Վստա՞հ եք, որ ամեն ինչ գիտեք այդ «պարզ» պարսատիկի մասին
Պարսատիկը (պարսկերեն` պարսետ , պահլավերեն՝ pars — կապ, կապիչ բառից) ձեռանետ հնագույն զենքի տեսակ է։ Այն պատրաստվել է կաշվե փոկից (նաև բրդյա կամ բուսական թելերից), որի լայնացող միջնամասում դրել են քար կամ կապարագունդ։
Պարսատիկը թափով պտտեցնելով գլխավերևում և մի ծայրը բաց թողնելով՝ պարունակությունը նետել են դեպի նշանակետ։
Պարսատիկ գործածել են ինչպես որսորդության ժամանակ, այնպես էլ հին աշխարհի (Եգիպտոս, Իրան, Հունաստան, Հռոմ, Հայաստան և այլն) և միջնադարյան մի շարք երկրների զորաբանակներում։
Պարսատիկով շուրջ 500 մետր տարածությունից կարելի էր լրջորեն վնասել անգամ զրահավոր հակառակորդին։ 16- 17-րդ դարերից եվրոպական երկրներում սկսել են պարսատիկներ գործածել նռնակներ նետելու համար։ Իր ներկա տեսքով պարսատիկի գյուտի հեղինակությունը վերագրվում է Լեոնարդո դա Վինչիին, որն այն ներկայացրել է իր նկարազարդումներում:
Նշենք, որ վերջինս հորինել է բազմաթիվ մեխանիզմներ և սարքեր: 15-16-րդ դարերում ռետինը դեռևս հորինված չի եղել, ուստի դա Վինչիի պարսատիկում օգտագործվել էր սովորական պարան, բայց սարքն, այնուամենայնիվ, ինքնին զգալիորեն տարբերվում էր այն պարսատիկից, որի մասին մենք այժմ գիտենք:
Դա Վինչիի նախագծածը մի բարդ մեխանիզմ էր, որը բաղկացած է գլաններից, պարաններից, զսպանակներից և այլն: Այս մեխանիկական սարքը բավականին դժվար էր պատրաստել, ուստի և զարմանալի չէ, որ սրա մասին մոռացվել է ռետինի գյուտից հետո:
Ժամանակակից պարսատիկի պատմությունը սկսվել է միայն 19-րդ դարի սկզբից:
Դա պայմանավորված էր կաուչուկի վուլկանացման հայտնաբերմամբ: 1839 թվականին ամերիկացի գիտնական Չարլզ Նելսոն Գուդյեարը հորինել է այդ մեթոդը և արտոնագրել այն 1844 թվականին:
Այդ ժամանակվանից ի վեր պարսատիկները ձեռք են բերել առաձգական լարան ունեցող երկեղջյուր բռնակով ներկայումս հայտնի իրենց տեսքը:
Նմանատիպ պարսատիկանման մեխանիզմներ օգտագործել են դիվերսանտները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ: Սրանք, այսպես կոչված, ռետինե «արբալետներ» էին, որոնց մեջ կշիռն ու չափերը նվազեցնելու համար զսպանակների փոխարեն օգտագործվել են ռետինե լարաններ:
Ինքնաշեն պարսատիկն ունի պարզ կառուցվածք, և բաղկացած է ընդամենը երկու բաղկացուցիչ տարրերից ՝ երկեղջյուր բռնակից (սա, ըստ էության, սարքի կորպուսն է) և ռետինե լարանից, որը կոչվում է նաև գոտի կամ ձգան (օգտագործվում է նետվող առարկային արագացում հաղորդելու համար):
Ժամանակակից սպորտային և որսորդական պարսատիկները հաճախ ունենում են հարմարավետ «ատրճանականման» բռնակ, ձեռքի հենման մաս, հավասարակշռիչ, կայունացման հակակշիռներ, նշանակետ կամ լազերային նշանակետի տեղադրման դաշտ:
Հզոր պարսատիկները, որոնք կրակում են 2-ից 7 գրամանոց կապարե գնդակներ, հնարավորություն են տալիս միջինը 100-120 մետր վայրկյան արագությամբ գնդակը հասցնել 350-400 մետր հեռավորության, ընդ որում՝ նշանառու կրակ կարելի է իրականացնել 40 մետր հեռավորությունից:
Ուղղակի ճշմարտության համար նշենք, որ հավասարակշռիչների և կայունացման հակակշիռների առկայությունը մեծացնում են այս պարսատիկի չափերը և կշիռը, որը և անհարմարություններ է առաջացնում:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը
