվազումն է: Վերջինս նշում է, որ Ադրբեջանում նկատվում է ներկրման ծավալների աճ, որն էլ ազդում է երկրի ներքին շուկայի վրա:

«Իսկ արտասահմանից ապրանքները գնում են դոլարով: Իր հերթին մանաթի արժեզրկումը մեծ ազդեցություն է ունենում, քանզի մանաթով վաճառելիս դոլարով գնված ապրանքի արժեքը բարձրանում է»,-նշել է վերջինս:

Bloomberg պարբերականի փոխանցմամբ՝ Moody’s վարկանիշային գործակալությունը հայտնել է, որ Ադրբեջանը կարող է ստիպված լինել վերանայել կապիտալի վերահսկման որոշակի ձևաչափեր, քանի որ հետսովետական տարածաշրջանում ամենամեծ արժութային ճգնաժամ ապրող մանաթը, վերականգնման նշաններ ցույց չի տալիս:

Իսկ հեղինակավոր Reuters լրատվական գործակալություն հայտնել է, որ ադրբեջանական բանկերը կիսով չափ կրճատել կամ դադարեցրել են ազատ գներով արժույթի փոխանակումը, քանի որ դոլարի պահանջարկը գնալով աճում է: Դա արվում է մանաթի հերթական դևալվացիայի աճող վտանգը կանխելու համար:

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարել է, որ նավթի արդյունահանումից ստացվող շահույթները կրճատվել են և անհրաժեշտ է տարբեր ապրանքներ արտահանել՝ երկիր արժույթի հոսք ապահովելու համար: Իրավիճակը մեղմելու համար էլ նշել է, որ Ադրբեջանը ներկայումս բարեհաջող հաղթահարում է առկա ճգնաժամը՝ հավելելով, որ նավթ արդյունահանող այլ պետությունների շարքում Ադրբեջանը ամենալավ կարգավիճակում է գտնվում:

Ադրբեջանի իշխանությունները պետք է այլ ուղիներ փնտրեն երկիրն այս վիճակից դուրս բերելու համար՝ կարող են ազատականացնել տնտեսությունը և խթաննեն դիվերսիֆիկացմանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել կախվածությունը էներգետինկ արտահանումից: Սակայն ազատականացումն իր հերթին Ալիևից կպահանջի դրամատիկ փոփոխությունների գնալ:

Հրաչուհի Հայրապետյան