Բուլղարական պղպեղն ամենևին էլ բուլղարական չէ
Մենք գիտենք, որ...
Քաղցր բուլղարական պղպեղի տեսակը ստացել են Բուլղարիայում: Դրա մասին է վկայում հենց անունը:
Իրականում այդպես չէ:
«Բուլղարական պղպեղ» անվանումը օգտագործվում է միայն նախկին ԽՍՀՄ տարածքի երկրներում: Անգամ բուն Բուլղարիայում այդ բանջարեղենին բուլղարական չեն համարում, ինչքան էլ դա հաճելի հնչի իրենց համար: Բուլղարիայում քաղցր պղպեղին ուղղակի «պիպեր» են կոչում: Ընդ որում, այն նույնկերպ է կոչվում նաև այլ երկրներում: Որոշ եվրոպական երկրներում այն «պապրիկա» են անվանում:
«Բուլղարական պղպեղ» անվանման առաջացման մասին մի քանի վարկածներ կան: Ըստ առաջին վարկածի, 17–րդ դարի վերջին և 18–րդ դարի սկզբին Բուլղարիայից Զապորոժիե և Բեսարաբիա գաղթած բուլղարները իրենց հետ բերել են այս քաղցր պղպեղի սերմերը և սկսել մասսայական աճեցնել: Բուլղարիա պղպեղը մուտք էր գործել Օսմանյան կայսրությունից, որտեղ այն արդեն մշակվում էր: Հետագայում, իհարկե, այս մշակաբույսը տարածվել է Ռուսական կայսրության այլ վայրերում և միաժամանակ տարածվել է նաև «բուլղարական պղպեղ» արտահայտությունը: Ըստ մի այլ վարկածի, 1950–60 – ականներին, երբ Բուլղարիան սոցիալիստական երկիր էր, սկսել է ԽՍՀՄ մեծ քանակությամբ արտահանել իր գյուղատնտեսական արտադրանքը, այդ թվում՝ նաև քաղցր պղպեղ: Խանութներում և շուկաներում վաճառողները ապրանքը նկարագրելու համար ուղղակի նշել են, որ դա «բուլղարական պղպեղ» է, այսինքն՝ այնտեղից բերված: Այսպես էլ հենց այդ անունը տարածվել է: Բացի դա, ԽՍՀՄ–ում պահածոների գործարաններ սովորաբար կառուցել են բուլղարները, որոնք սննդի արդյունաբերության այդ ճյուղի մեծ վարպետներ են եղել: Հենց այդ ձեռնարկություններում էլ սկսել են պահածոյացնել քաղցր պղպեղը: Ուղղակի նշենք նաև, որ բուն Բուլղարիայում պղպեղը շատ բարձր է դասվում: Այն ամենուրեք է: Վաճառվում է ինչպես թարմ, այնպես էլ չորացված կամ պահածոյացված վիճակում:
Իսկ ընդհանրապես, քաղցր պղպեղը Կոլումբոսն է Եվրոպա բերել Ամերիկայից: Հնէաբանական պեղումները հաստատում են, որ դեռևս մեր թվարկությունից առաջ 6–րդ հազարամյակում այդ բանջարեղենը մշակել են Մեքսիկայում և Պերուում: Ներկայումս պղպեղի վայրի տեսակներ կան Գվատեմալայում և Մեքսիկայում: Եվրոպայում առաջինը քաղցր պղպեղ սկսել են մշակել իսպանացիները և պորտուգալացիները: Ապա նրանց են միացել Ալժիրը , Իտալիան և Միջերկրածովյան այլ երկրները: Չնայած Ռուսաստան քաղցր պղպեղը հասել է 16–րդ դարում, բայց դրա մասսայական օգտագործումն սկսվել է միայն 18–րդ դարից:
Գոյություն ունի պղպեղի մի հետաքրքիր տեսակ՝ Piper methysticum (Կավա–կավա, կամ էլ` հարբեցնող պղպեղ): Այս տեսակի դեպքում օգտագործում են պղպեղի արմատները: Պոլոնեզացիները ավելի քան 2000 տարի ծամում են այդ պղպեղի արմատները: Կավա–կավայից պատրաստված թեյը ունի տոնուսավորող և հանգստացնող հատկություն, այն շատ տարածված է Ամերիկայում: Բժշկությունում դրանից պատրաստում են հանգստացնող և քնաբեր թուրմ: Սակայն այն օգտագործելը ներկայումս շատ երկրներում, մասնավորապես՝ Ռուսաստանում և Ուկրաինայում, արգելված է: Բանն այն է, որ կավա– կավայի էքստրակտը պետք է պատրաստվի որպես լուծիչ օգտագործելով սպիրտ, էթանոլ կամ ացետոն, ինչն էլ հենց վտանգավոր ազդեցություն է ունենում լ յարդի վրա:
