Ինչո՞ւ ներդրումներն այդպես էլ չհոսեցին Հայաստան. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Իշխանափոխությունից հետո մարդկանց մոտ հույսեր արթնացան, թե երկրի տնտեսական զարգացումը նոր փուլ է թևակոխելու, և օտարերկրյա ներդրողներն իրար հերթ չեն տալու մեր երկրում ներդրումներ կատարելու համար։ 

Իսկ անցած տարվա աշնանը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարում էր արտահերթ ընտրությունների անցկացման անհրաժեշտության մասին՝ որպես դրա համար հիմնավորում ներկայացնելով նաև ներդրումների բացակայությունը։

Սակայն դեկտեմբերին ընտրությունները տեղի ունեցան, Փաշինյանին հաջողվեց ստանալ ձայների ճնշող մեծամասնությունը և կառավարություն ձևավորել, որն արդեն ինն ամիս է, ինչ աշխատում է, սակայն այդպես էլ ներդրումները չեկան։ 

Թերևս ներդրումների բացակայությունն է պատճառը, որ Փաշինյանը ստիպված է լինում նորից բացում կատարել այն գործարանների և հիմնարկների համար, որոնց բացումը մեկ անգամ արդեն տեղի է ունեցել նախկինում, և որի մասին մամուլը բազմիցս գրել է։

Քանի որ ներդրումների հոսքը հնարավոր չի լինում ապահովել, տեղաշարժ ցույց տալու համար Փաշինյանն իր ֆեյսբուքյան էջում կիսվում է միայն մանր ձեռնարկատերերի հաջողության պատմություններով, որին հասնելու գործում ներկայիս կառավարությունը որևէ լումա չի ունեցել։

Ներկայումս Հայաստանի համար խնդիր է ոչ միայն օտարերկրյա ներդրումների հոսքը ապահովելը, այլև ներդրումների արտահոսքը կանխելը, ներքին ներդրողներին փայփայելը, այլ ոչ թե հիվանդագին մոլուցքով ի դեմս բոլոր նրանց անընդհատ խաբեբաներ տեսնելը։

Մասնագետների համոզմամբ, դարձյալ ներդրումների բացակայությամբ է պայմանավորված, որ վարչապետ Փաշինյանը մեծապես շահագրգռված է Ամուլսարի ոսկու հանքի շահագործմամբ, քանի որ հանքի փակման դեպքում «Լիդիան» ընկերությունը խոստանում է դիմել արբիտրաժային դատարան և փոխհատուցում ստանալ Հայաստանից։

Իսկ այս գործընթացը վատ ազդեցություն կունենա Հայաստանի իմիջի վրա, և ներդրումների արտահոսք տեղի կունենա։

Իսկ ինչո՞վ է պայմանավորված այն, որ ներդրողները ցանկություն չունեն փող դնել մեր երկրում։ 

Առաջին հերթին ներդրումների բացակայությունը կապված է երկրում տիրող քաղաքական անորոշ և անկայուն վիճակով, երբ կարճ ժամանակահատվածում կարող են ընդունվել միմյանց հակադիր և տարերային որոշումներ, կարող են ճնշումներ բանեցվել տնտեսվարողների նկատմամբ, երբ պարբերական և բեմականացված արհեստական ստուգումների արդյունքում խաթարվում է տնտեսվարողների գործունեությունը։

Բացի այդ, բարվոք չէ նաև Հայաստանի ներդրումային միջավայրը։ Կառավարությունը չունի ներդրումների խրախուսման հստակ ռազմավարություն։ 

Միայն տեղի ունեցած հեղափոխության փաստը բավարար չէ, որ օտարերկրյա գործարարները ներդրումներ կատարեն Հայաստանում, պետք է բարելավվի օրենսդրությունը, և ստեղծվեն գրավիչ պայմաններ ներդրումների խրախուսման համար։

Ներդրումների բացակայության հաջորդ պատճառը մեր արտաքին գործընկերների հետ հարաբերություններում առաջընթացի բացակայությունն է։ 

Օրինակ՝ մեր թիվ մեկ տնտեսական գործընկերոջ՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում ոչ միայն անորոշ վիճակ է ստեղծվել, այլև վստահության պակասի տարրեր են նկատվում, ինչն էլ պատճառ է դարձել, որ չկան այդ երկրից սպասված ներդրումները։ 

Ավելին՝ գազի գնի թանկացման սպասումը և դրա արդյունքում հնարավոր թանկացումների ալիքը վանում են գործարարներին Հայաստանում տնտեսական գործունեություն իրականացնելուց։

Ներդրումներ չկան նաև Հայաստանի մյուս գործընկեր երկրներից։ Ներդրումային ծրագրերը բացակայում են այնպիսի հզոր տնտեսություն ունեցող երկրներից, ինչպիսիք են ԵՄ անդամ երկրները, Չինաստանը և ԱՄՆ-ն։ Իսկ այս օրերին ԱՄՆ-ում գտնվող վարչապետ Փաշինյանի՝ Հայաստանում ներդրումներ կատարելու հիմնավորումներն ընդամենը դեկլարատիվ բնույթ ունեն ու տեղավորվում են միայն համակարգային կոռուպցիայի վերացման միֆական դրվագներում։

Եթե կառավարությունը իրապես ուզում է հասնել Հայաստանի ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, ապա պետք է մշակի ներդրումների խրախուսման հստակ ռազմավարություն, երբ ներդրումների խրախուսումը կիրականացվի քայլ առ քայլ, իսկ դեկլարատիվ հայտարարություններին կփոխարինեն կոնկրետ փաստերը, որոնցով հնարավոր կլինի բազմակողմանիորեն ցույց տալ, թե ինչով է գրավիչ Հայաստանը ներդրումների իրականացման տեսանկյունից, ինչ հաջողված օրինակներ կան և ինչով է պատրաստվում աջակցել կառավարությունը ներդրողներին։

Եվ ոչ թե բացարձակ հակառակը, ինչի ականատեսն ենք այսօր:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում