Գունավոր հեղափոխություն. Կործանո՞ւմ թե լուսավոր ապագայի ճանապարհ
21-րդ դարի առաջին տասնամյակում համաշխարհային քաղաքական վերնախավի վախի աղբյուր, իսկ սովորական քաղացիների համար հույսի նշույլ դարձավ գունավոր հեղափոխություն կամ թավշյա հեղափոխություն հավաքական հասկացողությունը:
Մեկ պետության կամ պետությունների խմբի հաղթանակը մյուսների նկատմամբ ոչ միայն կարող է տեղի ունենալ մարտի դաշտում, այլև տնտեսական, քաղաքական, տեղեկատվական զենքի միջոցով:
Գունավոր հեղափոխության գաղափարախոսությունն այնքան էլ ակնհայտ չէ, այդ իսկ պատաճռով այն քննդատության տեղիք չի տալիս: Գաղափարախոսության բացակայության, ինչպես նաև հեղափոխական ուժերի անորոշության պատճառով, իշխանությունների համար դժվար է դառնում հակաքարոզչությամբ զբաղվել:
Մինչև հիմա տեղի ունեցած գունավոր հեղափոխությունների ժամանակ հստակ ծրագիր առաջ չի քաշվել, և դա է նրանց տիպաբանական յուրահատկությունը՝ Վրաստանի 2003թ.-ի «Վարդերի հեղափոխությունը», Ուկրաինայի՝ 2004թ.-ի «Նարնջագույն հեղափոխությունը», Ղրղզստանի 2005թ.-ի «Կակաչների հեղափոխությունը», Ուկրաինայի 2013-2014թ.-ի «Եվրամայդանը»։
Այս երկրներում տեղի ունեցած գունավոր հեղափոխությունից հետո ակնհայտ է դառնում, որ այն առաջին հերթին տեղի է ունենում բողոքի ցույցերի միջոցով: Գրեթե միշտ հասարակությունը ունենում է բողոքի ցույց անելու էներգիա, այն չի կարող լինել զրոյական ոչ մի սոցիալական համակարգում: Եվ այս ցույցերը միտումնավոր կարելի է բորբոքել և խթանել: Գունավոր հեղափոխություն իրականացնողները հենց նման սցենարի վրա են տոկոսադրույք կատարում: Նրանց գաղափարախոսությունն այն է, որ միշտ էլ կա ինչ-որ մի բան, որի միջոցով կարելի է սաստել իշխող ռեժիմին:
Գունավոր հեղափոխության գաղափարախոսության բացակայությունը հնարավորություն է ընձեռում իրական թիրախային ծրագրերը թաքցնել, այն լատենտային բնույթ է կրում:
Գունավոր հեղափոխության քարոզչությանն օգնության են գալիս երկրում առկա ավտոկրատիան, ժողովրդավարական սկզբունքների խախտումն ու կոռուպցիան:
Ի դեպ յուրաքանչյուր գունավոր հեղափոխության հիմքում ընկած է տվյալ երկրի ավտոկրատի և նրա կողմից ղեկավարվող իշխանության բացասական կերպարի դեմ պայքար:
Օրինակ, Եվրամայդանի ժամանակ պայքարը մղվում էր Յանուկովիչի կերպարի դեմ: Յանուկովիչն էլ իր հերթին ընդդիմությանը հնարավորություն էր ընձեռել իրեն քննադատելու: Forbes-ի ամենաբարձր վարձատրվող նախագահների վարկանիշային աղյուսակում ժամանակին Յանուկովիչը զբաղեցրել էր 4-րդ հորիզոնականը:
Գունավոր հեղափոխության համար կատալիզատոր կարող են հանդիսանալ այդ երկրում տեղի ունեցող ընտրությունները, որոնցից հետո ընդդիմությունը հայտարարում է դրանք կեղծելու մասին և կոչերով հանդես գալիս:
Շատ հաճախ գունավոր հեղափոխությունը համարում են մշտական ճանապարհ դեպի լուսավոր ապագա:
Այսպիսով գունավոր հեղափոխությունը քաղաքական զարգացման մի մաս է, սակայն դրա լատենատային բնույթը թույլ չի տալիս իշխող ռեժիմին հավուր պատշաճի պայքար մղել հակառակորդի դեմ:
Հրաչուհի Հայրապետյան
