«Պոչամբարներն աղետալի վիճակ են ստեղծել Հայաստանի համար». «Փաստ»
Интервью
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասում օրերս փլուզվեց ոսկու հանքավայրի պոչամբարի ամբարտակը:
Դրա ողջ պարունակությունը հեղեղել է 2 հանրակացարան: Որպես փլուզման պատճառ դիտարկվում է պոչամբարի կառուցման ժամանակ տեխնոլոգիական կանոնները չպահպանելը կամ անձրևները:
Ցանկացած նման դեպք ահազանգ է նաև Հայաստանի համար:
Հիշեցնենք՝ վերջին ամիսներին «Թեղուտի» պղինձ-մոլիբդենային հանքավայրի շահագործումից առաջ բնապահպանների կողմից ահազանգ հնչեց, որ այս հանքավայրի պոչամբարի պատվարը դժվար թե 6 ամիս դիմանա:
Այնուամենայնիվ, հանքավայրը շահագործվեց, այդ ընթացքում անգամ թույլ ուժգնությամբ երկրաշարժ տեղի ունեցավ, իսկ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն էլ դրանից հետո հակադարձեց բնապահպաններին, թե «աղմուկ բարձրացավ՝ իբր Թեղուտի հանքի պոչամբարի պատվարը փլուզման եզրին է: Եթե այդ պնդումները ճշմարիտ լինեին, պատվարը պիտի տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով փլված լիներ»:
Հանքավայրի պոչամբարի պատվարի հարցով մտահոգվողները հատկապես նշում են, որ դրա փլուզման դեպքում առաջին հարվածը կհասնի Շնող գյուղին:
Օրերս էլ «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ» ՓԲ ընկերությանը պատկանող Արծվանիկի պոչամբարի մետաղյա խողովակաշարի 2-րդ դյուկերում տեղի ունեցած վթարի հետևանքով հոսքաջրերը լցվեցին Ողջի գետը, աղտոտեցին շրջակա տարածքը:
Ամուլսարին վերաբերող քննարկումների ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը բազմիցս ասել է՝ եթե ռիսկերը կառավարելի լինեն, Ամուլսարի հանքավայրը կաշխատի:
Մինչդեռ, բնապահպանների պնդմամբ, տարբեր երկրներում տեղի ունեցող բնապահպանական աղետներն ապացուցում են, որ այս ոլորտում ռիսկերի կառավարելիության մասին խոսելիս պետք է առավելագույնս համոզված լինես, որ հարցի վերաբերյալ տեսական և գործնական դիտարկումները համապատասխանում են իրար:
Բնապահպան Հակոբ Սանասարյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշում է՝ նույնիսկ ամենահզոր երկրներում, որտեղ միլիոնավոր դոլարներ են ծախսում անվտանգության ապահովման համար, հնարավոր չէ լիովին կառավարել ռիսկերը:
«Իսկ Հայաստանում այս հարցում անտերություն է: Աղետներ, պոչամբարների պայթյուններ, բնակչության զանգվածային տեղաշարժ, թունավորումներ են եղել Չիլիում, Բրազիլիայում, աֆրիկական երկրներում, Ռուսաստանում և այլուր:
Դեպքեր են գրանցվել, երբ հարյուր հազարավոր մարդկանց խմելու ջուրը վերացել է, ասենք, մարդիկ, որոնք ապրում էին գետի հովտում, միանգամից զրկվել են ջուր խմելու և օգտագործելու հնարավորությունից:
Վերադառնանք Հայաստան. ինքներդ տեսաք, որ օրերս Արծվանիկի պոչամբարի խողովակը պայթեց:
Պոչանքը լցվեց Ողջի գետը, աղտոտեց շրջակա միջավայրը, իսկ դա մաքրելն անհնար է, քանի որ այն ներծծվում է հողի մեջ և ծանր մետաղներով ու ռադիոակտիվ տարրերով աղտոտում հողային տարածքը»,-ասում է Սանասարյանը:
Բնապահպանը նշում է՝ այստեղից էլ կարող ենք հետևություններ անել, որ ռիսկերի կառավարելիության մասին խոսքերը խաբեություն են:
«Մեկ այլ խնդիր է Թեղուտի պոչամբարը: Այն ավելի բարձր է կառուցված, քան Շնող գյուղը: «Վալլեքս» ընկերությունը դադարեցրեց հանքավայրի շահագործումը՝ ասելով, որ պոչամբարը կարող է պայթել:
Նա այդ մասին տեղյակ էր պահել թե՛ կառավարությանը, թե՛ «ՎՏԲ Հայաստան» բանկին: Կառավարությունը, սակայն, նորից շահագործեց հանքավայրը՝ առանց անվտանգությունն ապահովելու, միայն մի թղթի հիման վրա, որում ասվում էր, որ հանքավայրի շահագործումն անվտանգ է:
Նույն պատկերն ունենք նաև մյուս պոչամբարների դեպքում: Գնացեք և տեսեք, թե մեր պոչամբարներն ինչ աղետալի վիճակ են ստեղծել Հայաստանի համար»,-եզրափակում է մեր զրուցակիցը:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
