Ձայն բարբառոյ յանապատի․․․

Մարդուն և մարդկանց հոծ բազմությանը կառավարելի դարձնելու ամենաարդյունավետ ուղին նրանց` անօգնական, ընկճված, կամազուրկ դարձնելն ու ինքնուրույն մտածելու ունակությունից զրկելն է, իհարկե օգտվելով առկա որոշ խնդիրների առկայությունից:

Ոչ ոք, ոչ մի երկրում և երբեք չի պնդել, և չի կարող պնդել, որ չկան խնդիրներ, կամ չեն եղել և չկան սխալներ, բայց նույնիսկ շատ դանդաղ աճող տնտեսությամբ, սակայն ներքին և արտաքին խաղաղություն գրանցող երկրում երբեք չեն կարող լինել այնչափ, և այնպիսի առասպելական տեսակների և  մասշտաբների բացթողումներ ու ճակատագրական սխալներ, ինչպես որ տարիներ շարունակ ներկայացվել ու ամրապնդել են սովորական անտեղյակ մարդկանց, այսինքն` շարքային քաղաքացու գիտակցության մեջ:

Դրա համար լիովին բավարար է բազմության գիտակցության մեջ սերմանել և ամրապնդել այնպիսի կարծիք, հոգեբանություն ու մտածելակերպ, ըստ որի` ինչ որ մեկը, կամ մարդկանց մի խումբ տևական ժամանակաշրջան ուղղորդել է, խաբել, թալանել, պատվազրկել, աղքատացրել և ստրկացրել է նրանց, իսկ իրենք լուռ ու խոնարհ ենթարկվել են, և ամենակարևորը` չեն պայքարել, որովհետև ոչ մի հնարավորություն չեն ունեցել (սա նույնպես պիտի հիմնավորվի, մատուցվի և ամրապնդվի որպես այդ` այսպես ասած «տուժած» զանգվածից յուրաքանչյուրի համար` օբյեկտիվ արդարացում) դիմակայելու այդ ամենին և արժանապատվորեն պաշտպանելու իրենց  իրավունքները:

Իսկ ի՞նչն է ստիպում մարդուն հանդես գալու զոհի կերպարում, այսինքն` մարդկային արժանապատվությունը կորցրած, խաբված, թալանված, իրավազուրկ անօգնական ստրուկի դերում: Ո՞րն է այդպիսին ներկայանալու ձգտումը, կամ շարժառիթը, որից էլ դեռևս օգտվում են այս ամենի ծրագրավորողները: Այդպիսիների ձգտումը, գլխավորապես` սեփական անկարողության, անհաջողակ լինելու, ապիկարության, ծուլության, արժանապատվության պակասի, շատ հաճախ`  բարոյազուրկ կերպարի ու անընդունակության հետևանքները այլոց մեղքերով ու սխալներով բացատրելը, հիմնավորելն ու արդարացնելն է:

Գլխավոր շարժառիթը` առանց ջանքեր գործադրելու, հասարակության մեջ զուտ մեխանիկական փոփոխությունների արդյունքում, առանց սեփական էներգիան ծախսելու և առանց  աշխատելու, միայն բողոքելով, բամբասելով և խոսելով` այլոց ստեղծած արդյունքից օգտվելն է, ընդ որում` անարգել, հնարավորինս երկարատև,  և հնարավորինս շատ:

Բնական հարց է առաջանում` իսկ ինչու՞ մինչ ի լուր աշխարհի բարձրաձայնելը, բողոքելը, այդ` այսպես կոչված «տուժած» մարդիկ իրենք չեն փորձել ինքնուրույն գտնել պատասխանները, հակազդել, առանց միջամտության և որևէ մեկին լսելու:

Մի փոքր հատվածը իհարկե որոշ առկա խնդիրների և հարցերի մասին իրավամբ բարձրաձայնել է, պայքարել է, որը նորմալ է, բայց նրանք եղել են շատ սակավաթիվ: Հատկանշականն այն է, որ վերջիններս նշում են, որ իրենք պայքարել են, և ոչ թե` թալանվել ու ստրկացել, ինչպես բարձրաձայնում են մյուսները` այս ընթացքում զանգվածաբար աղմկողները: Իրական պայքարողները ավելի լուռ են, և խոսքը ամենևին էլ նրանց չի վերաբերվում:

Պետք է նորից կրկնել` այսպիսի զանգվածից յուրաքանչյուրին կարելի է, և պետք է հարցնել` արդյո՞ք իրեն թալանել են, ստրկացրե՞լ են, ո՞վ է թալանել, ո՞վ է ստրկացրել, ի՞նչն են թալանել, ինչպե՞ս են թալանել: Ինքը անձամբ ի՞նչ է ստեղծել, կամ ունեցել, որ ինչ որ մեկն էլ իրեն թալանել է: Կամ` ինչու՞ է թույլ տվել, որ իրեն և իր ընտանիքի ստեղծածն ու արարածը թալանեն, իրավունքները ոտնահարեն ու ստրկացնեն: Կամ` մի գուցե հենց ի՞նքն է անիրավություններ թույլ տվել, և հիմա աղմկում է, որպեսզի իրենից հեռացնի կասկածը: Կասեն` պետությանն են թալանել, բյուջեն են թալանել: Բա ու՞ր է` եթե բյուջեն թալանել են, մի՞թե մեկ տարին բավարար չէր, որ հաստատապես նշված թալանածը բյուջեի եկամուտների և տնտեսական դրական արդյունքների թռիչքային ավելացման աղբյուր դառնար:

Արդյունքում` ստացվել է ամբողջությամբ մանիպուլացված հասարակական բազմություն, շատ դյուրին կառավարվող մարդկանց մեծ քանակ, մեկ բառով` ամբոխ: Իսկ ամբոխը հավատում է միայն նրան, ինչին հակված է հավատալ: Ընդ որում` ինչին որ արդեն հավատում է, երբեք դրա համար այլևս լրացուցիչ հիմնավորումներ ու փաստեր չի փնտրում, նույնիսկ չի էլ լսում` պարզապես կուրորեն հավատում է, և վերջ:

Անդրանիկ Հարությունյան