«Ընդդիմադիր բոլոր ուժերն էլ մեծ ռիսկեր ունեն ընտրական շեմը հաղթահարելու հարցում». «Փաստ»
Интервью
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի ղեկավար, Ազատ Դեմոկրատներ կուսակցության ցուցակով պատգամավորության թեկնածու առաջադրված Ստեփան Սաֆարյանը:
– Պարոն Սաֆարյան, ինչպիսի՞ն է ձեր գնահատականը ձևավորված քաղաքական դաշինքների վերաբերյալ: Դրանք ենթարկվո՞ւմ են քաղաքագիտության սկզբունքներին:
– Ամենևին` ոչ: Բացառությամբ ԵԼՔ–ի, որը հիմնականում քաղաքական կուսակցությունների դաշինք է, մյուս դաշինքներն ակնհայտորեն չեն ենթարկվում որևէ քաղաքագիտական կանոնի: Ծառուկյան դաշինքն ընդհանրապես անձի շուրջ և անձի հասարակական կապիտալի ներքո հավաքված խումբ է: Իսկ ՕՐՕ դաշինքը. սկսած անվանումից, վերջացրած գաղափարախոսական տարբերություններով, ակնհայտորեն կրկին շատ խառը միավորում է` իրեն հարող կուսակցությունների, ուժերի, անհատների` միմյանց հակասող դիրքորոշումներով:
– Եվ այժմ հարցս` քաղաքական գործիչ Ստեփան Սաֆարյանին. ի՞նչն է ձեզ միավորում Ազատ դեմոկրատների հետ:
– Միավորում է այն, ինչը չի միավորել մյուս դաշինքներին: Միավորել է գաղափարական ընդհանրությունը: Չմոռանանք, որ ես եմ եղել «Ժառանգության» բանագնացն այս կուսակցությունների ծրագրերը համադրելու համար: Այնպես որ ծանոթ եմ Ազատ Դեմոկրատների ոչ միայն ծրագրերին, այլև պատկերացնում եմ այդ ծրագրերի տողատակերն անգամ:
Միաժամանակ ինձ համար կարևոր է եղել, թե Ազգային Ժողովում հինգ տարիների ընթացքում ինչպես է քվեարկել Խաչատուր Քոքոբելյանն այս կամ այն կարևոր հարցի վերաբերյալ: Եվ որևէ հակասություն չեմ տեսել այն քաղաքական գծի հետ, որը ես եմ պաշտպանել:
Հետևաբար այդ ընդհանրությունները հիմք ծառայեցին և իմ, և Անահիտ Բախշյանի, և Աշոտ Ղազարյանի, և ընդհանրապես մեր այլ թիմակիցների համար, որպեսզի ընդունելի դիտարկենք հենց Ազատ Դեմոկրատների ցուցակը: Մեզ համար կարևոր է, որ ծրագրային հենքը շատ հստակ լինի, բոլորը նույն կերպ տեսնեն Հայաստանի խնդիրների լուծման ճանապարհը` ներքին խնդիրներից մինչև արտաքին խնդիրներ:
Բանակցությունների ընթացքում քննարկվել են մասնավորապես այս կարգի խնդիրներ, և եկել ենք համաձայնության, որ մեր քաղաքական ընդհանուր գիծը պետք է ռեալ այլընտրանք լինի այս իշխանությունների քաղաքականությանը:
Իսկ նման պոտենցիալ, իրոք, ունի մեր հրապարակած կուսակցական ցուցակը: Որովհետև չունենք ո՛չ կաշկանդվածություն նախկինում իշխանության մաս կազմած լինելու պատճառով, ո՛չ կոմպրոմատների պրոբլեմ ունենք, որ կարողանան մեզ թելադրել ինչ–որ հարցում: Միաժամանակ մեր թիմում ունենք ստրատեգիական միտք կրող անհատներ, ովքեր կկազմեն ու հանրությանը կներկայացնեն մեր համարձակ, շա՛տ համարձակ քաղաքական ծրագիրը:
– Իսկ ընդդիմադիր թևը շանսեր ունի՞ հաղթելու:
– Քաղաքագիտության մեջ կա մի հասկացություն, որը կոչվում է հասարակության կառավարում: Իսկ հասարակության կառավարումը լայն իմաստով երկրի կառավարումը չէ, պետության կառավարումը չէ: Այն բոլոր քաղաքական ուժերի կողմից քաղաքական կյանքի կառավարումն է. յուրաքանչյուրն` իր էլեկտորատի միջոցով:
«Սասնա ծռերի» գործողությունը, ի թիվս այլ բաների, մի բան ցույց տվեց` մեր քաղաքական կյանքում քաղաքական լուծումներ չկային: Որովհետև, եթե լինեին քաղաքական լուծումներ, այդ խումբը հանրային նման ընկալում չէր ունենա: Իսկ մարդիկ նրանց հետևից դուրս եկան այն պատճառով, որովհետև քաղաքական լուծումները չէին աշխատում, մնացել էր հարցի ռազմական լուծումը:
Հետևաբար մի բան միանշանակ կարող եմ ասել` բոլոր քաղաքական ուժերն ունեն լուրջ խնդիր: Նրանք վերջին տարիներին չեն ղեկավարել որևէ քաղաքական խոշոր շարժում: Հիշենք, որ չղեկավարեցին էլեկտրիկ Երևանը: Իսկ ցանկացած կայացած համակարգով երկրում այն կղեկավարեին քաղաքական ուժերը և ոչ թե երիտասարդները:
Ուստի այս պարագայում քաղաքական ուժերը վերին աստիճանի արդյունավետ քարոզարշավ պետք է վարեն ընտրողի համակրանքը շահելու համար: Քանզի մարդիկ, պարզ ասած, խռովված են քաղաքական ուժերից, չեն վստահում նրանց: Այնպես որ, այս պահին բոլոր ուժերն էլ մեծ ռիսկեր ունեն ընտրական շեմը հաղթահարելու հարցում:
– Իսկ բացառո՞ւմ եք ֆորս–մաժորը: Թե ամեն ինչ կգնա այնպես, ինչպես իշխանությունն է ուզում:
– Մեր նման երկրները, որտեղ չկա կայացած ժողովրդավարություն, ունեն անկայունության շատ մեծ պոտենցիալ: Ինչպե՞ս կարելի է ֆորս–մաժորի կամ ներքին անկայունության ռիսկը բացառել մի հասարակության մեջ, որտեղ ճնշող մեծամասնությունն աղքատ է կամ ճնշող մեծամասնությունն իրավազուրկ է, և նրա համար օրենքներն այնպես չեն գործում, ինչպես գործում են ընտրյալների համար: Կամ` բացառել ֆորս–մաժորը պատերազմական իրավիճակի դեպքում: Ուստի ոչ կարելի է հաստատել, որ ֆորս–մաժոր կունենանք, ոչ էլ կարող եմ այն բացառել:
Բայց իմ տպավորությամբ հասարակությունը չի ընկալում այս ընտրությունների ողջ կարևորությունը: Դեռևս առկա է ընտրակաշառքային մեխանիզմի կիրառության, ախպերական ճանապարհով հարցերը լուծելու հոգեբանությունը:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
