Վինիլային սկավառակներ. բարի հուշեր, որոնց պատմությունը, սակայն, դեռ չի ավարտվել
Շատերը կհամաձայնեն, որ երաժշտական (վինիլային) սկավառակը, առանց չափազանցության, 20-րդ դարի խորհրդանիշներից է: Դրանցով մեծացել է մի քանի սերունդ: Եվ չնայած ժամանակի ընթացքում այս միջոցը փոխարինվել է կասետային ձայներիզներով և խտասկավառակներով, ամբողջ աշխարհում այն դեռևս ունի իր ուրույն գնահատողներն ու երկրպագուները:
Ինչո՞ւ է անցյալի մի իր դեռ գրավում մարդկանց: Տրամաբանական է, որ ոչ միայն վինիլային, այլ նաև մնացած երաժշտական սկավառակների պատմությունը անբաժանելիորեն կապված է այնպիսի սարքավորումների հետ, որոնք կարող են վերարտադրել ձայնը: 1877 թվականին երիտասարդ գիտնական Թոմաս Էդիսոնը արտոնագրել է իր գյուտը` ֆոնոգրաֆը, որը ձայնը գրող և արտաբերող սարք է:
Ձայնագրումն իրականացվել է ասեղի միջոցով, որն իր հետքն էր թողնում գլանաձև փաթաթված անագե փայլաթիթեղի կամ մոմե ժապավենի վրա: Այն ժամանակ դա իսկապես ֆանտաստիկ գյուտ էր:
Նույն թվականին ֆրանսիացի բանաստեղծ և գյուտարար Չարլզ Կրոն գիտականորեն հիմնավորել և բացատրել է թմբուկի վրա ձայն գրելու և ապա վերարտադրելու սկզբունքը: 10 տարի անց այս հայտնագործությունների հիման վրա ամերիկացի գյուտարար Էմիլ Բեռլիները առաջարկել է հնչյուններ ձայնագրելու և վերարտադրելու նոր մեթոդ և արտոնագրել իր ստեղծած ձայնագրիչն ու գրամոֆոնը:
Հենց Բեռլիներն է, որ առաջարկել է ձայնային տեղեկության կրիչին տալ կլոր սկավառակի ձև:
Գրամոֆոնի գյուտը նշանակալի խթան է դարձել ձայնային տեղեկության կրիչների զարգացման և կատարելագործման գործում: Առաջինը հայտնվել են ցել յուլոիդային սկավառակները, մի փոքր ավելի ուշ՝ ռետինից պատրաստվածները: Երկրորդ աշխարհամարտից հետո շարք են մտել վինիլային կամ «երկար նվագող» սկավառակները:
Դրանք կոչվել են վինիլային, քանի որ պատրաստվել են պոլիվինիլ քլորիդից և նվագել են շատ ավելի երկար, քան իրենց նախորդները: Վինիլային սկավառակների նախորդները եղել են բավական հաստ, ծանր և փխրուն (ապակուց ոչ պինդ):
Բացի այդ, դրանց այնպես արագ էր պետք պտտեցնել, որ նույնիսկ մեծ տրամագծի սկավառակները նվագարկել են 5 րոպեից ոչ ավելի: Այդ ամենը նրանց անմրցունակ է դարձրել կասետային և գլանափաթեթային կրիչների նկատմամբ: «Կոլումբիա» ընկերությունը, որն այդ ժամանակ ֆոնոգրաֆիկ ձայնագրությունների առաջատար արտադրողն էր, 1948 թվականին օգտագործում է սեղմված ձայնագրման տեխնոլոգիան, ինչը թույլ է տալիս բարձրացնել նվագարկման ժամանակը մինչև 30 րոպե:
Չցանկանալով հետ մնալ «Կոլումբիայից»՝ նրա մրցակից «RCA»- ն թողարկում է 175 մմ տրամագծով իր սկավառակը 45 պտտման արագությամբ: Բացի վինիլային սկավառակներից, տարբեր ժամանակներում արտադրվել են նաև այլ նյութերից պատրաստված սկավառակներ, օրինակ՝ կիրառվել է մոմի բարակ շերտով պատված թուղթ:
Դրանց հաճախ անվանել են «խոսող նամակներ»: Եթե վինիլային կոշտ սկավառակները եղել են բացառապես սև, ապա, այսպես կոչված, ճկուն սկավառակները եղել են ցանկացած գույնի: Ներկայումս, չնայած հայտնվել են ձայնային տեղեկության նոր, առավել հարմար և կոմպակտ կրիչներ, վինիլային սկավառակների պատմությունը դեռ չի ավարտվել:
Երևի շատերի ձեղնահարկում կամ ավտոտնակում կարելի է գտնել հին նվագարկիչ և տարբեր երգերով համապատասխան սկավառակներ: Բացի այդ, ներկայումս վինիլային սկավառակները ակտիվորեն օգտագործում են դիջեյները, չնայած մի քիչ այլ նպատակների համար:
Միայն վինիլային ծածկույթն է ի վիճակի այնպիսի հնչյուններ առաջացնել, ինչպիսին պետք են նրանց, չնայած, իհարկե, նման հնչյուններ առաջացնելը կապված է դիջեյի հմտությունից: Այսպիսով, կարելի է վստահորեն արձանագրել, որ վինիլային սկավառակները դեռ ունեն իրենց կիրառումը ժամանակակից երաժշտության մեջ:
